Реалити-шоуға қатысқан жұлдыздардан гөрі газет-журналдардың менің сүйкімді күшігім туралы көбірек шимайлағанын білесіздер /Қожекең айтпақшы: «Білетін болсаңдар – қайталап жатудың қажеті жоқ. Ал білмейді екенсіңдер – білмей-ақ жүре беріңдер!.. қаласаңдар, білетіндерің білмейтіндеріңе айтыңдар!»/
     Сонымен: «Тележобаның мықты шығуына тек күшік қана кедергі болды...» - деп есептейтін /тағы да көптеген факторларды тізіп берген/, пікірлерін сыпайы түрде газет бетіне жариялаған «таныс емес» және сыни мақалаларын жазып жастығының астына тығып қойып жариялауға ұялған «таныс» журналисттердің жүйке жүйесі тыныш болсыншы деп бүгін бір шешім қабылдадым!!! Ол туралы сәл кейінірек жазармын, әзірге адамзат баласының жақынына деген мейірімі төмендеп кеткен мынау қиын заманда, табиғатпен де байланысымызды үзуіміз керек деп есептейтін ақылдыларға жеке тоқталып өткім келеді... бірде Сырымнан Балаби: «Атадан қанша ағайындысыңдар?» - деп сұраған екен. Сонда Сырым: «Екеуміз» - депті. Балаби: «Даттан он бір ағайынды деп естіп ек... бұл қалай болғаны?..» - деп таңырқайды. Сырым шешен айтқан екен сонда тұрып: «Иә, он бір ағайынды екеніміз рас. Бірақ, олардың барлығы алыста ғой, не қайран?.. Екеу дегенім: бірі – мен де, екіншісі – халқым!..» Қара шаңырақтан жырақ жүрген менің де кей уақыт жалғыздықтың жаулығын тас қып тартып алып, ауыр ойлардың шырмауынан шыға алмай қалатын кездерім болады. Ондайда жаныңның сыздай ауырғанын адам баласына сездіргің келмейді; тыныштықты аңсайсың. «Не хабар?.. не жаңалық?.. көңіл-күйің жақсы ма?..» - деген сұрақтарға жауап бермек түгіл, сол сәт тұтқаны көтеруге де жүрексінесің. Безілдеген телефоныңның үні де дарбазадан кіре алмай тұрған көк есектің ақырғанынан бетер жаман естіледі /бұл жалғыз менің ғана басымдағы жағдай емес/ Міне, сондайда үйдегі асыранды жануарымның көзі мөлт-мөлт етіп жаныма келетіні бар; бейкүнә көзқарасынан тіпті ең жақын деген адамдарымнан сезбейтін мейірімді байқап қалам. Ол үн де шығармайды, доспын деген кейбіреулер сияқты өтірік сөйлеп көлгірсімейді; жай ғана сен аңсаған тыныштыққа ортақтасады. Онысымен: «мен бармын ғой... жалғыз емессің...» - деп айтқысы-ақ келетіндей. Аз ғана үнсіздіктен соң эгоисттік ойлардың барлығын бір шетке ысырып тастап, өзімнің мойныма жүктелген жауапкершіліктің барын сезініп... көңілім жадырап шыға келеді. Әр адам жан күйзелісіне ұшыраған шақта өзін қалай алдарқату керектігін білетін болса – біздің еліміз «суицид»-тен әлемде үшінші орынды иемденбеген болар еді... Біздің қазақ қиналғанда, сыр бөлісер жан таппағанда: «психологқа барып ой бөлісейінші-ау...» - демейді. Түсінер бауыр, бастан сипар шеше, ақыл айтар жеңге болмаса бәрін іште бүгіп «ауырмай өлеміз». Менің терезе алдындағы гүлдермен сөйлесетінім, мысықтар мен күшіктерге қамқорлық танытып жүретінім бәз біреулердің мысқылдап күлуіне «сылтау» болары сөзсіз. Бірақ, жұрт не дейді деп жалтақтағым жоқ. Менің жан сарайымдағы өзгерістерді білуге ықыласты болмаса – білмес дүниесіне қол сұқпасын!.. Мұхтар Шаханов ағамыздың өлеңдерінде жазылған ғой: «қылмыспен тең – түсінуге тырыспау...» Өзім арқылы қаланың тар үйіне сыймай жүрген көп замандастарымның басындағы жайтты суреттеп бергендей болдым. Камераның алдында: «мен кереметпін!» - деп майысып қалатын кейбір жұлдыздарымыз сияқты шынайы өмірде болып жатқанды қанша жасырғымыз келсе де «алмас қылыш қап түбінде жатпайды». Барды – барша баяндауымыз керек. Менің мысық-күшік арқалап жүргенімді түсінбейтін жандарға жақсы жауап болған шығар?..  деп ойлаймын. Ал, енді «Шіркін,life»-қа келер болсақ, менің бұл тақырыпқа қатысты да ауыз толтырып айтарым көп-ақ . Осы уақытқа дейін менен тікелей сұхбат алған журналисттердің іштей кіжініп жақтырмай отырғандарын сезсем де, олармен пікір таластырып жатуға құлық таныта қоймап ем. Айбатының бір сыни мақаламен-ақ шектелетінін біле тұра: «Журфакты бітіргем» - деп төс қаға, юрфак-тың ешкімге керек болмай қалған қызыл дипломын арқалап жүрген мына маған менсінбей қараған ақылды журналистпен сөз таластырып жату да – ақымақтық қой. Егер қазақ телевизиясында «жануарлармен эфирге шығуға тиым салынады» - деген қатаң ереже болса, Ата Заңымыздың баптарында қазіргідей: «жеке өмірге қол сұғушылық заңмен қудаланады» - деп жазылмаған болса - «халық жауы» атанбасам да, әй бір кішігірім қуғындауға ұшырап кететінім даусыз еді... бір қызығы, танымал деген жұлдыздарың  да менің Жоржымның көлеңкесінде қалып қойды /кей мақалаларда әншілерге жеке-жеке тоқталып өтпесе де, Жорж туралы қалам тартпаған тілші болмады/ Өзімше Жорж Сандтың құрметіне қойған едім атын; оған да тиісті біреулер. «Қазақта ат құрып қалып па?..» - деді аяқ астынан патриот бола қалғыштар. Серік, Берік, Нұрхан деп қойсам: «менің атымды итіне қойыпты...» - деп тағы ренжитіндер табыла кетер еді. Жаңа қазақтарың балаларының есімін Анель, Жанель, Диана деп қойып жатқанында мен неге күшігімді ескіше Ақтөс, Майтабан, Құтжол деп атауым керек, ойланып көріңіздерші?!.
       Бөріктерін аспанға атып қуансын, барлық проблема менің қолымдағы бейкүнә күшікке келіп тіреліп тұрса /бағдарлама кезінде бір дыбыс шығармаған Жоржымның не жазығы бар екенін?.. түсірілімге кедергі жасаса бір жөн.../ сүйінші хабарды жеткізейін!!! «Шіркін, life»-тың екінші маусымы «күшіксіз» өтетін болды. Алғашқы маусымда Асыл мен Нұржанның сүйіктілеріне айналған Жоржым екінші маусымдағы бағдарламаға қатысатын «әзір бекітіле қоймаған» жұлдыздармен таныса алмайды... бірақ, өзіне қамқор болар адаммен танысуға асық боп жүр. Менің бүгін қабылдаған шешімім сол! Жоржыммен қош айтысатын болдым! КТК арнасында берген сұхбатымда Гүлмира Әбықайдың сұрағына: «Егер өмірімде бір сенімді адам пайда болса, тұрмысқа шығатын боп шешсем Жоржыммен қош айтысуыма тура келеді» - деген едім /ер мінезді ханзадамды әлі кезіктіргенім жоқ, алайда, іссапармен шапқылап кеткенімде Жоржымның жалғызсырап қалғанын қаламаймын/ Сол кезде ғаламтордағы «достарым» бірінен соң бірі хат жолдап күшікті өздеріне беруін өтінген болатын. Қалыптасқан дәстүр бойынша жануарды қолдан-қолға бере салуға болмайды, ырымға жаман /мал тұрмайды дейді қолда/, сондықтан Жоржымды алам деушілерге АУКЦИОН жарияламақпын. Ол көшеде иесіз жүрген жануар емес, біріншіден; екіншіден, жай Жорж емес, ол Жұлдыз-Жорж!!!  «Шіркін,life» жобасында еркелігін тия алмай мінез көрсеткен, «картоп аршымаймын, қолымда дақ қалып қояды...» - деп болмашы нәрсеге шу көтерген /аттарын атамай-ақ қояйын/ әлдекімдермен салыстырғанда ол өзінің мақұлық болса да, саналы тіршілік иелерінің кейбірінен ақылдырақ екенін көрсете білген Жорж. Өзінің Қап-қарашкаға ұқсас аңғал мінезі бар, Асыл сияқты кейде үнсіз де отырып қалады, Динара мен Салтанаттай өзіне не керек екенін білмей қалатын  кездері де жоқ емес, Айкерім тәрізді өз құқығының аяққа тапталуына жол бермейді керек десеңіздер, Алмас сынды еркелеп алғанды жақсы көреді, өзінен салмағы бірнеше есе ауыр иттерге үріп ұмтыла жөнелгенде Бейбіт пен Ақылбек сияқты «нағыз еркек» дерсің... «мал иесіне тартады» демекші, етті көп жемейтін, кекті көп сақтамайтын сүйкімді жануар.
       Ұсыныстарыңызды мақаланың астына жазып қалдыра беріңіздер!

         Жексенбі. Әдеттегідей микрофон алдында отырмын. Көпшіліктің асыға күтетін, бауырмашыл жандардың сылтауратып аға-жеңге, әпке-жезделеріне қонаққа баратын, ал кейбір апта бойғы зыр жүгірістен қатты шаршаған жандардың ұйқыны қандырып алатын демалысы. Мен үшін бұл күннің дүйсенбі,сәрсенбілерден бір ғана айырмашылығы бар: эфирге бір сағат қалғанда ұйқыдан оянам да /былайғы күндері ерте тұруыма тура келеді/, басыма тас қып орамалды тартып алып /ол да болса маскировка, әйтпесе, шашымды сәндеп тұруыма минимум жарты сағат уақытым кетеді/ жұмысқа аттанам. Ыстық кофе ішуді ұмытуым мүмкін, бірақ, қолтығыма кітап қыстырып шығуды әсте естен шығармаймын. Өткен аптада әріптесім Бибігүлдің үйіне қонаққа барғанымда, сөредегі маржандай тізіліп «мен мұндалап» тұрған ескілі-жаңалы кітаптардың үш-төртеуін «оқи тұрайынға» салып сұрап алған едім /ұлттық кітапханадан сұрап едім – бермеді, Алатаудың баурайында жүргеніме төрт жылға таяп қалды, әйткенмен, қолымда «Алматы қаласының тұрғыны» екенімді дәлелдейтін құжат жоқ, соның кесірінен.../ Эфирде сағатына 30 секундтан үш-төрт рет сөйлейтінім болмаса, 10,20,40,56 минуттардағы біздің бастығымыз үшін өте маңызды жарнамалардың тұрақты шығуын қадағалайтыным болмаса – негізі бос отырам. Сондықтан, сол «вакуумды» пайдалы ақпаратпен толықтыру үшін, біздің толқынымыздан қазір жиі беріліп жүрген «Алло, алло...pronto, pronto» деген хит әннен соң айтатын бір қызық  дүние тауып алу үшін кітапқа /онда да өңкей махаббаттың шытырман оқиғалы романдарын жиып алам ғой. Енді солардың тізіміне саяси-әлеуметтік тақырыптардағы туындыларды да қосып қою керек боп жатыр/ үңілетінім бар. Оған мүмкіндік те жоқ емес: жексенбіде 6-қабаттық ғимаратымызда қашан болса да  күлімсіреп отыратын күзетшілер мен бірен-саран өзім сияқты «трудоголик» адамдардан басқа қыбырлаған тіршілік иесі болмайды. Үйде ішіп үлгермеген ыстық кофені осы жерден дайындап /«...дұрысы: студияда тамақ ішуге болмайды!» - деп ескерту жасап жүретін кейбір саунд ағайларымыздың сөзін естімегендей болып/, тәтті кәмпиттерімді үстелдің үстіне әдемілеп қоям да, ар-арасында тістеп қойып рахаттанып жұмысымды жалғастырам. Қазір эфирде Киркоровтың «Мы так нелепо разошлись» деген жаңа туындысы шырқалып жатыр. Жақсы ән. Бірақ, тура сондай тақырыптағы Ақбота Керімбекованың «Оралмадың» дегені де жаман емес. Әттең, тек ол әнді осылай студияда бар даусына қойып жалғыз тыңдауға мәжбүрмін. Мағжан ақын жырлағандай: «Толқынды толқын қуады, толқынмен толқын жарысады...» болса ғой біздегі қазақ әндері... Маржан ақын болмаса да, ұлттық колоритімізді бойына сіңірген сол қазақ әндерін эфирден үздіксіз қойып отырса ғой... «саған арнап бір ән жазсам деп жүрмін...» - Саят Медеуовтың әні аяқталмай жатып, Айкерім Қалаубаева: «Еркіме бағынбаған...» - деп «Сағатқа сырын» бастап кетсе ғой. Қазақтың жаңа сарындағы әндерін көлік кептелісі кезінде ашуланып отырған жүргізушілер /және олардың пассажирлері/ тыңдай отырып қабақтарын ашса ғой...

        «Бір жаңа ән жаздық, Тықылдақ, естіген құлаққа ұнап жатыр!!! Саған апарып тастайық...» - деп бүгін таңертеңмен телефон соққан Тамара Асардың музыкалық продюсері Әсет Масабаевқа: «Ой, қандай керемет! Алып келіңіз!» - деп айта алмағаныма қатты қынжылдым. Біздің толқынымызда қазақ әндері қойыла бастаған уақыттан «фонотеканы жаңартам» -деп жүгірген бірінші адам болғанмын. «50/50 деген болмайды, әр үш сағат сайын қазақша сөйлесін барлық арналар...» - деп «Тіл туралы Заңға» өзгеріс енгізілгенін естігенде «бөркімізді аспанға лақтырып» қуанып ек «Русское Радио-Азия», «Европа+», «Ретро ФМ»-нің диджейлері. Қызық-ау, өмір деген де... әншейінде: «әнімізді ТВ-радиоларға берейін десек, қаржы жағынан қысылып жүрміз» - деп елдің алдында құнды дүниесін жарыққа шығара алмай қиналып жүрген кейіп танытып, өздерін «жертва» қылып қоятын «микрофон ұстағандар» сол кезде қыбырламай қойды ғой. Мәдина Садуақасованың Фурманов-Сәтбаев көшелерінің қиылысында орналасқан студиямызға дөңгелек дискісін тастап кетуге қолы бір тимей кетті, тәйірі... Қарагөз Тілеубекованың біресе съемкада болып мен қоңырауын естімей қалам, мен соққанда ол қалада болмай қалады, әйтеуір, сәті түспеді. Қайрат Нұртастың әнін сұраған тыңдармандардың біріне ашуланып отырып: «Сол жігітті көрсеңіз – айтыңыз!!! Әнін маған жеткізсін! Қолыма түссе мен сізге міндетті түрде қойып берем!» - деп айтып салғам. Көзі тірісінде, өкінішті-ақ, тілдесуге-жүздесуге мүмкіндік болмады, бірақ, көз көргендер: «жаны жайсаң жігіт болған» - деседі; марқұм Нәби Аймұратовтың аруағы риза болсыншы деп «ең алғашқы махаббат басталады партадан...» атты әнмен көпшілікке сүйкімді боп үлгерген /тарғыл тағдырдың таңдауы сол болды,бірақ/ өнердің биік шыңына жете алмай  қыршын кеткен жігіттің барлық дерлік әндерін жинап қойдым. Нұржан Қалжанның көлік апатынан кейін қандай халде болғанын /қазір қаржының тапшылығына байланысты жабылып қалған/ журналға мақала жазып жүргенімде көргенмін /Майра Ілиясова апайымыз бар, «Қазақстан»-ның продюсері, қазір бас продюсер болу керек,әйтеуір, қызметінің өскендігі туралы естігем... бірақ, ол емес маңыздысы... барлығымыз ауруханаға барғанбыз/ Сонда Майра апайымыздың жас жігіттің тірі қалғанына шүкіршілік айтып, сонда да болса: «даусын жоғалтып алмас па екен?..» - деген алаңдаушылығын байқап қалдым. Кейін ес жинап үлгерді-ау деген кезде хабарласып, Нұржаннан әндерін әкеліп тастауын өтіндім. Бірнеше қоңыраудан кейін ол да келіп әндерімен біздің жинақты толықтырды. Ал, енді Айқынға деген ризашылығым шексіз! Біздің толқынымыздан қазақ әндерінің қойыла бастағанын естіген сәтте-ақ «ортақ» танысымыз Мөлдірден /қай Мөлдір екені төмендегі жазбаларда баяндалады/ менің телефон нөмірімді алып, дереу әндерін жеткізген /«журналисттердің тамағын біз тауып беріп отырмыз»-деп есептемейтін, бірлесе жұмыс істеуіміздің екі жаққа да, әсіресе, орындаушының өзіне көп пайда келтіретіндігін білетін/, соның арқасында менің тарапымнан айтылған мақтау сөздерге таңылған бірінші жұлдыз болды. Шама-шарқымша барлығына дерлік хабарласуға тырыстым. Әйткенмен, олар көп те, мен – жалғызбын. Сондықтан, қазір блогтағы осы жазбаны /біреу-міреулердің сілтемесі бойынша/ оқып отырған әншінің бірі: «...шылғи өтірік!!! Маржан маған телефон соққан жоқ!» - деп кіжініп отырса, мен өзімді осылай ақтап алам. Жасырмаймын, жерлестерім болғандықтан ішім жылып Ғаділбек Жаңай, «Каспий» тобының жігіттерінен  әндерін жиып алған өзім болатынмын /бірақ, Ринат Зайытовтың сөзіне жазылған «Есте сақта»-ны да, бейнеклиптерінде аспаз боп жүретіндердің «Лейли»-ін де халық көп сұрайтын/. Онда да жаңа әндерінің шыққандығын өздері айтушы ма еді?.. Таксиде кетіп бара жатып, әлі де болса қазақ әндерін тыңдайтын, тыңдауға намыстанбайтын /ондайлары да кездесіп тұрады/  жүргізушілерден естіп қалатынмын. «Жаңа ән шығыпты ғой, маған неге әкелмейсің?..» - деп дауыс көтере бастағанымда, Ғаділбек те біледі-ау жағдайды қалай ушықтырып алмау керектігін: «Е, міне ғой жазып біткеніміз... саған енді апарайын деп жатқам...» -  деп аңғал күлкісімен алдап салады. Осы ұзын-сонар баяндамамнан-ақ қыбырлап жұмыс істегенімді аңғарған жан бар шығар - іздедім. Әншілермен жұмыс істеудің қаншалықты қиын екенін білетін «Хабар»-дағы құрбым Әзімханқызы Мөлдір сөзімді растап бере алады. «...телефон нөмірін тауып берші» - деп оның да шұғыл шаруасынан айырып, біраз мазасын алғаным бар. «Маржанжан-ау, қазақ әндерін жинап жүрсің-ау, эфир жаңарып қалды!» - деп маған қосымша жалақы төленбек түгіл, басымнан сипаған жан болмады. «Осы «Стол заказов»-та қойылатын әндер «сұйылып» барады» - деп біздікілердің басы ауырып, балтыры сыздамайды. Оны жақсы білем. Жүгіргенім де сол болатын. Егер: «Кешкі ас неге дайын емес?!» - деп жекіп отыратын күйеуім, «мынауың не жүріс?..» - деп қабағы тырысып отыратын енем, бесікте қарны ашып шырқырап жатқан сәбиім болса, әрине, біздің толқынымызда қазірге дейін атам заманда тарқап кеткен «АБК» триосының «Тамшылары» шырқалып тұрған болар еді... «Мен Русское Радио-Азиядан... әндеріңізді әкеліп тастай аласыз ба?..» - деп телефон соғам әрқайсысына. «Жігер» тобының жігіттері «жігерсіз» екен – деп тас-талқан боп топты «черный список»-қа енгізіп қоюыма болатын еді. Тек, жігіттерінің емес, әндерінің әдемілігіне бола тартыншақтадым. Оларға деген сұраныс бар /тыңдармандар бағдарлама барысында қойып беруімді қалайтын/, соны ғана көңілге демеу тұтып бірнеше рет «қыр соңдарынан қалмай» жүріп, әйтеуір, толық жинақтарын фонотекаға енгізіп қойдым. Ал, «қара тізімге» қатысты болса – онда бірінші боп тұрған Ерболат Құдайбергенов /естіп білгенімдей, ол жігітті «Хабар»-дың біраз продюсерлері де өздерінің «тізіміне» енгізіп қойыпты/. Ерекең менің тізіміме қалай кіріп кетті десеңіздер... өткен жылдың соңында отырып алып: «әне апарам әндерімді, міне апарам...» -деп созғылап жүрген әншілерге смс жаздым ғой. Біздің толқын 20 шақты қалаға, оған қоса қаншама кішігірім ауыл-аймаққа тарайды. Соны тілге тиек етіп: «Әндеріңізді Жаңа Жылға дейін әкелмесеңіздер – маған ренжімеңіздер! Қатты айтсам, айып етпессіздер, бірақ, біздің де жұмысымызға түсіністікпен қарауға тырысқайсыздар...» - деп үлкен нүктесін қойғам. Бұл өзімнің бағамды арттырғым келгендіктен емес, күн сайынғы халық алдындағы есеп беруім сияқты өтетін эфирімді ойлағандықтан. Өйткені, тыңдармандар ішкі «былықты» біле бермейді, құдды бір Маржан бар нәрсені жасырып отырғандай: «Еркінді неге қоймайсыз осы сіз?..» - деп агрессияға толы смс хаттарын /оның ішінде ТВ-де «ПИП» деген дыбыспен жабылатын айтылуы – жеңіл, естір құлаққа қабылдануы «жеңіл емес» сөздер де бар/ жолдап жатады. Тақырыптан біраз ауытқып барам... сол әлгі ескерту-хаттан кейін бірнешеуі: «Ренжімеңіз енді, мынау күні жолға шығатын ем, әндерді мына күні жеткізейін...» - деп жағдайын айтысып жатты. Қазақпыз ғой, тойларынан қалмасын дейсің; тағы да құрғақ уәделеріне алданып қала бересің. Ал, енді Ерболат-көкемнен келген смс хат: «Бұндай мақтаншақ әрі міндетсінетін радиомен жұмыс істемей-ақ қойдым. Рахмет!!!» - деп аяқталыпты. Шапылдасып ұрсып жатам ба?.. Біздегілер айтты: «бір рет телефон соқтың ба?.. болды! Екінші рет мазаларын алма, олар да біздің мазамызды алмасын!» Не дегенмен, республикалық деңгейде тұрақты шығып тұрған радиостанциямыз ғой. «Әндеріңді тегін қойып берем!» - деп жүргенімде студиямызға жете алмай қалған /осы блогтағы менің шимайларыма көзі түскен сауатты өнер иелеріне айтып жатырмын/ енді ақымақтығынан аузындағы сырдан айрылып қалған қарғаның күйі қалай болады екен, көріңіздер!!! Қазір біздің толқынымыздан «Дискотека Авария» - ның «если хочешь остаться...»-сын, Аллегрованың «Кому какая разница»-сын т.с.с. кезекпе-кезек тыңдайтын боламыз. Жұмсақ креслода отырған көкемдерге де «разница» жоқ екен, байқадым. Әліптің артын бақылап жүруден басқа амалым жоқ, шарасыздықтан жағылған бояудың кепкенін күтпестен ұзын тырнақтарыммен компьютердің клавиатурасын қамшылап отырмын. Бағдарлама кезінде: «Сестренкама, братишкама сәлем жолдаймын...» - дейтіндердің сөздерін түзетіп отыратыным бар ғой, сондайда: «Өзіңіз қазақша сөйле деп өзгелерді үйретесіз де, орысша әндерді қоясыз...» - деп ренішін білдіретін тыңдармандарыма әр кез микрофонды қосқан уақытта айта да алмаймын. Егер осы мақаланы оқып отырған болса, бұл сайттың бар екендігінен бейхабар жандарға сөз арасында айтып жеткізер деген сенімдемін. Қолымда болса: «қоймаймын!»-деп қасарысып жатқаным жоқ. «Әттең, тонның келтесі-ай» боп отырғанымды түсінсеңіздер етті...

        «Даудың басы Дайрабайдың қара сиыры» демекші /кейбіреулер «қызыл сиыр» дейді, әйтеуір, сиыр ғой.../ бүгінгі жексенбінің кереметтігін айтып бастап ем, сөзден-сөз шығып, соның нәтижесінде біраз әншіге «мықты пиар» жасап жібердім-ау... жұмыс уақытым аяқталуға таяп қалды. Санаулы минуттардан соң жүргізуші жігіт те келіп қалады. Кешкі эфирден соң, әдетте, апарып тастайтын өзіміздің жүргізушілеріміз бар ғой. Ылғи да естимін: «Сендердің дауыстарыңа ғашық жігіттер эфирден соң гүлмен келіп күтіп тұратын шығар?..» - деп  ойлайды екен көп адам. Сол үшін ғана радиожүргізуші болғысы келетін, не сүйіктілерін «әдемі дауыстан» қызғанатын нәзік жандыларға айтар ем: сіздер қатты қателесесіздер!!! Түнгі сағат 12-де шықсақ жеткізіп салатын жүргізушілеріміз бар, ал егер түнгі эфирге қалсақ, 3-терде біздің жұмыс орнымызды тез таба алмай «адасатын» такси жүргізушілеріне ашуланып үйге әрең жететін кездеріміз де жиі демеймін, бірақ ішінара болып тұрады. Ал, гүлмен күтіп алатын романтик жігіттер анау қаңқалары мұражайда тұрған динозаврлармен бірге құрып кеткен-ау, шамасы... Есесіне, үнді киноларын сүйіп көретін сезімтал бойжеткендерің саны күрт өсіп келеді /бұрын да аз емес еді/. Радиодағы әріптесім Малик Рузиев түнгі сағат 3-те шықса да оны күтіп алатын қыздар көптеп табылып жатады. Бір рет, есімде, Жаңа жыл қарсаңында болу керек, күн болса суық;  Маликке гүлдері мен үлке-е-е-е-н жұмсақ ойыншығын арқалап келген екі қыз болған. Ол бізге айтып мақтанады, біз болсақ ызадан ернімізді тістеп қала береміз... Сонымен, бүгінгі жексенбілік жұмысым аяқталды.  

        Ертең дүйсенбі. Күні бойы съемкада болам, ал кешкісін «Хабар»-дың 15 жылдығына арналған КВН ойыншыларының додасын тамашалауға баратын боп жатырмын. Жоржым тағы да жалғыз қалатын болды-ау үйде...

        Сонымен, бүгінгі іріктеуден өткен ең мықты деген төрт үміткердің есімдері ....  Олардың шоу-бизнеске мүлдем қатысы жоқ, бірі студент, бірі.... Әрмен қарай да «көп нүктелер» көбейіп кетер, кешірім өтінем, құпияның барлығын аша алмаймын. Оны аз уақытта арнамыздан көре аласыздар. Тартыс өте қызықты өтті. Әділ қазылар алқасында бірінші маусымда біраз тер төккен Бейбіт Қорған, Динара Қырықбаева, Нұржан Керменбаев және Асыл Беделхан болды. Іріктеу кезінде өз арамызда да келіспеушіліктер туындап жатты. Кімді таңдарымызды білмей басымыз қатқан сәттеріміз де болған. Бірақ..... ойы ұшқыр, қимылы ширақ, өзінің құқығын қорғай алатын пысықтау қыздар мен жігіттерді іріктеп алдық. Сонымен, «Шіркін-life-2» жобасына қатысатындар туралы арнайы бағдарламаны өткізіп алғыларыңыз келмесе, біздің арнамыздан алыстамауға тырысқайсыздар!!! 

Құрметпен, ЖАЗИРА МЕН ЖАНБОЛАТ!

         Сабылып керек-жарақтарымды іздеп дүкеншімен сөйлесіп тұрғанымда менен үш мың шақырым алыста жүрген /негізі мен ғой алыста жүрген/ әкем телефон соқты. Ол кісі жайдан-жай қоңырау шалмайды. «Сары қызым, қарның ашып жүрген жоқ па?» - деп уайымдап соғатыны бар, бірақ, онда дауысы басқаша естілетін. Бүгін мүлде басқа. Мамам сияқты ол кісінің мінез-құлқын жақсы білем деп айта алмаймын, алайда әкемнің бір күрделі әңгімені бастағысы кеп тұрғандығын ішім сезді. «Сары қызым, сен тыңда! Мұндағы апа-жезделерің айтып жатыр. Сен анау қолыңдағы күшікті ұстап шықпа ендігәрі. Қай атаңнан көрдің оны?.. Бәрі айтып жатыр...» - деп әкем зілді дауыспен бастады дейсің... «Шіркін-life»-тың эфирге шыққанына үш айдан кетті. Осы уақытқа дейін неғып үйдегілер пікірін айтпай үнсіз жатыр деп ойланушы ем. Шынымды айтсам, әкемнің осылай арнайы телефон соққанына қатты қуандым. Ол өзі жиырма бес жыл милицияда жұмыс істеген, мінезі қаттылау кісі. Бірақ, алдап-сулап көңілін табуға болады; мамам солай істейтін... мен шыққан бағдарламаларды әкем көре бермейді, елден естігендері болмаса... бір күліп алдым. КТК телеарнасының «Кейіпкер» бағдарламасына Жорж екеуміз бірде «кейіпкер» болғанбыз деп жазып ем ғой. Сонда: «Маржан күшігіне айына 40 мың теңге жұмсайды екен...» - деп айтты ғой олар. Бірақ, ол жай ғана статистикалық мәлімет болатын. Ия, жануарды баласынан артық жақсы көретін, баласына бермегенді итінің аузына тосатын қияли жандар да бар. Ал, маған – менің Жоржыма қатысты болса, иесі ет жемейтін күшіктің аузына қайдан ет түссін?.. Менің Жоржымның нан мен тәтті печеньеден-ақ қарны үріліп шыға келетін. Шамасы, анау «40 мың» туралы әңгімені естіген жұрт тыныш ұйықтай алмай: «Қой, Құлекеңе айтайық, қызына ұрыспай ма екен?..» - деп әкеме өкпелерін айтып барған-ау... ТВ-дегілер ақшаны күреп табады деп ойлайтын боп тұр ғой сонда ел?.. бір кезде күлкімді тиып: «Ол жазда түсіріліп қойған бағдарлама ғой, Сіз уайымдамаңыз, келесі маусымда қолыма күшік ұстап шықпаймын!» - деп әкемнің көңілін жайландырып қойдым. Әңгімеміз сонымен аяқталды. Ия, ия... «Шіркін-life» туралы…тағы да «Шіркін-life» болды бүгінгі әңгіме. Ертеңгі «тема» да сол болайын деп тұр. Ертең қатты шаршайтын сияқтымыз... Түсірілімге қатысатын барлық жандарға сәттілік тілеймін!!!

...әр нәрсе өз уақытымен болады екен. Біздің жүздеген жоспарларымыз бен мидағы миллиондаған мақсаттарымыз да кейде сол тентек-уақыттың ағымына қарсы тұра алмайды, әттең... қанша "мықтымын!" - деп төс қаққаныңмен, табиғатты алдау мүмкін емес, оған көзім анық жетті. Ер боп жаратылған "еркек" бола алмаса, әйел боп жаратылған пендесі Алланың "нәзіктігімен" еліктіре алмаса - онда бар "процесс" керісінше кетеді де... қазір шалбар киіп, галстук таққандардың қызға жақын бара алмай, біз өкшемен бөкселері бұлтаңдап жүргендердің тәтті сезімге зәру боп жатқаны да соның айғағы шығар?..  Әдемі кештерді жалғыз өткізуден жалыққан сәттері осындай неше түрлі түсініксіз  ойлар келе бастайды. Ал, ой қуалап кете берсең алдыңнан жарық көрінеді деген үміт жоқ, қараңғы қапасқа кеп тірелесің. Джек Лондонның «Мартин Иден»-ы немен аяқталғанын білетіндер түсінер, бәлкім, ой қуалап кетудің қайда апарып соғатынын...

Бір жақын досыма "әйел мен ер" тақырыбында блогыма міндетті түрде жазам деген уәдем бар еді. Ол тағатсыздана күтіп жүрген болар?!. Ылғи радиода отырғанымда "жігіттерді жағасынан алып" /кейбір достарым солай дейді/ шымшыма сөздеріммен қағытып отыратыным бар ғой. Ол да қай бір жетіскеннен?.. Тек анау бетінен бес моншағы төгіліп, қыздан бетер майысқан еркексымақтардың әрекетін көргенде шыдай алмай кетеді екенсің. Табиғатта қисынсыз құбылыс жоқ, барлығы рет-ретімен, орын-орнымен жаратылған... еркек деген кім өзі? Соны анықтап алайықшы әуелі!!! /осы орайда Абас-шах мырзаның "Еркектің аты - еркек" деген, кезінде талайлардың сынына ұшыраған бағдарламасы есіме түседі/ Еркек - біз өкшенің астында қалатын жайдақ су емес, нәзік жандылардың арман-үмітке толы кемесін асау толқындарымен оңға-солға бұрып, бағыт беріп отыратын алып мұхит емес пе?.. Өз басым ер адамдарға тек осындай теңеу айтқым келеді. Әй, тек соларыңның санасына жетсе бұл әңгіме... көпке топырақ шашудан аулақпын. Бар мәрт жігіттер қазақта, бар! Ақиық ақын Мұқағалидың өлеңдерінде жазылғандай: «...жақсы жоқ деп айтпаңдар, бәтшағарлар!» Біздің /көп қыздардың атынан жазып отырмын/ көңілімізді алаңдататыны – олардың азайып бара жатқандығы. Статистика құртты ерлерді «аз» деп; дандайсып кетті бәрі. «Біз болмасақ күндері қараң...» - деген әңгімелер шыға бастады. Бала кезімде мән бермеппін, әкем таңертең әндетіп жүріп жуынатын, сонда ол кісінің аузынан жиі еститінім: «Адамның күні – адаммен». Жаттанды бір әннің мәтіні деп астарына үңіле бермейтінмін, сөйтсем, Мұхтар ағамыз /Шаханов/ бір еңбегінде жазғандай: «ауыл академиктерінің» айтып кеткен дана ойлары екен ғой...

 Осы арадан «үзіліс» жариялауға тура келеді /бірақ, бұл тақырыпқа әлі мың ораламыз/. Эфир уақыты болып қалды. Түнгі «Стол заказов» басталғалы жатыр. Еншімізге берілген екі сағат уақыт ішінде: «Мен сені сүйем, пәленше!!! Сенсіз өмір сүре алмаймын» - деп, ғашықтық шарабына мас болып жүргендердің хаттарын оқып отырып, шынымды айтсам, өзімнің де өмірге деген көзқарасым жақсы бағытта өзгеріп отырады. Сондықтан, орыс тілді әріптестерімнің шұғыл шаруалары шығып қалып жатса, ойланбастан микрофон алдына отыра қалатын «замена» деген мен болам. Эфирде тілдескенше!!!    

 
Гүлайым есімді бойжеткеннің маған жазғаны осы болды. Қаным басыма шапты. Ашуландым. Қатты ашуландым. Өткенде ғана әкем телефон соғып айтқан: «Сары қызым, сені экраннан көрген сайын ел күтеді. Сен болсаң: «Ақтауданмын» - дейсің. Жаңаөзен ғой сенің туған жерің, солай деп неге айтпайсың?.. Мейлі, кішкентай қала болсын, бірақ, қазір мұнайдың Отаны – Жаңаөзен екенін бәрі біледі. Оныңды қысқарт! Ақтауданмын деуші болма! Халық ренжіп жатыр...» - деген. Сондағы менің берген жауабым... негізі бұл тақырыпты қозғағым келмеп еді. Тыныш жатқан жыланның құйрығын басып... эй, тілден табамыз-ау осы біз...

Өткенге көз жүгіртер болсақ... «Қазақстан-Ақтау» облыстық арнасында жүрген кезім, Ақтаудағы қалалық «Тандем» радиосында да жұмысым қызу жүріп жатқан. Алайда, сыймай кеттім. Менің көздегенім – үлкен қалаға кету болды. Өйткені, студенттік шағымды үлкен қалада, үлкен университетте өткізсем деген үлкен арманым бар еді... орындалмай қалған... отбасындағы қиын жағдайға байланысты шешемнің көңіліне қарап кете алмадым. Қолыма дипломымды алған соң бірқалыпты сарында жалғасып жатқан өміріме күрделі өзгеріс қажет болды. Сонда ертедегі найза мен қалқанын алып жауға шапқан батырлардай, қолыма киім-кешегім мен банктен несиеге алған азын-аулақ ақшамды алып туыс жоқ, тамыр жоқ бөтен қалаға тартып кеткем. Кетер кезімде бір кішігірім кеш өткізбек болдым. Қоштасу кешін. Себебі, халықтың алдында жүрген соң ертең: «Қайда кетті?» - деген сұрақтың туындауы ғажап емес-тін. Сонда жанашыр достарым бар, әріптестерім бар, түсінген туыс бар, әйтеуір, шама-шарқынша барлығы қол ұшын беріп көмектесті. Тек, Жаңаөзен қаласына, өзімнің туып-өскен қалама барып тұрып бір жаға болар ағаның қолдау көрсетпегеніне іштей ызалы болғам. Қайдағы көмек?.. Қала әкімінің түрін көру де арман ғой... Біздікілер: «Сөз бостандығы жоқ... Ақ Үйге еркін кіре алмаймыз... мықты деген журналисттеріңнің өзі билікте отырғандарға көкейдегі сұрақтарын ашық қоя алмайды...» - деп өкпе айтып жүр. Ақ Үй түгіл, кішкентай ғана қалашықтың әкіміне кіру  қандай проблема екенін білмейді-ау ақылдылар... атын атамай-ақ қояйын, 2007 ж. басында Жаңаөзенде әкімнің жұмсақ орындығында кім отырғанын біледі ғой жұрт. Мүмкін, қазір де бар шығар ол адам?.. Мен сол «инциденттен» кейін, шынымды айтсам, туған жерімдегі бірер туысым мен достарымды түгендемесем, қалғанына бас ауыртқым жоқ. Сол кездегі әкімнің орынбасары: «Мына жағынан қолдау көрсетейік... мына жағынан ештеңе істей алмаспыз...дәл қазір мүмкіндігіміз жоқ» - деп жылы шығарып салудың орнына, үлкен арманын жалау етіп барған маған: «Бюджетте ақша жоқ!» - дегеннен артық мардымды ештеңе айтпады да. Сонда мен де үнсіз қарап тұра алмадым /шешемнің үнемі беретін кеңесі: «Тіліңді кесіп алмайды ғой – айт!»- дейтін/  Жасы үлкен-ау, ол әкімнің орынбасары екен-ау демедім, көзіне тік қарап тұрдым да: «Рахмет – дедім, - мен Алматыға кетіп бара жатырмын! Түптің түбінде бір жерді жарып шығам! Сол кезде менен сұрайтындар болса – Жаңаөзенде туылдым деп ешқашан айтпаспын!» - дегенмін. Көзіме ыстық жас келіп тұрса да, салқынқандылық танытып, өзімді қатты ұстауға тырыстым. Кабинетінің есігін тарс етіп жаптым да, үйге жеткенше жол бойы жылап бардым. Кішкентай қызға көмек көрсетуге ниет танытпаған ондай аға-сымақтардан айналып кетейін!.. Әрине, маған ешкім көмектесуге міндетті емес болатын, менің өкпем орынсыз да шығар. Алайда, алдына көмек сұрап барғанымда мендегі үміт пен сенімді, бала-көңілді осылай жығу керек пе еді?.. Маған сол кезде нақты қол ұшын беріп жәрдемдеспесе де, жай ғана демеу болар жылы сөзін айтып, Сәттілік тілеп /не дегенмен, үлкен қалаға кетіп бара жатырмын ғой «жұлдыз» болам деп/, ең құрығанда көмектесуге ниет танытса ғой. «Адам көңілі бір атым насыбайдан қалады» - дейді қазақ. Бір суынған көңілдің қайта жылуы да қиын болады екен. Әкеме де соны айтқам. Ол кісі, бірақ, қайтпайды ғой: «Халықтың не кінәсі бар?.. Біздің бір қызымыз шықты деп қуанып отырады ел...» - деген.

...арада қанша жыл өтті. Қуанғанымнан гөрі, ойланып отырсам, үлкен қалада қиналған кезім көп болыпты. Алайда, Алатаудың бөктеріндегі осы бір қала маған жаңа өмір сыйлады; мені дүниеге әкелген әке-шешемнің осы қалада танысып, осы қалада отау құрғандарын мен өзімше мақтан тұтам. «Сен провинциядан келдің...» - деп мені дұрыстап тұрып орныма қойғысы келгендер де табылған кезінде /атын жазбай-ақ қояйын, есімі елге жақсы таныс азаматтардың бірі/ Соған қарамастан, мен алдыма қойған мақсатымнан таймадым. Несін жасырамыз, кішкентай қалада туып-өскендер үшін Алматы нағыз «Голливуд» қой. Маған сенгендер аз болған. Бірақ, аз да болса ол кісілердің ықпалы зор болды. Және ол кісілердің Маңғыстаудан емес, сол «Голливуд»-тан табылғанын мен үлкен мақтанышпен айтып жүрем. Ал, «бізді ұялттыңыз...» - деп жазатын маңғыстаулықтарға айтар менің де өкпе-назым көп. Бейне бір барлық жағынан қамтамасыз етіп /ай сайын пәтерге төлейтін ақшаны қалтама салып, тамағымды, киім-кешегімді түгендеп, т.т./ арнайы жолдамамен жібергендей сөйлейді кей адам.
         Мен сіздердің бәйгеге қосқан тұлпарларыңыз емеспін ғой шаба алмай қап ұялтқан?..
«Маңғыстау!» - деп ұрандатып елдің абыройын көтеру үшін келгем жоқ Алматыға, әрине, абыройын айрандай төгейін деген де ойым болған жоқ. Алайда, мен ешкімнің алдында ақталуға міндетті емеспін деп ойлаймын. Өз өмірімді реттеймін деп, мәнсіз тірлігімнен мағына іздеп келгенмін. Алматы – маған жаңа мүмкіндік туғызды, бұлыңғыр ертеңімді көк тұмандардан арылтты, кеудемде бір кездері сөнген үміт шамын қайта жақты, есейтті, еркелетті, жылатты, жұбатты... өзгертті мәнсіз тіршілігімді. 

Кезінде қолдау көрсете алмаған жерлестерім енді осы аз ғана шыққан биігіме, осы аз ғана жетістігіме қуана алмай ма сонда?..

Очень хочется верить, что при помощи этого блога мы с вами сможем чаще общаться. Задавайте свои вопросы, выражайте свое мнение по поводу канала и нашей передачи. В дальнейших записях обещаю рассказывать об интересных случаях из своей жизни и творческих планах.

Оставайтесь с нами и помните, жизнь – самое дорогое, что у нас есть. Берегите себя!

Ваш Жан Байжанбаев

...маматайым кірді түсіме. Үйге қайтып оралған екен. Менің қуанышымда шек жоқ; асты-үстіне түсіп бәйек боп жүрмін. Ренжітіп қойсам ақ мамам кетіп қала ма деген қорқыныш та жоқ емес. Бала-қиял есейген сайын басыла ма десем... сағынышым басылар емес, бәлкім, содан болар үміттің үзілмейтіні... ауыр ойлар қажытып жібереді, солардан қашам да жүрем. Міне, тағы заттарымды түйіншектеп жолға дайындалып жатырмын – қашуға!.. Тілі келмейтіндер «Шіркін-Лай» дейтін реалити-шоудың екінші маусымын түсіруге бара жатырмыз. Ол жерде күн суық деп жатыр, ал біздің екі аптаға кетіп бара жатқанымызды ескерер болсақ – жылы киіну керек, ол сөзсіз! Бірақ, тәннің жаурағаны түк емес сияқты маған, жаның тоңғанда әбігерге түсесің-ау... «Тәнің ауырса – ауырсын, жаның ауырмасын» - дегенді де сан рет естідім. Естігенің өз алдына, сол айтылған дүниенің астарына үңілмесең – құлағы керең адамнан еш айырмашылығың болмайды екен. 

Дайындық қызу жүріп жатыр: түсірілімге де, Бейбіт мырзаның /Қорған/ сәбиі бірге келді деп аталған тойға да... біздің өміріміз сол дайындықпен қызықтырақ өтеді, байқасам. «Болғанынан – боладысы», әдемі боп барсам дейміз, сабылып іздейтініміз – көйлек, оған сәйкес алқа-білезік, біз өкше... тек кеш аяқталған соң бір түрлі жаның құлазып қалғандай болады... үйге асықпай қайтасың. Ең сорақысы сол – жалғыз...

Помню, как в школе нас заставляли учить слова главного литературного преступника: «Вошь ли я, как все, или человек? Тварь ли я дрожащая или право имею?», будто проникнув в сознание Раскольникова, мы бы лучше прочувствовали произведение. Почему-то этот монолог я запомнила на всю жизнь. Со временем, став обывателем со средним заработком, сменяющим одну квартиру за другой, порой мне хотелось зарубить топором хозяек-процентщиц, но, полагаю, это бы не «спасло тысячи униженных и оскорбленных».

Сегодня я хочу поговорить о книгах. В последнее время увлеклась биографиями великих людей, оставивших в след в мировой истории. На моем столе лежит раскрытый фолиант о создательнице империи «Бурда Моден» Энне Бурда. Ее журнал с пятидесятых годов прошлого века по девяностые читали миллионы женщин. В отличие от не менее модного в то время «Vogue», журнал «Бурда» предлагал домохозяйкам и просто любительницам красиво одеваться – не только любоваться одеждой на фотографиях топ-моделей с подиумов, а давал возможность с помощью выкроек самим создавать модные, стильные платья и костюмы от именитых дизайнеров. Удивительно, но если бы тогда, в середине прошлого века, супруг Энне – Франк Бурда, не завел себе любовницу и не подарил бы ей журнал, а та, в свою очередь, не провалила бы бизнес, Энне навряд ли бы стала известной издательницей. Она бы так и осталась счастливой домохозяйкой, матерью трех мальчиков и продолжала бы свое скромное существование в провинциальном немецком городке Оффенбурге.

К сожалению, с той скоростью, с которой сегодня мы проживаем свою жизнь, я не успеваю останавливать свое внимание на толстых книгах-эпопеях, где ведется подробное описание автором его персонажей, природы, повествование многолетней жизни героев. Но недавно в мои руки попал журнал брата «100 человек, которые изменили ход истории». Это был номер, посвященный Артуру Конан Дойлу, отцу знаменитого Шерлока Холмса. До того как стать великим писателем, он проработал врачом, а публиковаться начал из-за острой нехватки денег.

 Начала в запой читать другие выпуски. Оказывается великий экономист, автор труда «Капитал», Карл Маркс, не умел экономить деньги и всю жизнь голодал. Кровожадный и беспощадный мафиози Аль Капоне нежно любил семью и открывал бесплатные столовые для беженцев. Знаменитый противник коммунизма, Уинстон Черчилль, сам выдвигал идеи братства народов. А Людвигу ван Бетховену, посвящавшему свои сонаты любимым женщинам, крайне не везло в любви.

Вскоре я задалась вопросом – всего сто человек изменили ход истории? Кому-то помог божий дар, кому-то – случай. Кто-то был талантливым художником, писателем или музыкантом, а кто-то – жестоким диктатором, убийцей, поработителем. Но мне непременно захотелось совершить подвиг, написать выдающееся произведение, полететь в космос, но ни за что, ни в коем случае, никогда не быть обывателем со средним заработком, сменяющим одну квартиру за другой и мечтающим «зарубить» хозяйку-процентщицу.

Стремитесь быть лучше, друзья! 

01.12.2010 ж

Қыстың алғашқы күні! Әдетте осыны сылтауратып талай досыма смс хат жолдаушы ем...бүгін мұрша жоқ. Өйткені, жолға шықтық.
Кешігіп жүру – қанымызда бар әдет қой. Ең соңғы боп жүргелі тұрған автобусқа арқаланып мен міндім. Саудагерлердің ұстайтын ала дорбасына керек-жарақтың бәрін салғандай-ақ болып ем, сонда да бір нәрсені ұмытқандай көңілім алаңдаулы. Таксиден апыл-ғұпыл түсіп жатып аңғармаппын да, операторларымыз камераларын ұстап әрбір сәтті жібермей түсіруге кірісіп кеткен екен. Мен болсам үйден боянбай шыққам; ең бірінші уайымым – жүзім «солғын» болып тұрмай ма дедім...
Автобус лық толы: қырық шақтымыз алаңсыз жайғастық. «Мен осы бекер келдім-ау...» - деп өкінетіндер де бар сияқты жұлдыздардың арасында, байқасам... 

 Сонымен, «Шіркін-life-2» жобасына қатысушы 8 жұлдыз бен 4 жұлдыз емес жандар /жұлдыздарымыздың кейбірі оларды «простые смертные» деп атайды/ + жүргізушілер /Асхат екеуміз, бұл жолы Жоржымыз жоқ/, продюсер, режиссер, администратор, операторлар бар – бәріміз межеленген орынға аман-есен жетіп, жайғастық. Алғашқы түсірілім айқай-шусыз өтті /басында бәріміз осындай тату боп жүреміз, белгілі ғой/. Ертең түске дейін ұйықтайды деген болмайды: ерте тұрамыз. Сол үшін, Маржан, ұйықта! /абажадай кең бөлмеге жалғыз өзім жайғастым, қорқынышты... «приведение» деген жоқ шығар деп үміттенем/ Қайырлы түн, сары қыз!..

                                                 
                                                        *                 *                  *                 *                *

02.12.2010 ж

Таңғы 7-де телефоным шырылдап қоя берді. Сонда да болса орнымнан тұрғым келмей көзімді тарс жұмып алдым. Түні бойғы қорқынышты түстерден кейін кішкене мызғып алғым келді. Бірақ, жұмыстың аты – жұмыс. Түсірілімге кешігіп барсаң продюсер мен режиссердан ұрыс еститінің белгілі.
Тұрдым орнымнан, тез жиналдым. Жұмысқа кірісіп кеттік...

..............-да сақырлаған еркектер /қайда жүргенімізді әзір ашып айта алмаймын, құпияны қатаң сақтауымыз қажет! Сондықтан, бүге-шігесіне дейін ақтарып жаза алмаймын/. Біз өкшемен бұлай да бұлай жүріп өткен біздерді көзқарастарымен шығарып салып, алыстан күтіп алады. Небір сымбатты жігіттер жүр. Енді көзіміз біреуіне түсе берсе «бойдақ емес» болып шығады. Бірақ, ер адамдардың назарын аудартып алғанымызға біз сонда да дән ризамыз. Нәзік жандыларға ең бастысы да сол ғой – бойыңдағы сұлулықты байқайтын көз болса дейсің...

Түсірілімге оралайық. Қатысушылар үшін «бұндай өмір» оңайға соғып жатқан жоқ /бірінші маусымда ауылға бардық, бұл жолы тақырып басқаша – бағытымыз мүлде бөлек/. Қызық болды! Түсірілім, әдетте, баяу темппен басталушы еді. Бұл ретте бірден «айқаймен» жұмысқа кірісіп кеттік. Таңертеңнен бері жұлдыз бен осы жобадан кейін «жұлдыз» болатын жандармен шүйіркелесіп жүрдім. Оным «үркітіп алмас үшін» істелген дүние болатын. Кешкі бас қосуда мені «қатал» боп шыға келеді деп күтпеген олар аңтарылып қалды. Әйткенмен, әрқайсысы өз ойын мүдірместен жеткізді. Айтқандай, бүгін оларды екі топқа бөліп қойдық қой. Қызу тартыс басталып кетті!.. «Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көресің» - дегендей, нағыз қызық ертең басталғалы тұр. Соны жоспарлаймын деп ұйқыны да бір шетке ысырып тастадым. Түнгі сағ. 2:05. Қонақүйде тыныштық орнап қалған. Бәрі ұйқыда. Таңертең ерте тұратын болған соң барлығы бөлмелеріне тез тарқасып кетті /жиналыстан соң/. Режиссердың рұқсатын алдым, ертең өзгелер сияқты 7-де емес, 9-да оянсам да болады. Жақсы ұйықта, сары қыз!!!

 
*                 *                  *                 *                *

 05.12.2010 ж.

Бүгін маған демалыс, маған ғана. Түске дейін ұйықтадым соны пайдаланып...Клип түсіріп жатыр бүгін, жүргізушілердің қатысы жоқ бұл іске. Менікі сол, продюсер мен режиссердың: «Боссың, Тықылдақ!» - деген командасын күтем. Сосын «алақайлап» шопингке кірісем. Алматыдан ала дорбамен арқалап келген киім-кешектерім жарамай қалды. Бұнда күн суық, жел деген азынап тұр. Біз келгеннің ертесі күні қар да жауды; дала аяз. «Гламур» дегенді ұмыттық. «Сұлуынан - жылуы» - дейміз дірдектеп тоңғанда... ия, қолым боста дүкен аралаймын. Бутик болушы ма еді?.. Кішігірім үйдің ішінен ашып қойған дүкендер бар. Әйтеуір, өзіме керектіні тауып алып жатырмын. Стиль, имидж деген «тағы» күрделі өзгеріске ұшырады. Бұл құпияны да аша алмаймын, кешіріңіздер!.. Бірақ, бұл дегенің көп адамның көзіне жас алдырып, көп адамды «ШОК» қылған өзгеріс. Өз уақытында эфирден көресіздер ғой... «Ерлігіңіз үшін!» - деп жігіттер қолымнан, маңдайымнан, бетімнен сүйіп жатты /әттең, еріннен ешкім сүймеді-ау.../ Өзім алғашында қызбалықпен шешім қабылдап, «болар іс болғаннан» кейін таң-тамаша боп қалдым, сүйсіндім өзіме. Ия, ерледім мен!.. Продюсеріміз Толқын Сейдуллақызына рахмет! Менің: «Осылай істейін бе?» - деген ұсынысымды қолдай кетті бірден. Арнамыздың басшысы Айгүл ханым да қарсылық білдірмеді /кейін тіпті қуанышты екенін жеткізіп менің де алып-ұшқан көңілімді сабасына түсіріп қойды/. Ертең бұл эфирден кетсе – үлкен әңгіме болатыны сөзсіз. Мақтайтын да, даттайтын да жұрт табылар. «Бірінші күшік ұстап шықты эфирге, енді мынау... » - деп тек Бекболат Тілеухан мырза қолын сермеп шыға келмесе болар еді...біздің реалити-шоу парламентте талқыланып кетсе... жо-жоқ, мен ештеңеден қорықпаймын! Бірінші маусым аяқталса да, менің күшігіме қатысты әңгіме әлі де тоқтамай жатыр. Форумдарда қызу «сөзжарыс» басыла бергенде, міне, екінші маусымды қалың көпшілікке ұсынамыз. Сосын тағы пікірін білдіргіш, өзін «тым ақылды» санайтын азаматтар атыла кетеді. Мен оған дайынмын! Біздің команда дайын!!! Қолыма күшік ұстап шыққам жоқ, сонда да болса сын айтушылар бұл жолы да көп болады, білем. Ал, маған – бәрібір! Сондай «пофигист» болып кетіппін. Әр жаңа күнім – бейне бір өмірімнің «соңғы күні» тәрізді. Мүмкін, қате де ойлайтын шығармын. Әйткенмен...

Радиомды сағындым. Айна алдында тұрып өзімше бірдеңе деп сөйлеп қоятыным бар /ешкім жоқта/. Әкем кірді түсіме, алаңдайтын болар?.. Бауырларымды ойлай бастасам, өзіме сонша қымбат жұмысымды тастап еліме кетіп-ақ қалғым келеді. Ондайда /дәл қазіргідей/ жылап-жылап... жайлап басыла қоям. Жұмысымды тастап кете алмаймын, оны білем. Бірақ, жеке өмірімді қалай жайғастырам, білмеймін... Оның үстіне, мынадай «тірлік» жасаған соң біздің топтағы жігіттердің айтқаны: «Саған енді еркектер мойын бұрып қарамайды... сені алса – ақылды жігіт алады бәрін түсінетін...» - деді. Қатты ойланып қалдым. Бәрін түсінетін ақылды жігіт, қайдасың??? 

Мой жених часто заказывает спагетти с соусом «Карбонара», которые стоят в среднем около 2500 тенге. Я подсчитала: на эту сумму я могла бы целую неделю обедать в столовой, или, например, закинуть единицы в телефон и полмесяца не пополнять баланс. А тут – тарелочка спагетти с микроскопическими кусочками бекона в сливочном соусе. Съешь – утолишь голод на час и снова захочешь.  

«Ударим самостоятельностью по ресторанным ценам!» - решила я и начала вооружаться интернетовскими рецептами приготовления этого самого блюда. Итак, мне необходимы следующие ингредиенты: спагетти, бекон, яйца, сливки, сыр (желательно пармезан), сливочное масло. Все накупила в ближайшем супермаркете. Правда, вместо пармезана пришлось взять тертый президентовский эмменталь – терки дома нет. В общей сложности, потратила около 1700 тенге, причем, 70 процентов от цены – стоимость сыра.

Заперлась на кухне и начала колдовать. Сварила спагетти, обжарила бекон в сливочном масле. Осталось приготовить соус карбонара. Взбила два яйца. Посолила. Посыпала сыром, добавила сливки. Готовым соусом залила бекон, согрела все на сковородке и затем добавила макароны.

Тут что-то пошло не так. То ли яйца плохо взбила, то ли сыр неподходящий оказался. В общем, вместо красивого сливочного соуса у меня пошли куски, причем абсолютно неаппетитные. Благо, мой суженый и его сестра все съели и даже попросили добавки.

Ну ничего, скоро я буду готовить самый вкусный карбонара в городе! Удалось же мне однажды сэкономить 1500 на малюсеньком кусочке «Тирамису» и сварганить на эту же сумму целый килограмм знаменитого итальянского десерта!

Друзья, здесь вы можете давать рецепты блюд, себестоимость которых значительно меньше ресторанных цен!

Кстати, планирую на днях устроить дома мохито-пати! Стоимтость мохито в баре «Гоголь» - 1500 тенге, а в среднем кафе – от 700. Уж лучше я на эту сумму наберу лайма, мяты, тростникового сахара и американского джинджер эля марки Schweppes и «замучу» много-много мохито!

Тағы бір түсірілім аяқталды. «Тапқыр достар» бағдарламасына қатыстық. «Хабар» арнасынан «Дудар-ай», «Еларнадан» біз – «Шіркін-life»-тың белсенді мүшелері. Сайыс қызықты өтті: барымызша білгенімізді ортаға салдық /білмегенімізді де салдық ортаға/... Қазақта: «су ішкен құдығыңа түкірме» - дейді ғой, кезінде «Дудар-ай»-да талай секеңдеп жүрген едім, бүгін оларға қарсы шығуыма тура келді. Амал жоқ, сайыстың шарты сол, мен қазіргі командамды қолдауым керек-тін. Жеңіп шықтық біз!!! Бірақ, бұл жеңістің дәмі ащылау болды енді. Не дегенмен, олармен де  талай ұмытылмас күндер өтті ғой... ойбай-ау, не болды маған сонша?.. бұл жай ғана сайыс, ондайдың әлі талайын көрерміз-ау. Ең бастысы, бір-бірімізге ренжіген жоқпыз /ұтқандарда не реніш болушы еді, ұтылғандар ренжіп кетпеді ме екен десеңші.../  қызық болды. Өткізіп алмай көріңіздерші!

...иә, жаңа жыл алдындағы қарбаластың қызу шағы дерсің. Барлығы – асығыс, әйтеуір. Сыйлық іздеп әлек бірі, бірі – мерекелік демалыстарда үйлеріне барып қайтпақ. Ал, мен... ешқайда асықпаймын. Соңғы түсірілімнен кейін бір түрлі есеңгіреп қалғандаймын ба?.. не болды, түсіне алар емеспін. Бірақ, бір өзгерістің орын алғаны хақ. Мен өзгердім, мендегі ауыр-жеңілі бар – ойлар өзгерді, телефон нөмірім де қазыр бұрынғыдай бір-бірін қайталамайтын сандардан тұрмайды, «жұлдыздардікіндей» соңы үш 7-мен аяқталады. Бірақ, одан өзімді «жұлдыз» сезініп жүргенім шамалы. «Крутой» нөмірге байланысты болса барлығы - әлдеқашан-ақ біржақты етіп алар ем ғой өмірімді... Ғабит Мүсірепов ағамыз жазған ғой: «Адамның өмірінде ұзақ күндері мен ұзақ түндері, қысқа күндері мен қысқа түндері болады» - деп, менің кешегі күнімнің ұзақтығында шек болмады. Өтпей қойды сағаттар, мен барымша көзіме жас алмауға тырыстым. Ал, шын мәнінде, менің «жылайтын» күнім еді кеше. Аптасына бір не екі аптада бір рет менде сондай «разгрузочный» күндер болады өзі. Жанымда жауырыны мықты ер азамат болмаса да, мендегі тиылмайтын жасты өзіне үнсіз ғана сіңіріп алатын жастығым бар, не орамал табылады сүртіп салатын... әлсіз емеспін, жо-жо-жоқ, мен өзімді әлсіздердің санатына қоса алмаймын. Арналардан берілетін қызықты кинолардың арасында қылтың-қылтың етіп шығып тұратын жарнамалар сияқты менде де мезгіл-мезгіл «рекламная паузалар» болып тұрады. Солардың арқасында шапшаң жүрісіңнен дамылдап, бір сәт жасап жатқан әрекеттеріңнің дұрыс-бұрыстығын анықтап алуға мүмкіндік аласың... кеше менің сондай «тормозить» ететін күнім болған /сол ғой уақыттың өтпей қойғаны/.  Бір жақын адамымның туған күні-тін, бірақ, тағдыр сол аяулы жанның жүзін көруге зар етіп қойды ғой, амал нешік, туған күнде айтылар ізгі тілектердің барлығы қалды іште тұншығып. Шарасыздық жеңіп кетті; назымды айтар сенімді жанның болмағаны налытты, қынжылтты әбден мендегі құйттай жүректі... Эфирдегі уақытым аяқталғанда айтатын сөзім бар, осымен 4 жылға қарап бара жатыр, сол сөзді айтуды ешқашан ұмытқан емеспін. 

 Бауырларыңыз – бүтін, Аналарыңыз аман болсын!!!

Что касается «Трона», то была, мягко говоря, разочарована. Первые 20 минут не отрывалась от экрана – настолько реальный мир показан динамично. Когда главный герой попал в мир виртуальный, созданный его отцом - компьютерным гением, вскоре погрязшим в своем же творении, интерес к картине пропал. И пропал, в первую очередь, из-за игры главного героя, его глупых реплик типа: «Я не программа. Я Сэм Флин». Видимо, создатели решили, что эта фраза должна стать культовой и на всякий случай в конце фильма герой ее повторил.

Очень заворожили батальные сцены: битва с светодисками, битва на светоциклах, битва на светолетах. С моей, обывательской точки зрения, потрясающая графика, стильный дизайн костюмов, транспорта и оружия. А каков этот виртуальный мир! Дом героя Джефа Бриджеса продуман до мельчайших деталей, коих, правда, совсем немного. Как говорится, скромно и со вкусом. Хотя и домом этот псевдо-грот назвать трудно. Очень точно передана холодная атмосфера цифровой реальности: темный фон, ничего лишнего. Когда людей-«программ» убивают, они разлетаются на миллионы кусочков-пикселей. А антигерои под предводительством некоего Клу носят костюмы с красными неоновыми полосками.

Смутил жареный поросенок, которым отец потчевал сына после 20-летней разлуки. Откуда такая еда в виртуальном мире?

Насколько я поняла, этот фильм то ли сиквел, то ли ремейк одноименной картины 1982 года. А называние вовсе не связано с царским креслом. Это, оказывается имя героя, исполняющего даже не второстепенную, а третьестепенную роль.

Товарищи, если надумали идти на «Трон: Наследие», лучше сходите на «Елки». Последний сама не видела, но хороших отзывов о нем гораздо больше!

Кстати, какой фильм вы бы назвали «фильмом года»? И кому прочите Оскара?

   Қателеспесем, 2006 жыл болатын. «Қазақстан-Ақтау» телеарнасында жұмыс істеп жүрген кезім еді. «Каспий – достық теңізі» атты фестивальді тікелей эфирде жүргізетін журналисттердің қатарына менің де есімім ілігіпті. Облыстық деңгейге шығатын болдық. Ол да болса жүрегіңді дір еткізерлік дүние ғой. Түні бойы көйлек тігіп көз ілмедім. Таңертең мәз болып сол көйлегіммен теңіз жағасына келдім. Ол кезде арнамызды Рауан Кенжеханұлы басқарып тұрған еді /қазір, басқа адам басқарып отыр екен... жағдайлары мәз емес деп естідім.../, қонақтарды күтіп алып, оқиғаның бас-қасында бәйек боп жүрген. Кеш басталғаннан бір деммен алып шықтық. Түнгі 12 боп қалды. «Осымен үйге қайтамыз» - деп жиналып жатқанда Рауан мырза дедектетіп жанымызға Құдайберген ағамызды алып келді. «Соңғы сұхбат! Осыдан кейін демаласыңдар!» - деп бізді жұбатып қояды. Шаршап тұрған біз әл-дәрменіміз болмай тұрса да, қарсы сөз айтпастан микрофонды іліп алдық. Жанымдағы жігіт орысша жүргізетін, түсінікті, тізгін менің қолыма түсті. «Қалай жеттіңіз?.. қалай екен фестиваль?...» - деген сияқты мылжың сұрақтардан өзге түгіл, өзіміз де жалығып кеткенбіз ғой. Не айтарымды білмеймін!.. Бастап кеттім, әйтеуір: «Қазақстан-Ақтау телеарнасында сіздермен бірге Маржан Сұлтанбаева және Құдайберген Сұлтанбаев!..» - дегенім сол-ақ екен, ағамыз аңғал күлкісімен: «Біздің фамилия, негізі, көп кездесе бермейтін фамилия...» - деп аяғына дейін өзі сөйлеп шықты ғой. Риза болғаным сол кезде!!! Оны көрген ел көпке дейін айтып жүрді: «Қатырдың, Маржан!» - деп. Одан кейін тағы бірде қаламызға келіп кеткен, сонда эфирден шыққан соң: «Екеуіміздің фамилиямыз бірдей...» - деп мақтандым ғой, ол кісі үндемей тұратын ба еді: «Аталарымыз осында келіп бірдеңе бүлдіріп кеткен-ау, шамасы...» - деп қағыта жөнелді. Ия, келіп жатыр, кетіп жатыр дарындар...

   Сыртта не болып жатқандығынан бейхабармын мүлдем. Сағ. 19-дан 18 минут кетті. Міне, 19-шы минут барады асығып. Мен әлі де жұмыста отырмын. Құрбыларым  - сұлулық салондарында шаштарын түзеп жатыр; менде не қиналыс болушы еді?.. шаштарым «Шіркін-life»-та құрбан боп кеткен жігіттердің жолында. Енді айта беруге болады! Қаңтардың 2-де эфирге шығады ғой бағдарламамыз. «Маржанның шашы...» - деп көргісі кеп жүргендер көп екен. Түсінетіндер келіп қолымды алды: «Жарайсың!» - деп. Ақылы таяз жандар /не өтірік түсінбегендей болып жүргендер/ болса: «Мынау бір есерсоқ екен, жігіттермен ерегескені қай сасқаны?..» - деп сыбап жүрген көрінеді мені сыртымнан. «Тәуекелге бара алмағандар шампан ішпейді» - деген мақал-сымақ бар емес пе?.. /орысша айтылса әдемі естіледі екен, бірақ/  Шампан ішіп отырмын сол!!!  Күні кеше ғана Асқар Дүйсенбі ағамыз: «Эй, сен қыз еркек боп туылатын адамсың ғой...» - деп тістеніп қойған. Шаштың әңгімесі оның да құлағына жетіпті. Иә, тағдыр-ай, ол кезде подполковник болып үлгермеген әкем: «Ер бала болады!» - деп күткенінде мені «ұл» қып жаратпаған екен де. Сонда ешкімде реніш болмас еді: менде де, әкемде де, әкемнің қабағын бағып отырған шешемде де... Жарайды, енді!.. Нәзік боп жаратылған екем ақыры, көйлек киіп назданып, әйел адамға жүктелген міндетті орындауым керек қой. Кейде «миссиямнан» ауытқып кететінім бар, мойындаймын. Бірақ, табиғатқа қарсы шығудан аулақпын. «Еркек» болуға не олардан асып түсуге тырысқан емеспін. Егер ерсі қылық жасасам, оным да – қоғамдағы ерлердің статусының жоғары екендігін көрсету үшін! Менің радиодағы тұрақты тыңдармандарым жақсы біледі; телефон соққан жігіттер сүйіктісіне сөз айта алмай, ұнатқан қызын өзіне қарата алмай қынжылып жатса: «Еркек емессіз бе?.. Барлығы өз қолыңызда ғой!!!» - деп шымшылап отырам. Құдай-ау, қашан түсінеді біздің жігіттер?.. Ұлы ойшыл Конфуций айтыпты-мыс: «Бала – бала боп қалсын, еркек – еркек боп,.. ал мемлекет басшысы өзіне жүктелген міндетті тиісінше атқаратын болса  - елде ырыс-ынтымақ салтанат құрады». Табалдырығымыздан аттағалы тұрған Қоян жылы /шампан ішіп отырмын ғой, тост айта кетейін/ қорқақтардың мысын басса екен деп тілек айтқым келеді. Өкпе-назымызды тыңдар, қиын-қыстау кезеңдерде жанымыздан табылар азаматтарымыз /бар болса, әрине/ аман болсын! Өткен күндердің салған жарасы ешқашан, өкінішке орай, жазылмайды /өзімізді-өзіміз алдамай-ақ қояйық/. Тарғыл тағдырдың бізге қойған шарты да сол: жүректе нендей зіл болса – соның барлығын арқалай жүріп өмір сүруіміз керек... менің әр жеңісіме қатты қуанып, осылай телефонымды өзгертіп туыс атаулыға «невидим» боп жүргенімде «қайдалап» іздер еді бір адам; жоқтығы батады жаныма... ол кеткелі барлығы «жартылай» боп қалды ғой: қуаныш та, шаттық та, мен «бақыт» деп түсінетін дүниелер де... Өткенді ұмытсақ, ертеңіміз бұлыңғыр болады. Сондықтан, жұрт тойлатып жатқанда дастархан басында бізбен бірге отырмай, ақша бұлттардың арғы жағынан тілекші боп жүретін аяулыларымызды ұмытпайықшы. Мәңгілікке көз жұмғанмен, олар лайым да біздің жүрегімізде!.. Ал, жүрек деген флэш-карта сияқты, кіп-кішкентай болса да барлығын өзіне сыйғызып алады.

Жаңа Жылдарыңызбен, қымбаттыларым!

   Мен сияқты өкпелілер аз болсын, өкпелі еместер риза-а-а-а боп жүре берсін! Өзгенің бақытына қызыға қарайық, қызғана қарайық, бірақ, санасыздардың қатарына қосылып жамандық істеуден аулақ болайық! Ырымға жақсы деп Жаңа Жыл кешінде «жаңа шұлық» алып үлгермеген қыздар көңіл-күйлерін түсірмесін! Ол да біреудің сандырағы! Шұлыққа кеп тіреліп тұрған ештеңе жоқ  дегенім ғой...
                                                                                                              Қоян жылында жүздескенше, тілдескенше!!!

Бүгін таңертең ерте тұрып, дәрігердің берген нұсқауы бойынша, клиникаға қан тапсыруға барғанмын. Сөйтсем, ондағы бір дәрігер мені танып қойыпты. «Шашыңызды көрсеткіңіз келмей ме?» - деп күлді әлгі егделеу тарқан кісі. Күн салқын болғандықтан ғана бас киімді бастырып алғам, әйтпесе, қысылып жүрген түгім де жоқ
/алғашында парик кигенім – ол анау бағдарлама эфирге шығып алсын деп күтіп жүргенім болатын/. Дәрігерім жымиып күлді де, кешегі бағдарламаны аяғына дейін қарап шыққандығын,  менің тарапымнан жасалған әрекетті құптайтындығын асықпай баяндап шықты. Қасындағы ассистент қыз алғашында дәрігерге: «Сіз бұл қызды қайдан танисыз?» - дегендей аң-таң боп қарап отырған. Сонысын түсініп қалды ма, дәрігер бірден: «Әлгі шаш алатын қыз осы ғой...» - деп мені таныстыра бастады... иә, бұрын «күшік ұстаған қыз» - деп таныса, енді мені біраз адам «шашын алған қыз» - деп айтып жүретін болды ғой. Е, не айтпай жүр халқым?!. Ксения Собчак, Пэрис Хилтон, тіпті шашын ерігіп алып тастаған Бритни Спирстың да аттарын менімен байланыстырып қойды емес пе?.. Біздің қазекеңдердің кейбіріне шай үстінде айтылатын әңгіме болса жеткілікті, әйтеуір, біліп айтса – жөн ғой; білмесе де бас-қасында болғандай: «бүйтіпті де сүйтіпті» - деген бейпіл әңгімеге кірісіп кететіндері бар. Әрине, әркімнің өз пікірі болу керек, әркім өзінше ойлайды, өзінше пайымдайды... Ең бастысы, бағдарлама эфирге шықты, қалың қазақ біздің жобада туындаған дау-дамайды өз көзімен көрді. Дұрыс десе де, менің әрекетімді «еріккендік, бассыздық» - десе де, бірінің аузына қақпақ болайын деген ойым жоқ. Айтсын! Жазсын! Не дегенмен, «саясатқа қатысы жоқ» дүниелерді айтуға бізде демократия берілген ғой, шіркін!..

Бәрін айт та, бірін айт, ең бастысы – шашым өсіп жатыр!!!  

1-мәселе: «Реалити-шоу десе неге біздікілер «Дом 2» деп шулап шығады? Реалити-шоу-бұл телевизия саласында бар жанр. Және оның танымалдылығы ресейлік реалитимен шектеле алмайды. Біле жүріңіз, ресейлік әріптестеріміз Американы ашқан жоқ! Мұндай түрлі жанрдағы шоулар, тіпті күн сайын әрбір арнадан шығатын Жаңалықтар, оны жүргізу т.б. тәсілдер оларға да, бізге де батыстан келді. Бұл жерде неге батыс? деген заңды сұрақ тууы мүмкін, оның жауабын сізге кез-келген журналист айтып бере алады. Бір нәрсенің астын сызып кету керек, рас, шетелден лицензиясымен сатып, көшіріліп алынатын жобалар бар. Бірақ бұл біздің реалити-шоуға қатысы жоқ. Егер біз «Дом 2»-ны көшіріп алған болсақ, Құдай бетін аулақ қылсын, орекеңдер бізді баяғыда-ақ сотқа берер еді. (Өз басым сол реалити-шоуды бастан-аяқ бір рет те көрмеген екенмін!)

2-мәселе: 100 адам болса 100 түрлі ой болары сөзсіз. Бірақ реалити-шоудың бір ерекшелігі-бұл жерде көп нәрсе қатысушының өзіне байланысты. Яғни олардың камера алдында өздерін ұстай алуы немесе ұстай алмауы жоба авторлары мен ұйымдастырушыларына ешқандай да қатысы жоқ. Кемшілік кез-келген адамда болады, сол себепті оларды бір әрекетіне қарап сөгу қаншалықты дұрыс екенін білмедім.

3-мәселе: Отандық телевизия саласына жүргізілген соңғы сараптамалардың нәтижесі (өткен жылдың қыс айы) төмен дәрежедегі көрсеткішке ие болған еді. Біздің сыншыл және тек қазақша бағдарламаларға жаны ашитын «патриот» көрермендеріміз отандық телехабарларды бір шетке ысырып қойып, бала-шағаларымен ресейлік және шетелдік бағдарламаларды қызыға тамашалайтындығы анықталды. Осы тұста сөзіміз бен ісіміздің сәйкес келмегендігі ұят болды. Қазір барлық отандық арналар көптеген олқылықтардың орнын толтыру үшін жұмыла жұмыс істеуде. Сол себепті бұл тұста сіздердің қолдауларыңыз қажет-ақ деп ойлаймын.

Жексенбі. Телефоным безілдеп белгіленген уақыттан бұрын оятып жіберді. Сондағы ұйқылы-ояу естігенім: «Шашыңды алып тастадың ба сен?.. бағдарламаны көріп отырмын... қазір сонда шашың жоқ па?..» Құдай-ау, менің шашымның «жыры» қашан аяқталар екен өзі? Анау: «көзімді жұмсам да көрем сені...» - деген әндегідей болды ғой, жатсам-тұрсам еститінім – сол. Жексенбі. Бүгін бағдарламаны эфирден қайталап берді, иә, сосын екен ғой телефон шалып жатқаны бұл жігіттің. Әйтпесе, неше күннен бері ұстатпай жүрген әрнені бір сылтауратып, соның арқасында «құжатсыз» жүрмін. Еш жерде тіркеуде жоқпын дегенім ғой. Айыппұл дегенің өсіп жатқан болар біздің демографиямыз сияқты қарқынды түрде. Алғашқысының мәселесі қиындау енді, ал соңғысы – қуантарлық жәйт. Күні кеше өткен «Азамат»-тың түсірілімінде сарапшы боп шақырылған психолог солай деді. Қазір баланың туылуы елімізде екі есеге артыпты. Балабақшада қара домалақтарға орын жетіспей қысылып жатқанымыз да сол көрінеді... уайымым көбейді енді менің. Балабақшаға алдын-ала кезекке тұру керек екен; ол кезегің екі-үш жылдан кейін келеді, құдай қаласа. Сонда мен қазірден бастап «туылмаған» баламды тіркеп қоюым керек қой, шамасы. Жөні түзу жігіт тауып, тұрмысқа шығып; тоғыз ай, тоғыз күн көтеріп ол баланы дүниеге әкеліп, одан сәбиім былдырлап сөйлеп бастағанша да сол кезегім келетін сияқты ғой асықпай...

Қым-қуыт тіршіліктің қиындығы таусылған ба, шіркін... түй, осы «шіркін» деген сөзден денем тітіркеніп кететін болды. Бағдарламаны аяғына дейін көрген адам: «Сен шынымен шашыңды алып тастадың ба?» - деп сұрақ қойса – қалай ызаланбайсың?.. Көкем-ау, барлығын өз көзіңмен көрдің ғой, енді несін сұрай бересің?.. Сосын тағы: «Сен енді шашсыз жүрсің бе?» - дейтіндерін қайтерсің? Әрине, шашсыз жүрмін! Машинкамен алдыртып тастасаң – басқаша қалай жүресің?.. Елдің бәрін ақымақ деуге келмейді, бірақ, ішінара «блондин-блондинкалары» кездесіп тұрады; соларға ызалы боп жүрмін кәдімгідей. Алғашында үзік-үзік анонстар беріліп жүргенде бұл сұрақтардың қойылуы орынды еді, ал енді бағдарлама толықтай көрсетілген соң барлығының күдігі сейілді деп ойлағам. Бітті! Бұл тақырыпты мен әлдеқашан жауып тастаған болатынмын. Шашым біршама өсті. Күні кеше «Азаматтың» түсіріліміне де осы шашпен қатыстым, керек болса! Мен шашымның қысқалығынан еш қысылып жүргем жоқ, өзгелер неге сонша «трагедия» жасап жүргенін түсінбей-ақ қойдым. Әсіресе, бағдарлама продюсері. Ол жігіттің түсінігі бойынша, шыршаның түсі жасыл болады, жұлдыздар тек түнде көрінеді деген аксиома іспеттес өзгермейтін дүиелердің бірі – қыздардың шашына қатысты. Түсірілімге екі күн қалғанда соның үстінде біраз түсініспеушіліктер орын алған да болатын. Тағы қырсықтығым ұстап: «Париксіз шығам!» - деп қаттым да қалдым /мені қырсық мінез деуге толық негіз бар да шығар/. Түптеп келгенде, кішігірім «сөз таластыру» менің пайдама шешілді! 

Түсірілім күні. Киімдерім дайын; өзім де дайынмын: ерін-көздерім телевидениенің «ережесі бойынша» боялған. Студияға атып кірдім. Онда анық 20-30 адамдай болған, барлығы жалт қарады: шашын тақырлатып алдырып тастаған «тентек» қызды, әрине, танып отыр. Тек көпшілігі мені осы шашпен көрем деп ойламаған болу керек, таңырқай да қарағандарын байқадым. Иә, менің бар болмысым осы! Жақтырмасын, мейлі, жек көрсін – ол әркімнің жеке басының шаруасы, мен оған бола бас қатырмаймын. Басымды мең-зең етіп жүрген нәрселер жетерлік онсыз да... әкеме телефон шалуға батылымның жетпей жүргені; сары қызына деген көңілі суып кетті ме деп уайымдап жүрмін. Бір кездері /бұдан бірнеше жыл бұрын/ маған ессіз ғашық боп үйленуге ниет білдірген жігіттің ұсынысын қабылдамаған едім. Себебі, екеуміздің әкелеріміз көріспестей боп кеткен араз жандар болып шықты. Тура үнді киноларындағыдай - адам айтса нанғысыз, бірақ, режиссерлар туындысының әрбір эпизодын шынайы өмірден алады екен ғой. Сонымен, таңдау жасау керек болды: я жігіттің махаббаты, я әкемнің... мен сол кез отбасымнан теріс қарап кете алмадым. Ал, отбасым менен оңайшылықпен теріс қарап кетеді дегенге сенгім жоқ, әрине. Алайда, «шаштың шоуынан» кейін солай деуге тура кеп тұр... уақыт, бәлкім, өзгеріс енгізер әлі де. Салымыз суға кетіп, көңіліміз құлазыған сәтте де жақсылықтан үміт үзбейтін қашанғы әдетіміз бар емес пе?.. ал, әлгі жігіт кейін үйленді, қазір екі баланың әкесі. Мен болсам, одан кейін де тұрмыс құратын боп шешіп, таңдағанымның «көгілдір» боп шыққанын білгенде «қалыңдықтың» рөліне ендігәрі өзімнің кандидатурамды ұсынуға қорқатын болдым... Махаббат әлемінің қақпасы мен үшін тарс жабық тұр, бір қызығы, оны ашуға ешкім тырыспайды да... пессимизм басып бара жатыр деуге болмайды, кейде бір еңсені зіл басып кеткен шақта осылай шимай-шатпақпен уақыт өткізетінім бар; кейде сырлас жан табылмайды жанымнан, кейде оңаша қалғанды қалап тұрады жүрегім. Бізді солай тәрбиелеген; жанымыз қысылып бара жатса да психологқа бару деген ойымызға кіріп-шықпайды; өз әлемімізде ауыр ойларға тұншығып жата береміз, содан айықпас дертке шалдығамыз: жүректе бітпейтін бір сағыныш, қаңырап қалған қуыс кеуде жылылыққа жарымайды, емдеп жазар дәрігер жоқ сияқты көрінеді. Радиода қанша жыл жүрмін ғой, байқағаным, микрофон алдында отырған жүргізушіні көп адам «психолог» ретінде қабылдайды, әсіресе, түнгі эфир соған - дәлел. Смс хаттар бар, телефон қоңыраулары... ғашық болғым келеді, ханзадамды кездестіре алмай жүрмін, не істесем болады?.. екі қызға бірдей ғашықпын, қайсысын таңдаймын?.. үйленген жігітті ессіз сүйіп қалдым, менің де отбасым бар – тығырықтан қалай шығуға болады?.. әр адамның өмірінде өзіндік өзгерістер орын алып жатады, өзіндік проблемалары бар, оған деген өзіндік көзқарастары да жоқ емес, тек соңғы нүктесін қоя салуға бір адамның кеңесі қажет болып тұрады. Ол менің де басымнан өткен жағдай: барлығын тастап, біржолата заң саласына кетіп қалмақ ойым болған бір кездері. Қайтсем дұрыс болады деп басым қатып жүргенінде, парапсихолог Нора Бекмаханованың бір сөзі тоқтау болды. Қызбалыққа салынбай, қиындық атаулыға көз жұма өзімнің сүйікті ісімді жалғастырайын деген шешімге келдім сосын... дос, туыс, әріптес өз алдына, кейде бір бейтаныс адамға сырыңды ақтарып,  соның көзқарасын білгің кеп тұрады. Оның несі айып?.. қазіргідей виртуалды әлемде өмір сүріп жатқанымызда жан күйзелісіне ұшырап кету қиын емес тіпті де. Менің бір әріптесім бар, агентке қосылған сайын гүл сыйлаудан жалықпайды өзі. Бірде шыдай алмай кеттім де: «Одан-дағы тірі гүл сыйласаңыз етті, қашанғы электронды гүл жібересіз?..» - деп жазып жібергем. Экранда екі беті қызарып тұрған смайлик жылт ете қалды, ұялған түрі ғой енді. Бірақ, тірі гүлді сол күйі сыйламады... жаңа заман жетістігі «романтика» деген ұғымды ығыстырып бара жатыр, өкініштісі. Жігіттер гүл сыйлауды қысқартты, агентте отырып қана «жомарт» болады: бриллиант жүзік дейсің бе, әдемі алқа дейсің бе, ондай көзге көрініп, қолға ілінбейтін сыйлықтарға баймыз, әйтеуір, шетімізден. Күлімдеген смайликтер қанша сүйкімді көрінгенімен, көзбе-көз сөйлесуден алатын әсерімізді жеткізе алмайды; қанша уақытымызды үнемдесе – сонша моральдық тоқырауға ұшыратып жатыр бізді. Ең жақын деген достарымызбен де шай ішіп отырып әңгімелеспейтін болдық, бәрі «агенттің» елегінен өтіп жатыр. Бір-бірімізден алыстап бара жатырмыз, алыстап... мейірімге шөлдейтініміз де содан шығар?.. адамдар құшақтасқан кезде кеуделерінен жылу – жағымды энергетика бөлінеді. Жылап отырған адамды құшағына басып жұбату деген  де содан қалыптасқан үрдіс. Бұл жағдай, әсіресе, қыз балаларға жақсы таныс. Тағдырың тығырыққа тіреп қойған шақта көзіңе еріксіз ыстық жас келеді, ондайда кең жауырынды азаматтың иығына басыңды қойып, біраз еркелеп алсам дейсің. Құшағына тығыла кетіп, солқылдап жылап-жылап та аласың. Ентігің басылғанда басыңды көтерсең – ауыр бір жүктен арылғандай жеңілдеп қалғаныңды сезесің. Иә, жылы құшақтың жайы бөлек қой...

Радиодағы кешкілік эфирді көңілсіз әннен бастадым, өкініштісі, орысша әннен… бірақ, қолымнан келсе қояр ем ғой қазақтың бір жүректі шымырлатып жіберер нәзік әнін айтқан сөзіме туралап… Әріптесім Алена Лобастова: «Сен жаңа не туралы айттың?» - деп құлағын түре қалыпты. Түсінбеді, әрине, алайда Қадыр Мырза Әлінің есімін неге атадым, соны білгісі келді. Тағы бір арысымыздан айрылып қалғанымызды айттым... ес білгелі ол кісінің есімі менің санама мықтап сіңіп қалған шешемнің арқасында. Қолыма ұстаған алғашқы әдеби кітаптарымның авторы ғой, есейгенде де өлеңдерін оқуды бір үзбегем. Сонда шешем: «Әдеби кітаптарды көп оқыңдар, тілдерің жаттығады…» - деп Осы Қадыр ағамыздың, Мұзафар Әлімбаевтың шығармаларын сөреге тізіп қоятын. Үйде қандай қауырт шаруа шығып қалмасын: «Кітапханаға бара жатырмын!» - десем болды, ол кісі қарсы сөз айтпайтын… Жаңалықтардан суыт хабарды естігенімде денем дір ете қалды. Ол кісінің есімі менің балалық шағыммен: қайта оралмас тәтті күндерім мен қайта оралмас аяулы жан –  мінезімнің қалтарыс-бұлтарысын жақсы білетін, мені түсінуге тырысатын жалғыз адам бар-тын, соның атымен байланысты еді ғой. Енді ол да жоқ. Бәрі біртіндеп кетіп жатыр мені жалғыз қалдырып… көзіме жас іркіліп толып кетті. Студияда жалғыз отырғанда ешкімге көрсетпей жылап алуға болады… Бірақ, мені жақсы білетін достарым радио тыңдап келе жатса бірден телефон соғып сұрайды хал-жағдайымды. Өйткені, даусымда бір өзгеріс болады; оны тек мұқият тыңдап жүретін жандар ғана байқауы мүмкін, көпшілік аңғара бермейді.

«Блогыңды оқысам – жаның күйзеліп жүрген сияқты...» - деп бір досым ойландырып қойды. Расында, қиналған кезімде қағазды көп шимайлайды екенмін. Қуанышыңмен бөлісерсің-ау біраз доспен, көңілің ортайып қалған шақта біреуге масыл болғың келмейді ғой. «Әй, сол баяғы ыңылдаған әніне басады, сол-ақ жылайды да жүреді...» - деп көп адам сырт айналып жүрсе – ол да жақсы емес... қазір адаммен сөйлесу де қиындап бара жатыр негізі. Кей кез өзімді әрең ұстап қалам: электрондық поштама келетін хаттарды оқығаннан кейін қандай күйде болатындығымды айтып жатайын ба?.. әйтеуір, жақсы әсерде қалмаймын. Ақылы таяз жандардың сауатсыз хаттары зығырданымды қайнатып жібереді. Танымайтын адамына: «Эй, Маке-тақырбас, қалай жағдай?.. » - деп жаза ма екен?.. Әрине, мен ондай хаттарға жауап бермеймін уақытым артылып бара жатса да. Жоқ, одан кейін ренжитінін қайтерсің: «Сен типа ақыл айтасың ғой жұлдыздарға, өзің қарапайым адамдармен сөйлеспейсің...» - деп. Мынадай жазбалардан кейін жауап қайтаруға ниет болатын ба еді, ойланып көріңіздерші?..

«Е-м-а, жұлдыз болып кеттің ба не?.. қойшиш ондайыңды... жазшиш бірдеңе... э,неғып үндемейсің?.. »  -  бұл ең мәдениетті жазылған хаттардан үзінді, одан да сорақылары бар. Қанша мән бермейін десең де, көңіліңе алып қалады екенсің. Менімен он жыл бір партада отырған қыз-жігіттер де бұлай деп жазбайды, оларға, бәлкім, ренжи қоймас па едім?! Ал, бейтаныс адамнан дөрекі мәтінде жазылған хат алсаң – ашуланасың... бірақ, түк істей алмайсың. Санасының жеткен жері сол болса – оған ескерту жаса не, жасама не... Айтайын дегенім: бір-бірімізге сын айтсақ та, бір-бірімізді жақтырмай бара жатсақ та – мүмкіндігінше, ойымызды мәдениетті түрде жеткізуге тырысайықшы. Және тағы бір өтінішім: коммент қалдырғанда есімдеріңізді жазсаңыздар жақсы болар еді. Әйтпесе, жауап қайтарарда тағы қысыламыз қай «гость»-ке бағыттарымызды білмей сөзімізді.

...міне, эфирде де қоштасатын уақытым болып қалды. Кімнің референдум, кімнің азиада деп басы қатып жүр, әйтеуір, бітпейтін бір қарбалас.

                                                                                                       Қайырлы түн!!! 

Айтпақшы, ертең /26-қаңтар/ сәтті сәрсенбіде «Азамат» бағдарламасын өткізіп алмай көріңіздер!!! Уақыты 19-45 болу керек /одан сәл ертерек қосып қойсаңыздар да болады/ Премьера!!! Менің эфирге қысқа шашпен алғаш шығуым!  Шынымды айтсам, өзіме де қызық болып отыр! Барлығымыз бірге тамашалайық, бірақ, тек менің шашым үшін ғана емес – онда өзекті мәселе қозғалады негізі, оған қоса бағдарлама форматы да біршама өзгерді. Сол өзгерістің әсері болу керек, әйтеуір, соңғы түсірілімнен бұрынғыдай емес, шаршамай қайттым... сонымен, премьерадан құр қалмаңыздар!!!

Ақ бас Алатаудың етегінде бүгін көк көйлекті көктем-бикеш ән сап жүргендей; қар еріп, қара жердің көзі ашылып қалды. Оның үстіне, жексенбі – көңіл-күйімізге ол да оң әсер етпей қоймайды ғой... Жақсы ояндым бүгін. Неше күннен бері мең-зең күйде жүрген едім, бүгін бәрі басқаша. Ненің өзгергенін білмеймін бір түннің ішінде, әйтеуір, бүгін күннің де сәулесі ерекше боп көрініп тұр маған. Сағаттың шырылынан атып тұрдым да, бір стакан кофемен ұйқымды ашып, дереу жұмысқа жиналдым. Әдеттегідей, кешігіңкіреп кірдім студияға. Не әдет екенін осының, үйден ерте шығуға мүмкіндік болса да айна алдында ұзақтау жүріп қалам. Анау атышулы Қожаның өзімен-өзі сөйлесетіні сияқты, менің де айнаның алдында айтарым көбейіп кетеді кей кез.

Радиода ауыз ашқаннан айтқаным – Азиада болды. Онда да таксиде келе жатып көзім шалып қалған – екі қарт кісі азиаданы айшықтайтын белгілердің қасында бір-бірін суретке түсіріп жүр екен, соны сөз еттім отырып алып. Алматыда жүрген соң бізге байқалмайды, ал өзге аймақтардың тұрғындары дәл қазір Алатаудың баурайындағы арман қалаға «жетейін десем – жете алмай» боп жүрген де шығар?.. Күнде көз көріп жүргендіктен біз барып суретке түспейміз, барып қызықтамаймыз. Қолда барда алтынды қадірлемейтін қашанғы әдетіміз ғой сол. Қайта: «анау жердегі құрылыс бітпепті, стадионның мына шетінде әлі жөндеу жұмыстары жүріп жатыр, масқара, соны ертерек неге істемеді екен?..» - деп өзінше сын айтып қоямыз сырттарынан. Әйтеуір, көңіліміз бір толмайды, өкпеміз бітпейді өзгеге деген.

Сол өкпешілдердің бірі – мен. Әлі жүрмін бұртиып. Ғаламтордағы суреттерімнің біріне: «Сені көрсем жыным ұстайды... злая ведьма» - деп қолтаңба қалдырыпты бейтаныс бойжеткен. Ренжігем жоқ, күлдім де қойдым. Қасымдағы әріптесім Леша да бір тырқылдап алды. «Ведьма» болуды үйретеді үлкен қала, сол ілімді жетік меңгеріп алсам деп жүрмін. Әзір толық игере алмай жатырмын бұл образды. Жүрек, құрғыр, илеуге көнетін емес: сезімге берілгіш, мейірімге шөліркеп қалған – жаман адамдардың жақсы айтылған бірер сөзіне сене қалғыш... ақыл-естен гөрі, жүректің дегенін істейтінім жаман менің. Дәл сол сәт әрекетімнің дұрыс екеніне күмәнім болмайды да, ертесі күні – қатты өкінем. Махаббат тақырыбын қозғағалы отырғам жоқ, ол сұмырай менің көшемнен үнемі бұрылып кетеді, бас сұға кетуді білмейді үйіме менің... 

Жаңа таныстардың тізімі толығып жатыр күннен-күнге. Қаладағы такси жүргізушілерінің арасында «шаш алған қызды» танып қоятындары көбейді: бірі өкпесін айтса, енді бірі жол бойы өзіндік ұсыныстарын айтып келеді. Бірақ, жолақыға қатысты болса, маған жеңілдік жасалып жатқан жоқ. Әріптесім Маликтің ұрысатыны ғой: «ақымақсың» - деп. Тіл білмейтін болса да талай достары көріпті біздің бағдарламаны. Солар сұрайтын көрінеді: «Маржанға шаш алғаны үшін қанша ақша төледі?..» - деп. «Ең құрығанда, қомақты соманы талап етпедің бе?..» - деп мені көрген сайын кіжініп қояды ол. Құдай-ау, біз соны ойлаушы ма едік?.. Жалақы жағын реттейтін Батыр мырзадан сұрағанмын: «Енді менің айлығыма кішкене де болса қосылды ма теңгелер?..» - деп. Оның да ұтымды жауабы дайын тұр екен: «Маржанжан, әңгіме ақшада емес, адамгершілікте ғой...» - деп жымиды. Иә, біз солай дейміз, адамгершілікті жоғары қоямыз. Жұмысымызды қайтсек жақсырақ етеміз, қайтсек жандандырамыз деп бәйек боп жүгіре жөнелеміз. Ал, қарапайым халық бізді «күреп тауып жатыр» деп ойлайды. Такси жүргізушілердің де тегін жеткізіп салмайтыны сол шығар... айтпақшы, кеше түнде бір үлкен кісі айтып қалды өкпесін /таксиде кетіп бара жатқам/. Қанша уақыттан бері байқап жүр екен, қазір жігіттер қыздарды үйіне шығарып салуды білмейді дейді /әрине, кеш боп кеткен  мезгілде/. «Қол бұлғап такси тоқтатады да, қыздың өзін салып жібереді. Ол үйіне қалай жетеді деп уайымдамайды да... бұрын біз үйіне кіріп кеткенінше қарап тұратынбыз...» - деп әңгіме бастап кетті. Расында, қазіргі жағдай сондай! Оған өзіміз де кінәлі шығармыз: «Қой, жете салам ғой, алаң болма...» - деп шығарып салуға ниет білдірген жігіттің ұсынысын қайтарып тастаймыз, әбігерге салғымыз келмейді. Бірақ, іштей үйге дейін жеткізіп салғанын қалап тұрамыз... сол кезде: «Жо-жоқ, шығарып салам, қорқасың ғой жалғыз өзің...» - деп айтқанынан қайтпай тұрып алсашы бізден дәмелі жігіт. Эх, жеңіл дүниеге құмарпаздар ондай сөзіңе қайта қуанып та кетеді ғой. Иә, мен өзі жүрген жерімде сондай адамдарға тап болам; бәрі маған өкпелерін айтқыш-ақ. Анау гүл сататын дүкенге кіргенімде сатушының ескерту жасағаны: «Ер азаматтар гүл сыйлау керек қой, сіз неғып келе бересіз осы?..» - деп. Айтулы мерекелерде құрбыларыма гүл құшақтап баратын бір әдетім бар-тын; «үйренген жау атыспаққа жақсы» деп тура сол дүкенге барам ғой шыр айналып. Сөйтсем, гүлінің өткенінен гөрі, ол келіншек менің жағдайыма көбірек алаңдайтын сияқты... Жігіттер-ау, гүл сататын дүкендерге жиі-жиі барып тұрсаңыздаршы, еркеккіндіктілерді сатушылар да сағынып қалыпты ғой... және ас үйдегі шаруаларға да жиі араласып тұрсаңыздар жаман болмас деп ойлаймын. Өйткені, жігіттердің әзірлеген тағамы өте дәмді болады екен. Оған дәлел: мені кеше қонаққа шақырған Нұрмұхамедтің /«Шіркін-life-2» жобасының қатысушысы, экс-алдавайлық әнші жігіт қой/ тәтті тамағы. Ой, керемет екен енді!!! Әншейінде етке деген құмарлығым жоқ мына мен, кеше кәдімгідей тамсанып тұрып жеп алдым еттің бәрін, тек піскен сәбіздерін ғана қалдырдым, оны бала кезден жей алмаймын. Дәмді тағамның рецептін білгілеріңіз келсе сол жігіттің өзінен сұрарсыздар, ал менің айтарым: жігіттерден жақсы аспаз шығады екен, егер шын тырысса!!! Және шын тырысатын болса махаббатын да қайтарып алады... осы жұманың кешінде құрбым Мөлдір екеуміз караокеде отырғанбыз, бізге қарама-қарсы үстелге бір жігіт жайғасты. Ол бізбен бір уақытта келген еді, клубқа кіріп келе жатқанымызда, киімімізді тапсырып жатқанымызда: «О, шашыңыз өсіп жатыр екен ғой...» - деп қалған. Микрофонды ұстап ән шырқай бастағанында таныдым сол мені «танып қалған» жігітті. Даусы әдемі екен, әсіресе, Серовтың «Я люблю тебя до слез»-ын мықты орындайды. Айтайын дегенім... жазайын дегенім негізі, ол жігіт сол жерде жұмыс істейтін администратор қыздың экс-сүйіктісі екен. Екеуі екі жақтан: «Болды, бітті, қазір жай ғана доспыз!» - деп өздерін де, өзгелерді де алдап жүрген болып шықты. Теріс қарап жүрулеріне не себеп болғанын қайдам, әйтеуір, сезімдері өшпепті, соны байқадым және олардың жақындасуына да септігім тиген сияқты сол кеш. Әлгі қыз бір кіріп, бір шығады. Алғашында өзінше мән бермегендей сыңай танытты. Сәл кейіндеу бұл пысық жігіт дуэтпен орындалатын әндерді таңдай бастады ғой, сөйтіп, маған: «бірге айтайық» - деген ұсыныс жасады. Екеуміз тұрмыз ортада. Әндер, әрине де, махаббат туралы. Образға кіріп кеттік: Лещенко мен Алсудың «Снег кружится», Маршал мен Ариананың «Я тебя никогда не забуду»,.. «Цветы под снегом», «Я тебе не верю»... Ән кетіп жатыр көмейден /даусым жеткенінше қосылып жатырмын, мен де осал емес екенмін/, көзімнің астымен әлгі қызға қарап қоям: ол енді сыртқа шығып кете беруін доғарды, бір жұмыспен айналысқандай болып жайғасыпты, әйтеуір. Қызғанып жүргенін сезіп қалдым да, мен де «ойнай» бастадым енді. Алғашқыдай арамыз алшақ емес, ол жігіт тіпті вальске басты. Бір кезде, әндердің арасында үзіліс болған кезде, бойжеткен жігіттің үстеліне кеп отырды. Маған қарап-қарап қояды, көзқарасынан: «Мен саған оны бермеймін!» - дегенін оқып қалдым. Әрі қарай, бәлкім, қол ұстасып бірге қайтқан болар, мен олардан ертерек кетіп қалғам, сондықтан, шытырман оқиғаның немен аяқталғанын білмеймін. Бірақ, қызғаныштың оты тұтанды деген – жүректегі сезімнің әлі де болса сөнбегенін білдіреді емес пе?.. Бұдан шығатын қорытынды: қызғану керек, қызғандыру керек  және де! Егер сүйіктіңе басқа қыз қылымсып, ал сен міз бақпай тұрсаң – онда ойлана бастау керек шығар, қызғанышсыз қалай бастауға болады махаббат тақырыбын?..

Осылай шимай-шатпақтың арқасында жексенбілік жұмыс күнімнің аяқталып қалғанын да аңғармай қалдым; уақыт бүгін ерекше тез өткен сияқты. Эфирде қоштастым, онымен қоса жаңа таныстарыммен де қоштасқалы отырмын: телефон нөмірімді тағы да өзгертпекпін. Өміріме қаншалықты өзгеріс енгізерін кім біліпті, бірақ, мен аңсаған тыныштықтың орнайтыны сөзсіз. Кешке жоспарым сол: жаңа нөмір алып, реалити-шоуымыздың жаңа бағдарламасын тамашалау. Сіздер де өткізіп алмауға тырысқайсыздар! Сын айту үшін де барлығын аяғына дейін көріп алу керек қой.
                                                                                              Тілдескенше, жүздескенше!!! 

         Ендеше сол жастарды бүгінде айыптауға бола ма? Әр жас (басым көпшілігі) қазіргі таңда өзін-өзі тәрбиелеп жүр. Осы сұрақты қойсам, әлі «ағаларым» ашуланып шыға келгені. Қызық... Жеке өзім, біріншіден әр азамат өзінен бастау керек деп санаймын. Екіншіден, сөзі ісіне сай болуы керек.

         Қысқасы, Қазақ елінің жастары! Өзімізге сенейік, әркім өз болашағын өзі жасайтынын түсінуі керек. Ұлтымыздың дамуына өз үлесімізді жеке істерімізбен қосайық!

         Өзім Қазақ тарихында тәуелсіздік үшін күрескен кез-келген азаматты батыр дер едім. Мен үшін спортта жетістікке жету батырлық емес, ептілік һәм ержүректік болар. Ал азаматтарды апаттардан құтқарып, адам жанын сақтап қалған азаматтардың ісіне ерлік деп баға берер едім. Бүгінгі күннің батыр кім десе, ең алдымен ұлтының дамуы үшін өзінің жеке мүдделерін ысырып қойып, бар күшін тәуелсіздікке арнаса, сол азаматты айтар едім. Мен үшін Бауыржан Момышұлы II-Дүниежүзілік соғыста көрсеткен ерлігі үшін батыр емес, Кеңес Одағын Сталин басқарып тұрған заманда, ана тіліміздің сақталуына қатысты хат жазуын батырлық деп санаймын. Өзінің бүкіл ғұмырын ұлтының сақтаулы үшін қиын заманда күресуі - біз үшін үлкен өнеге. Міне, менің ойымша, осы батырлық. 

         Бүгінгі күнде, менің ойымдағы "батыр"  азаматтарымыз тым сирек. Қадірлі оқырман, мүмкін сіз осындай тұлғаны білетін шығарсыз? Ой бөлісіңіз, біле жүрейік!

«Қыста адамның терісі құрғап кетеді...» - дейтін косметологтар үнемі. Тек терісі ғана емес, жан дүниесі де құлазып кетеді дегенді неғып ешкім айтпаған осы уақытқа дейін?.. Менің ғана басымдағы жағдай ма десем, қателесіппін, жаңа ғана бір құрбым хат жазып жатыр «жан күйзелісі» туралы әңгіме қозғап... түсіндім бірден. Терінің құрғап кететіні май жағумен-ақ қалпына келетін дүние ғой; қазір неше түрлі компаниялар бар: қабақтың астыңғы жағына, үстіңгі жағына дейсің бе, мұрныңа, мойныңа... тек жағу тәсілін білсең солардың – ал да пайдалан! Оған қоса, көшеде екі аттап бассаң сұлулық салондарына кеп тірелесің, кір де – жайғас, барлық процедураларды өздері істейді жүгіріп жүріп. Ал, жаныңды емдеп жазар маман бар ма десеңші... өкпесін айтып шағымданған құрбыларымды жұбатуға мен шебермін, тек өзімді жұбата алмай келем, мендегі күш-жігердің барлығы бейне бір сарқылып қалғандай... айнала тас-түнек... терезеден сыртқа қарап тұрсаң өмір сүруге деген құштарлығың тіпті 0,5 пайызға да өспейтін сияқты. Алматыда бүгін ауа-райы мәз етерлік болмады, күн шықты ма, жоқ па – байқамадым; перделерді ашқандай болғам, бірақ, күннің сәулесі түспеді бөлмеме. Соған қарағанда, басқа пәтерге көшуім керек шығар, әйтпесе, мынау байғұс гүлдерім тіпті қурап барады. Бұл пәтерде тұрғаныма үш-төрт айдан асты, бұған дейін күннің шуағынан тапшылық көрмеуші едік: мен де, гүлдерім де; шамасы, иесінің құлазыған көңілі өсімдіктерге де қатты әсер ететін болу керек. Иә, әсер етеді, ғалымдар оны қашан дәлелдеп қойып еді ғой. Мән бермейтін өзіміз. «Су құйып тұрсаң болды - өсе береді» - дейді біреулері білгішсініп. Өсімдіктерге де бір сәт көңіл аударып тұрмасаң – олар да жалғызсырайды, олар да өзінше қайғырады... қарамай кеткенім рас гүлдеріме. Мен өзі ештеңеге мән бермей кеттім соңғы кездері. Тұрақты эфирге шығып тұрғаным болмаса радиода, басқасының бәрі  - тұрақсыз... бірінен соң бірі тізіліп тұратын осы нүктелерді жақсы көрем; айта алмаған, айта алмайтын ойларыңның барынан хабар береді, сөйтеді де олардың мүлдем айтылмауы да мүмкін екендігін ұғындырады. Менің өмірімде ондай «көп нүктелер» аз емес.

Екі күн болды, көршілерімнің мазасын әбден алған болармын «айхай» - лап. Өзгеріс енгізейін деп кішкене: кеше домбыра сатып алғам, соны дыңғырлатып әлекпін. Ес білгелі біздің үйдің төрінде бір емес, бірнеше үкілі домбыра ілініп тұратын. Анамның өзі шертпесе де, домбыраның қоңыр үнін сүйіп тыңдайтын. Ал, әкем қазірге дейін «Балқадиша»-сын үзбейді, әпкем екеуміз де қосылып қоятынбыз арасында. Менің қазіргі тұрып жатқан пәтеріме күннің шуағынан басқа да бір нәрсе жетіспейтін сияқты боп көрінді, сол - домбыра деп шештім. Қызық болды өзі: кеше ұйқыдан тұрдым да, ас үйде кофе ішіп отырып бір түрлі ән айтқым келіп кетті. Айттым да. Тек, қара домбыраның даусын сағынып қалғанымды сол сәт қана түсіндім. Дереу киініп алып сауда орталығына қарай тарттым, таптым іздеген домбырамды, сөйтіп үйге олжалы қайттым. «Нағыз қазақ – қазақ емес, нағыз қазақ - домбыра» - деген Қадыр ағамыз да өтті өмірден... тірі жүрген біздің де күндеріміз мәнді-мәнсіз өтіп жатыр, әйтеуір... бала кезімнен құмартып үйренген едім үйірмелерге жазылып; о баста-ақ менен мықты домбырашының шықпайтыны белгілі болған, алайда, қанымыз қазақ қой, ең құрығанда, домбыраның бұрауын келтіре алатындай болуымыз керек деп есептеймін. Қазір енді мынау ұзын тырнақтың кесірінен пернелерді дұрыс баса алмаймын, содан дыбыс та таза шықпайды, әйткенмен, көңілім – тоқ. Ас үйдің есігін тарс етіп жауып алам да, бар даусыммен әнге басам. «Мынау қайдан шыққан бұлбұл?..» - деп көршілерім қабағын тырыстырып жатса да, құдай білсін, оған алаңдап жатқан мен жоқ. Әдемі дауыстың иесі емеспін, бірақ, бала жұбатарлық бар деп мақтана алам. Әңгіменің қысқасы, біздің ас үйде Шәмшінің әндері «хит» боп жатыр!.. 

      Басқа ештеңе түспей жатыр есіме... мүмкін үйдегі том-том альбомдарды парақтап шықсам жаңғырар ұмыт болған естеліктер?.. Дастанымыздың ең бірінші тарауы ғой – балабақшада былдырлап өткізген күндеріміз. Тәрбиеші апайлар талай бетімізден сүйіп, талайы бізді қызықтаған болар?.. ол да ұмыт болды. Тез өтіп кеткен сияқты уақыт: балабақшамен қоштасу сәтін жақсы сақтаппын есіме, портфелім болған сыртында әдемі мысықтың суреті бар, ішіне қалам-қарындаш т.б. оқуға керек-жарақтының барлығы салынған еді. Одан әкемнің мектепке ертіп апарғанын білем. Жасым жетпей тұрса да алдап-сулап алдыртқан мені. Директордың кабинетінде отырғанымыз әлі көз алдымда, бірақ, не туралы әңгімелескеніміз есімде жоқ. Өткен жылы ғана үйге барғанымда ол оқиғаны айтып берген әкем. Балабақша көрген деп қана келісіпті мені алуға, онда да 3 ай сынақ мерзімін белгілеп: «Егер осы уақыт ішінде бала оқуды алып кете алмаса – ренжімей келесі жылы әкелесіз мектепке!» - деген екен әкеме. Ал, мен болсам күнделігімді «5»-ке ғана толтырып келетінмін, содан мұғалімдерім мені жібермей қалыпты... одан кейінгісі бөлек әңгіме – ұзақтау әңгіме. Мектеп қабырғасындағы 10 жылды бір-екі параққа сыйғыза алмаспын және ол естеліктер ешкімге қызық та болмауы мүмкін. Бірақ, осылай есте қалғанды қағазға түсіріп отырсаң  – керемет жеңілдеп қалады екенсің. Арасында көңілің жібіп көзіңдегі тушь та ағып кетеді, кішкентай балаша көйлегіңнің жеңімен сүртіп-сүртіп жіберіп қайта жалғастырасың жазуды...

      Қазір қара домалақтарды балабақшаға орналастыру үлкен проблема болып жатыр ғой, балалардың кейбірі мектепке дейінгі дайындықты көрместен партаға отырады. Ертең, есейгенде, есіне алар қызықты жайттарды тізбелегенде /мен сияқты бір блогер шығатын шығар арасынан/: «балабақшаға барғаным жоқ...» - деп бастайды-ау әңгімесін. Кеңес дәуірінде анау болмады, мынау болмады: иә, барлығымыз бірдей қоңыр колготки киіп жүретінбіз /көбінесе қоңыр не қою қызыл түсті болатын/; иә, мамаларымыз «китайский көйлек» сатып алу үшін талай талонмен кезекте тұратын; «импортный» киімдерді тек қолы жеткендер ғана /дүкендегі сатушылар немесе олардың туыстары/ алатын... бірақ, Кеңес дәуірінің шетін көріп өскен мына біздің арамызда, меніңше, балабақшада төбелесіп мұрнын қанатпаған не басқа баланың ойыншығына таласып, басқа баланың «горшогына» жармаспаған жан кемде-кем шығар?..

Балабақшадан былдырлап келген менің кішкентай ғана Жансәулемнің әңгімесінен кейін блогымда тағы бір жазба пайда болды. Айтпақшы, ол тентегім былай деген бірде, телефонмен сөйлесіп жатқанымызда: «Маржан апа, сізді телевизордан көрген кезімде маған: «Привет!» - деп қол бұлғаңызшы...» Бала ғой, алдын-ала түсіріп алатынымызды, эфирден көрсетіліп жатқан кезде Маржан апасы да өзі сияқты көгілдір экран алдында отыратынын қайдан білсін?!. Сол сияқты бағдарлама барысында сіздерге де: «Привет!» - деп қол бұлғай алмай қалсам – ренжімеңіздер! Санаулы минуттардан соң «Шіркін-life»-тың кезекті саны көрсетіледі.
                                             
                                                                             Барлығымыз бірге тамашалайық!!!

Бүгін Алматыға тағы да қар жауды ұлпалап, сол әсер етті ме, білмеймін, әдемі сөздердің де «жауған» күні болды нөсерлетіп... эх, әр күнім осылай өтсе ғой!

Негізі, менің әрбір күнім такси жүргізушілерімен сұхбаттан басталады. Жо-жоқ... мен әуелі, дүкенге кіріп шығады екем ғой; жұмысқа барарда сөмкеме кофе мен шоколад сала кетпесем басым ауырады. Содан кейін такси жүргізушілерімен «сұхбат», ол - менің күні бойғы көңіл-күйімнің қандай болатындығын айқындайды. Кейбір жүргізушілер жылы шырай танытып амандасады, сөйлеседі. Егер қабағы тырысып отырмаған болса, мен де ол кісімен шүйіркелесіп сөйлесе кетем. Ал, кейбірі айтқан көшеңді таппай, онымен қоймай өзіңе бұрқылдап ығырыңды шығарады ғой. Сондайда бірден көңіліме алып қалам; әрмен қарай жұмысым да жүрмей қояды. Өзіме сондай «ырым» жасап алғам ойша. Жайдары жүз такси жүргізушісі кезіксе және алдымнан аяғы ауыр әйел шығып қалса – онда менің бүгінгі күнім сәтті өтеді деп жорамалдаймын. Бәлкім, дұрыс емес те шығар, бірақ, әр адамның қалтқысыз сенетін дүниелері болады ғой. Сол сияқты, менің де түсініксіз бір «ережелерім» бар өзіме ғана қатысты. Айтайын дегенім, бүгін кездескен такси жүргізушілеріне еш өкпем жоқ. Неше күннен бері барам деп жоспарлаған сауда орталығына жақсы жеттім, әрине, іздеген көйлек-белдіктерімді де таптым /жұма күні «Азамат» бағдарламасының түсірілімі болады ғой, соған киімдерімді дайындап жатқан түрім/.  Шопинг! Біздің, нәзік жандылардың көңілін сабасына түсіріп қоятын бір керемет сиқырлы күші бар ғой оның, сондықтан дүкен аралау процесін жиілету керек! Ол да өзінше бір «терапия» /еркектер түсіне бермейтін/,  бір сәт миыңның тынығып, моральдық тұрғыда жеңілдеп қалуыңа септігін тигізетін жақсы бір әдіс!..Не керек, сәтті өткен шопингтен кейін мені жеткізіп салуға дайын тұрған бір азамат күтіп алды сырттан. Көлігінің қандай маркалы екенін аңғармадым /қызықпайтын болған соң мән бермеймін/, бірақ, өте тәрбиелі және қыз баламен қалай сөйлесу керектігін жақсы білетін жігіт екенін бірден байқадым. Жол арасы алыс болатын, бірақ, ол жігіт менімен сөйлесуге аса қатты құлшыныс танытпады. Сөйтіп, межеленген орынға жеткенше бір-екі сөз алмасқанымыз болмаса, үнсіз келдік деуге де болады. Шыдамсызбын ғой, сұрадым: «Сіз мені неге жеткізіп салмақ боп ниет таныттыңыз?» - деген сұрағыма әлгі жігіт салмақты үнмен: «Просто, хотел сделать приятное...» - деп жауап берді /әңгімеміз орысша басталған-ды, содан жайлап қазақшаға көштік. Алматыда, әдетте, орысшадан бастайсың, бірер минут өткен соң кімнің-кім екені белгілі болады. Әсіресе, қазақша әндерді тыңдап отырған болса – тілді «ұмытпағанын» бірден түсінесің/. Алғысымды айтып жаңа алаңнан түсіп қалдым. Телефон нөмірімді сұраған жоқ! Сұраған жоқ, артық сұрақ қойған жоқ; жай мені жұмысыма жеткізіп салды. Қызық! Сауда орталығынан шығып бара жатқанымда қар жауып тұрған ұшқындап, мен көшенің арғы бетіне өткелі жатқам; биік өкшемен жүргендіктен жүгіріп өте алмайсың - әр қадамымды өлшеп басып келе жатқанымда жолықты ғой ол жігіт. Шамасы, такси ұстаймын дегенше тоңып қалар-ау деп мені аяған болу керек. Онысына да рахмет!.. Жоқ, жоқ, бір көргеннен ғашық болу туралы ойламай-ақ қояйық. Бұл мүлдем басқа жағдай! Көптен бері ауыр ойлардың шырмауынан шыға алмай жүрмін /бұдан бұрынғы жазбаларымды оқыған адамға жақсы таныс мендегі жағдай/, содан болар, мейірімді аңсап тұрам. Оның үстіне, кездесе қалған кей адам  «ісі түсіп тұрған» болса ғана күліп қарайды; басқа уақытта сенің оған керегің жоқ. Жай ғана жылы сөз айту, жай ғана сыйлық ұсыну, 8-наурыздың келуін күтпей-ақ гүл сыйлау дегендер атымен жоқ болып кетті. Ал, мен себепсізден-себепсіз сыйлық жасағанды жақсы көрем. Өзге адамның қуанғанын көргенде көңілім марқайып қалады, өйткені, мен ғой қуантқан ол адамды... ал, мені қуатқысы кеп жүгіре жөнелетін жандар жоқтың қасы. Бүгінгі мынау бейтаныс жігіттің әрекеті еріксіз Мұқағалидың «Бар екен ғой, бар екен, жақсы адамдар...» - деген өлеңін еске түсіріп жіберді... содан жүгіре басып өзіміз отыратын 6-қабаттық ғимаратқа кіріп кеттім. Бір ер азамат лифттің жанында тұр екен, оның қанша күткенін білмеймін, мені бұл лифт көп күттірген жоқ; есігі айқара ашылды да дереу Маржан ішіне ене кетті. Айтпақшы, әлгі жігіт те бар екен ғой. Әңгіме, негізі, сол жігіт туралы болып жатыр. Дәлірек айтсам, сол жігіттің сөздері турасында айтқан... әдемі сөздері турасында... «Мынау лифттің іші қандай әдемі!!! Сіз түскен соң әдемі болмай қалады-ау...» - деді /мен 3-қабаттан түсіп қалғам, ол 4-ке көтерілді/. Бәз біреулер: «Ой, ондай сөздерді жігіттер қыз көрінгеннің барлығына айтады... күнде естіп жүрміз ғой арзан сөздерді ондай... » - деуі мүмкін бұл жазғандарымды оқып отырып. Иә, келісем. Әдемі сөздердің қадірін кетіріп жүрген жүгермектер аз емес, онымен қоса, бұндай әдемі сөздердің қадірін «түсінбей жүрген» нәзік жандылар да көп қой арамызда... мейлі, кім не десе де, не ойласа да, лифтіде кездескен жігіттің сөздері маған қатты ұнады! Неге?.. Өйткені, дәл маған «керек кезде» айтылған сөз болды ол  /оказался в нужное время, в нужном месте/. Содан көңілім тоқ, өмірге дән ризамын, студияға атып кірдім де – жұмысыма кірістім. Эфир көңілді өтті: ол әдемі сөздердің сиқыры бірден тарқап кеткен жоқ, айтқым келгені. «Әдемі сөздерге сараңданбаңдар!..» - деп, микрофон алдында отырып бүкіл жігіттер қауымына ескерту жасадым /әрине, еркелеп отырып айттым, ұрысқаным жоқ/ . Түсіпбаева ханым,  Меруерт: «Кокеткасың сен!» - деп айтқан менің радиодағы эфирді жүргізу стилімді бағалап. Жақтырмай айтты ма, қайдан білейін, даусымды ұнатпайтындардың барын бұрын да білетінмін. Тек, ол мені ешқашан қызықтырған емес. Жоқ, көпшіліктің пікіріне құлақ аспаймын демеймін -  тыңдаймын. Бірақ, әрмен қарай бәрібір өзімдікін істеймін. Қырсық та шығармын, бәлкім?!.

Қазір әріптесім Малик Рузиев келеді, менің эфирде қоштасатын уақытым болды. Түнгі 2-3-сіз ұйықтай алмаймын, сондықтан үйге барып сценарийді жаттауым керек! Ақпанның 11-күні «Азамат» бағдарламасының түсірілімі болады деп жоғарыда жазып өткенмін. Келем деушілер болса /жай көрермен ретінде не тақырыпқа сәйкес пікір айтам десеңіздер/ – есігіміз ашық! Хабарласыңыздар!!! Ал, мен сол түсірілімнен кейін, міндетті түрде, блогыма жаңа жазбамды енгізіп қоятын болам /ым-м, не туралы жазатынымды білмеймін, бірақ, бір нәрсенің түрткі болатыны сөзсіз/.  

Біз өзі неткен аңғал, аңқау халықпыз,а?..  радиоға телефон шалушылардың толассыз сұрағына жауап беруден шаршап кеткен әріптесім Дима осының барлығын эфирден айтуымды өтінді. Айтпай жүрмін емес, үнемі ескертіп отырам; тек құлақ асып жатқан халық жоқ. Алаяқтарға сенбеңіздер!!! «Пәтер ұтып алдыңыз... көлік сыйлаймыз... Русское Радионың атынан... мына шотқа ақша салып жіберіңіз...» - деген смс-хаттарды жазатын көбіне-көп темір тордың арғы жағында отырған азаматтар. Иә, бізде де неше түрлі акциялар болып тұрады, мәселен, Жаңа Жыл қарсаңында викториналық ойын ұйымдастырылған: «Жеңімпаз атансаңыз – жылы елдерге демалып келуге жолдама береміз!», - деп жарнамалағанбыз біраз. Бірақ, шарт бойынша, тыңдарман тікелей эфирде ойынға қатысу керек болатын. Жүргізушімен тілдесіп, оның сұрағына жауап беріп дегендей... алаңғасарлықты қою керек қой осы! Қазіргідей жер дауы шешілмей тұрған кезде сізге айдаладағы біреу кеп пәтер сыйлайды дегенге сене ме адам?! Күні кеше «Азамат» бағдарламасының түсірілімінде де бір тақырып осы жер мәселесіне қатысты болған. Арнайы заң бар, бірақ ол заңның осал тұстарын пайдаланып жүрген алаяқтар тағы да бар! /толық білгілеріңіз келсе, әр сәрсенбі болатын «Азамат» жастар парламентін өткізіп алмай көріңіздер!!!/

Ал, енді түсірілімге келсек – жақсы өтті деуге болады. Қатты шаршадық, әрине. Мен пысықсынып таңғы 5-те ұйқыдан тұрған едім, кешке дейін 14-см-лік біз өкшемен жүру де оңай емес оның үстіне. «Таңғы 5-тен тұрып не істедің?» - деп әріптесім Руслан Желдібай қатты таң қалды. Ер бала болсаң – рахат қой! Көзімнің ісігі басылсыншы деп әтештен бұрын оянбайсың /қыз балалар үшін бұл өте маңызды. Әсіресе, күйеуге шықпағандарға қатысты жұртшылықтың неше түрлі сұрақтары дайын тұрады. «Қорқынышты түстерден шошып жылап шыққан-ау түнімен... ұйықтар кезде су ішіп жатқан-ау...» - деп ойласа жақсы ғой, кейбірі мүлдем басқа жайттарды меңзейді емес пе?../  жуынатын бөлмедегі күнделікті жүретін процестерге бола ұзақ бөгелмейсің /бетіңді қайнаған сумен жуып мәселен (ал, мен қазір солай істейтін болдым, өйткені, құбырдан ағып тұрған судың құрамында хлор көп болғандықтан бетімнің терісін қатты құрғатып жіберді), көзіңнің үстіңгі қабағына арнайы, бетің мен мойныңа одан бөлек май жағып әуре болмайсың, айнаның алдында саптағы сарбаздардай бір қатарда тізіліп тұрған лосьон, тоник, молочколардың бірін ашып, бірін жауып уақыт алмайсың/, ұйқыңды шайдай ашып жібермесе де сергітіп алар әсері бар кофені ішіп алған соң тағы да /енді кірпік-қастарыңды бояу үшін/ айнаның алдына барып жарты сағаттан астам уақыт тұрмайсың, киініп алған соң басыңнан аяғыңа дейін өзіңді толық көрсететін енді үлке-е-е-н айнаның алдында шыр көбелек айналып жүріп алмайсың үйден шығар кезде, бір сөзбен айтқанда, ер бала болсаң айнаға қарауың аз, жоспарлаған жұмысыңа бөлінер уақыт көптеп табылады дегенім ғой. Ер адамдар өз-өзіне қарамайды дегенім емес бұл. Тек оларға аса қатты күтімнің қажеті жоқ. Табиғат-анамыз барлығын есеппен жаратқан: жүрегі жұмсақ әйел адамның тәні де сондай нәзік, сондықтан біз айнаның алдында көп жүруге міндеттіміз де!.. сонымен, таңғы 5-те тұрған еңбегіме осы айнаның алдында өтетін процестерді тыңғылықты істеп, онымен қоса, апыл-ғұпыл тырнағыма маникюр жасап та /негізі түнде, қатты ұйқым келіп тұрғанда, тырнақпен жағаласпайтын болып шешкем. Тек косметолог құрбымның: «Руки – визитная карточка женщины», - деген ақылды сөздері есіме түсіп райымнан қайттым/ үлгердім... не керек, 10:30-да гримге отыруым керек болатын; кешікпей келдім. Бірақ, визажист қыз жоқ екен орнында; ол келгенше, уақытты тиімді пайдалану үшін, дереу асханаға барып тамақтанып келдім. Төрт бағдарламаны бірден түсіретін болғандықтан тамақтануға жүрдім-бардым қарауға болмайды, әсіресе, маған. Осы уақытқа дейін менімен бірге жұмыс істеп келе жатқан жандар жақсы біледі. Соның ішінде, «Шіркін-life»-тың продюсері Толқын Сейдуллақызының: «Ойбай, тамағын беріңдер тезірек қырып-жоймай тұрғанда...» - деп әзілдейтіні бар. «Аш адам – ұрысқақ» демекші, асқазаның шұрылдап тұрғанда тыңғылықты жұмыс істеу болатын ба еді?.. Ыстық тамақ болмаса да, маған 3-4 сағат сайын кофе мен шоколад арқылы жүрек жалғап тұру керек. Оным дұрыс тамақтануға жатпайды, әрине. Бірақ, сондай тәртіпке үйреніп қалғанмын. Ал, дұрысы: таңғы ас мәзірінде /дәрігерімнің айтуы бойынша/ қайнатылған 1 жұмыртқа мен сүзбе міндетті түрде болу керек. Және аптасына 2-3 рет жүгіріп тұрған дұрыс /үйді бір-екі айналып келсеңіздер де/, жай – ағзамыздың жұмысын жақсарту үшін, арықтау үшін емес /жүгіру кезінде бойдағы артық тұздар термен бірге шығады/. Бұл қаны аз жандарға жақсы кеңес болмақ. Соның ішінде, әлі тұрмысқа шықпаған, бірақ, ақ көйлек кию мен бала көтеруден үмітті қыз-келіншектерге өте пайдалы кеңес. Дәрігерімнің айтуы бойынша, баланың қанында гемоглобин төмен болып туылса, оны кейін өсе келе қалпына келтіру мүмкін емес көрінеді. Сондықтан, бала көтеруді алдын-ала жоспарлап /яғни қаралып-емделіп/ алған абзал.  

Енді түсірілімге қайта оралайықшы, өйткені, қызықты сәттер көп болған /соның барлығы ішіме сыймай бара жатыр/. «Азамат» - тың түсірілімі маған тура бір «құдалық» өткендей әсер қалдырады. Ығы-жығы, сапырылыс: гримеркаға бірі кіріп, бірі шығып жатады. Оның үстіне, продюсеріміз Нұрмұханбеттің: «Пәленше деген депутат кеп тұр, күтіп алыңдар!.. сарапшыларымыздың бірі кешігіп жатыр – телефон соғыңдар!..» - деп безілдеп жүргені бас құданы күтіп алу «процесінен» айнымайды. Кейде орынды-орынсыз «паника» көтеретіні бар /«Бұны неге жазасың?» - деп ренжуі мүмкін. Бірақ, ойдан шығарып жатқам жоқ қой, болған істі баяндап жатырмын/. Ал, негізі, жаман жігіт емес /жас жігіт, бойдақ оның үстіне. Тек кездесіп жүрген қызы бар ма, жоқ па, оны білмеймін/. Мойнына жүктелген жауапкершіліктің барын ұмытпайтын жігіт. Оның «паникаларына» әбден еті үйреніп кеткен әріптесім Лаура Сейітбек қандай да болмасын проблеманы объективті түрде шешуге тырысады және менің де аласұрған көңілімді сабасына түсіріп қояды. Сондай шыдамдылықты маған бермепті жаратқан, әттең... негізі әйел адамның сабырлы болғаны да жақсы ғой. Бірақ, «талғамға талас жоқ»  дегенді де ұмытпау керек. Мәселен, Асхат әріптесіме үндемейтін, жуас қыздар ұнамайды /өзі айтқан бір сөзінде/, ойына-ой қосып отыратын, керек жерде бағыт беріп қолдап отыратын пысық қыздардың біріне үйленеді ол түбінде. Себебі, өзінің мінезі салмақтылау ғой. Ал, физика тілімен айтар болсақ: «Аттас зарядтар бір-бірін тебеді». Адам өзінде «жоқты» өзгеден іздейді ғой; ерлі-зайыптылардың бірінің даусы қатты шықса, бірі бәсең сөйлейді /байқасаңыздар, көп отбасыларында сондай; бірі – қатты, бірінің мінезі жұмсақтау келеді/. Тек, кейде тағдырдың «исключение» жасауы мүмкін. Мәселен, менің әке-шешем! Екеуі де айтқанынан қайтпайтын қатты мінез, екеуі де қызғаншақ /бала болсам да байқайтынмын/.  Шешеммен алғаш танысқанда: «Аяқ-қолы балғадай, өзі аршыған жұмыртқадай аппақ қыз екен...» - деп тамсаныпты әкем /оны тек анам кеткеннен кейін айтып берді: өздерінің оқиғаларын. Әйтпесе, мамам жастық шақтары туралы жұмған аузын ашпайтын, біздің де сұрауға батылымыз бара бермейтін/. Сонда, алғаш танысқандарында, мамам екеуі біраз сөз таластырып қалған екен. Менен қорқатын қазіргі жігіттердей теріс қарап кетпепті әкем, бір қызығы, өзінің пікірін қорықпай айтып, өзінікін дәлелдеуге кірісіп кеткен қызға көңілі ауып... ақыры үйленіп тынды ғой, не керек! Үй болған соң ыдыс-аяқ сылдырламай тұрмайды; мүлдем сылдырламай қалса, ол да – ненормально!  Сол сияқты, біздің үйде де ондай ұрыс-керістің неше түрлісі болып тұратын. Басым көпшілігі сол  - қызғаныштан тұтанған от. Шешем ажарсыз емес-тін; тек ернін ғана бояп жүретіні болмаса, басқа ештеңені қолданған емес. Сонда да болса, өте тартымды жан болатын. Сыпырғының ортасын тартып байлап тастайды ғой, сол сияқты аяқ-қолы балғадай, белі жіп-жіңішке болатын. Білмеймін, әйтеуір, ескі альбомдарды қарап отырғанымызда әпкем екеуміз: «Біздің мамамыз ғана әдемі болған екен ғой құрбыларының арасында...» - деп тамсанып қоятынбыз. Бәлкім, әр бала өз анасын ерекше әдемі санайтын шығар?.. Бірақ, әкеме қатысты ешкімнің дауласа алмайтыны хақ. Бойы кішкентайлау болса да /мамамның биік өкшеге көп құмарлық танытпағаны да сол шығар деп ойлаймын, әкемнен ұзын болып кетпеу үшін.../, бір көргеннен талай қызды құлатқан жігіт қой кезінде, оған күмәнім жоқ. Ауылдың ең сотқар тентегі болса да, өз күшімен оқуға түсіп /Кеңес дәуірінде жоғарғы оқу орнына түсудің қандай қиын болғандығын білеміз ғой/ сауатын ашқан, өзіндік «мен»-і бар, ең бастысы, ерге тән мінезі бар жігіт менің әкем. Марқұм-атамның: «ауылда қал, түйе бағасың...» - дегеніне құлақ аспастан Алматыға тайып тұрған екен кезінде. /менің де оқиғам солай басталды ғой: бәрін тастап осы қалаға келгем бір кездері, міне, көктемде 4 жыл болады/. Сөйтіп, батыстың қызу қанды тентек ұлы мен оңтүстіктің пысық қызы осы Алатаудың бөктерінде танысып, осында тағдырларын біріктіреді... бағанағы айтылған «исключение»-ден Маржан тағы да өткен күндерді еске алып, ойға шомып кетті.

...жә-жарайды, түсірілімге қайта келейік! «Азамат»-тың талқылайтын тақырыптары жеңіл емес, сондықтан «морально» шаршатады. Оған дайын боп келу керек және ендігәрі: «Морально шаршатады!» - дегенді айтпау керек /продюсердің маған жасаған ескертуі бұл/. «Келем» - деп уәде берген кейбір депутат, заңгер, т.б. мемлекеттік қызметтегілер аяқ астынан телефондарын сөндіріп тастаса, оған менің шырылдап жататын уақытым жоқ; әр бағдарламаның түсірілімдері арасында тезірек киім ауыстырып үлгеруім керек. Тіпті «сыйлы» қонақтарымыздың кейбірінің келмей қалғандарын да байқамай қалам кейде, біздің өз ісіне жауапты мамандарымыз бос орындыққа әйтеуір бір адамды отырғызып қояды /әрине, сол тақырыпқа қатысты бірдеңе айта алатын адамды/. Тек студияға кіргенде, сценарийді парақтап жатып, кімнің бар, кімнің «замена» екенін өзіме жайлап түртіп алам. Бұл жолы менің іс-әрекетімнен елеулі өзгерістердің барын байқаған  режиссерымыз Мұрат аға, түсірілім аяқталған соң, қолымды алып мақтап-мақтап қойды мені; мені ғана емес, Русланды да, әрине. Бірақ, ол жігітті анасы: «түсіп қапты шанадан... далада бала жата ма...» - деп, бесік жырымен емес, «бүгін мысырлықтар тағы да ұран сөздерімен көшеге шықты, балам...» - деп саясаттағы өзгерістерді баяндаумен ұйықтатқан-ау, шамасы... мен махаббат романдарын қалай құмарта оқысам, ол саясаттағы болмашы өзгерісті солай, әрбір абзацын жіберіп алмауға тырысып, қадағалап отырады. Сондықтан, бағдарлама жүргізуде оған еш қиындық жоқ сияқты. Айтпақшы, бүгін мысырлықтар көшеге тағы шықты, бірақ, тойлау үшін! /естіп үлгермегендер үшін – жаңалық!/ Елбасы тақтан кетті, жұрт шулап қуанып жатыр. Халықтың үш апта бойғы арпалысы текке кетпеді, нәтижесі осы! Ал, Амантай қажының бүгін емтиханға неге бармай қалғанын мен де түсінбедім. Әншейінде көшедегі талға өрмелеп, үйлердің қабырғаларына: «Аттан!» - деп шимайлап, өзіне назар аудартпаса жүрмейтін еді, телефонын өшіріп, неге үнсіз қалғанын бұндай уақытта?.. «Азамат»-қа келгелі мендегі болып жатқан күрделі өзгерістер айналадағыларды қатты таң қалдырып, кейбірін қуантып та жатыр. Иә, ең әуелі, киім-киісім! Есімде, ең алғаш түсірілімге кірісер кезде: «Маржан, көйлектің кеуде жағы тым ашық болмасын, етегі - тізеден төмен, жеңі де ұзындау болсын...» - деп продюсеріміздің қатты уайымға берілгені бар. Содан бері киім таңдау кезінде: «Продюсеріме бұл ұнамай қалуы мүмкін... жоқ!» - деп дүкендегі сатушылардың ұсынған кейбір көйлектерін орнына қайта іліп қоятын болдым. Ол жігіт тіпті түсірілімнен тыс та, жиналысқа, осындай киіммен келгенімді қалайтын, алдын-ала телефон соғып ескертіп те қоятын. Алғашында біраз бұртаңдадым, бірақ, қазір менің де бұрынғы стиліме қайта оралғым жоқ. Оған мынау «шаштың мәселесі» кеп қосылды, қазір тіпті киім таңдауға ерекше мән беруім керек. Өйткені, мұндай қысқа шашқа кез-келген көйлек жараса бермейді ғой. «Енді чеснок жағасың ба, әйтеуір, бірдеңе етіп тезірек шашыңды өсір!» - деп қояды ол жігіт кеше түсірілімнен кейін. Тағы да «шок» қылдым продюсерімді: «Өсірмеймін, осы шашым өзіме ұнайды!» - деп /қысқа шашты бойжеткендер, анық оның «вкусында» емес, байқағаным/. Расында, өсіргім жоқ! Қандай ыңғайлы десеңші! Таңертең тез жуа саласың, феннің де қажеті жоқ: сүлгімен сүртіп-сүртіп, гель-воск-тың кішкене тамшысын  алақаныңа жағып алып, шашыңа үйкей саласың. Болды! Қызық-ау!.. Бұрын мамам: «Саған осы шаш не керек?.. қалың да емес, сұп-сұйық...» - деп қиып тастай беретін. Сонда айнаның алдында ебіл-дебілім шығып жылап отыратынмын. Ол кісі шаш қиюда да жақсы маман болатын. Е, қолынан не келмейтін еді?.. жоқтан бар жасап, барлығын үйлестіріп отыратын сол адам еді үйде. Қазір бәрі өзгерген... үйдегі дүниелер де, біздің басымыздағы ойлар да орын-орында емес, ретсіз боп кетті. Бұрынғы біртұтас саналатын, бала кезімде ешқашан іргесі сөгілмейді деп есептеп келген біздің шаңырақтың бүгінде түтіні өшпеді деп қана жұбата аламыз өзімізді. Әйтпесе, жаны кетіп қалғалы қашан... тағы ойым бөлініп кетті. «Азамат»-қа келгелі мендегі ой деген де біршама өзгерді, оны да айта кету керек. Орта – басқа, ол ортада айтылатын әңгіме де; Шәкәрімше айтқанда: «Бұл ән бұрынғы әннен өзгерек» болып тұр ғой. Бір сарында жалғасатын дүниелер мені тез жалықтырады. Сондықтан, бұл өзгерістердің күрделілігі алғашында қорқынышты болып көрінгенмен, қазір олардың менің өміріме «баса көктеп» кіргендігі қатты қуантады. Алты ай бойы берілмеген Отырардай мен де қасқайып қарсы тұрдым, білем, ол өзгерістерге. Содан талай рет «аналгин»-нің көмегіне жүгінуге тура келді, ал ол зиян ағзамызға. Әлемнің 40 шақты елінде тиым салынған дәрі ғой /сапасыз дәрілер туралы болған бір тақырыбымыз. Оны да өткізіп алмай көріңіздер «Азамат»-тан. Онымен қоса, 32 алтынды қоржынымызға салып берген сәтті Азиада мен құқық қорғау органдарының қысымы туралы сөз қозғадық/. Радиодағылар: «Сен «Еларнаны» көп жарнамалайсың!» - деп бұртаңдаса, енді «Шіркін-life»-тағылар арнайы бір жазбамды «Азамат»-қа арнағандығыма  аздап ренжуі де мүмкін. Бұл да бір - саясат ; телевидениеде әр бағдарламаның арасында «бәсеке» деген болады. Продюсер мен продюсердің арасында, мәселен, жүргізуші мен жүргізушінің... әркім өзінікін мақтайды, өзінікін алға тартады. Сырт көзге байқалмауы да мүмкін кейбірінің әрекеттері, бірақ, іштей талас-тартыс деген толастаған емес ешқашан.

Менің бір күнгі түсірілімді баяндауым бітпей кетті ғой тегі... Сөзден-сөз шығып өткен-кеткенді қозғап кетем, одан аттың басын кері бұрып, әңгімемді әрмен қарай жалғастырам, әйтеуір... клавиатураны сабалап отырмын ұзын тырнақтарыммен, ар-арасында жазғанымды күбірлеп оқып шығам. Әріптесім Дима қасыма кеп, маңдайыма қолын тигізіп, менің қызуым көтеріліп кетпеді ме, соны тексеріп жүр. «Саған не болған?.. Бәрі жақсы ма?..» - деп сұрап қояды. Менен кейін эфирге шығу керек болған Алена Лобастова бір шаруаларымен жұмысқа кешігіп келетін болды да, тағы үш сағат микрофон алдында өзім отырдым ғой. Соған алаңдап жүргені ғой ауырып қалмады ма деп. Мен отырмын өзіммен-өзім – жазумен есім кетіп... кейде менің әрекеттерім айналадағыларға түсініксіздеу боп көрінеді-ау деймін. Анау «Жұлдыздар отбасына» сұхбатқа шақырған журналист те сұрады ғой: «Сіздің психикаңыз дұрыс па өзі?..» - деп. Сол есіме түссе рахатттанып бір күліп алам жалғыз отырғанымда.

«Блогыңды қарап шықтым, бірақ, аяғына дейін оқи алмадым... тым ұзақ жазасың...» - деп өкпесін айтқан досым бұл жазбамды көрсе тіпті жылап жіберетін болар?!. Көп сөйлеп миын ашытып жатсам бір сәрі, көп жазсам – онымды оқыса да, оқымаса да, әр адамның өз ықтиярында ғой; сол себепті ол досым да, өзгелері де ренжи қоймас деп ойлаймын. Компьтердің алдында отырғаныма он сағаттан асып кетті. Масқара ғой бұл!!! Арасында далаға шығып серуендеп келу керек деп кеңес береді дәрігерлер бойды жазып; бір отырғаннан тұра алмай қаласың кейде. Компьтер алдында ұзақ отыру денсаулығымызға өте зиян екенін білсек те, осы ғой, міне, шаруамыз біткенше қозғалмаймыз орнымыздан. Менің радиодағы жұмысым әзір аяқтала қойған жоқ, сондықтан сенбі күні демалып жатқан сіздер сияқты тарс еткізіп компты өшіріп кетіп қала алмаймын. Бірақ, осы арадан бүгінгі әңгімемді доғарайын. Жазира есімді оқырманымның, пайғамбарымыздың сүйікті жануары – мысықтар туралы жазуымды өтіне сұрағаны бар-тын. Келесі тақырып жануарлар туралы болатын шығар онда... 

22-23 ақпан күндері «Тапқыр достар» бағдарламасының кезекті түсірілімдері өтеді. Экран сыртынан емес, студияда отырып ойыншыларға жанкүйер болғыңыз келсе, келіп қатысуға бек мүмкіндігіңіз бар. Ал, наурыз айының 23-24 күндері түсірілетін «Тапқыр достар» бағдарламасына ойыншыларды іріктеу наурыз айының 15-не дейін жүргізіледі. Егер сіз, тапқыр да талантты, тілге бай, сөзге шешен болсаңыз және тіпті, ән айта  білсеңіз, онда  бізге мына номерге 8702-555-38-01 хабарласыңыз!  

«Сәуір болмай – тәуір болмас» - деуші еді, мамырлатып келесі айға табан тірегенше де ауа-райы біраз құбылатын сияқты ғой. Синоптиктердің болжамына сенер болсақ, еліміздің барлық дерлік аймақтарында жел тұрып, күн күркіреп, найзағай ойнап, біршама қолайсыздықтар тууы мүмкін. Алматыда кешегі жауынның іздері әлі жатыр, ауаның салқын ызғары да бардай. Етіктеріміздің барлығын сүртіп, майлап салып тастап ек, қайтадан шығаруға тура келе ме, құдай білсін, 26-сына таман қар жауады деп қорқытып жатыр ғой. Тұрақтылық жоқ ауа-райында, бізде де... көктемнің әуеніне үн қосып біз де құбылып жүрміз-ау нақты бір шешім қабылдауға жүрегіміз дауаламай, бәлкім...

Соңғы комменттерді оқығандар бар шығар: «кейбір жайттарды жазбау да керек-ау... мүмкін, кейбір нәрселерді жасырып қалу керек шығар... » - деп ақыл айтқан жазғыштарға қатты ашуланғанымды жасырмаймын. Бұл – менің блогым, бұл – менің ой, көзқарас, тұжырымым! Кімнің қандай шаруасы бар, түсінбеймін. Жазғым келгенді – жазам, оқығысы келгендер – оқиды. Мәжбүрлеп жатқаным жоқ ешкімді!!! Бұрыннан қалыптасқан ескі стереотипті бұза алмай кіп-кішкентай шеңбердің ішінде тотығып жүрген оқырмандар әлі де болса сондай «кеңес» берулерін доғармайды, білем. Көңілім бұзылар көп болса, одан морт сынып шегіне қоймаспын. «Бәйтеректің бұтағы сынса да – діңгегі сынбасын» - дейді ғой қазақ. Аяғымыз шалынар қара жолда - жүрегіміздегі от өшпес; бірер сәт  әлсіздікке  бой алдырармыз – жігеріміз сөнбес; жақын достан көңіл суынар – адал жанның барынан үміт үзбеспіз; махаббатта алданармыз – тағы ғашық болудан бас тарта қоймаспыз, бірақ. Өзгелерді дәл осылай жұбата білген адам – өзіне де бір жұбаныш табар, анық. Бір оқырман жазыпты ғой коммент-де: «саған психологқа бару керек!» - деп. Иә, бару керек! Негізі барғам да талай. Онда тұрған не бар? Өркениетті елдерде жаны күйзелген жандар көмек сұрап психологтардың есігінде кезекте тұрады тізіліп. Біз неге ұят көреміз?.. «Балам-ау, саған не болды? Көңілің бұзылып жүр ғой» - деп ата-ана ашық әңгімеге шақырмайды ұл-қызын, бізді солай тәрбиелеген;  жеңгеге сыр айтуға қысыламыз, құрбы қызға айтсақ – үлкен өсек боп ауыл-аймаққа тарап кете ме деп одан да ығамыз. Ал, психологқа барам дегеннің бетіне мазақ қып күлеміз. Кейде қандастарымыздың осындай «надандығы» үшін ұялатын кездерім болады. Онсыз да еуропалықтарға еліктеп, дәстүр атаулыны бұрмалап өзімізге ыңғайлы етіп өзгертіп жатыр екенбіз, неге өмір сүру қалпымызға да өзгеріс енгізбеске?.. Жалғыздықтан жалығып, жабығып, түндер бойы ащы жасқа булығып, күндіз көкейдегіні ашып айта алмай «күліп жүруге» тырысып бағатын жан еңсесін зіл басқан сәтте шыдай алмай өмірмен қош айтысуы керек пе сонда?.. Тығырықтан шығар жол іздеп психологтың алдына барса  - оның несі айып? Суицидтен әлем бойынша алдыңғы шепте келе жатқанымызды естен шығармайық!!! Барлығымыз бір елде тұрып жатқанымызбен әр адамның өз «әлемі» бар – онда өзіндік арман-қиял, өзіндік қиындықтар жетіп артылады. Оған сыртқы факторлардың да әсер ететіндігін қосыңыздар... сынауға дайын тұрамыз, әйтеуір, бірімізді-біріміз сүйеуге, демеуге асықпаймыз неге?.. «көп жазасың, аяғына дейін оқуға шыдамым жетпейді» - деп талай досымның өкпе артатынын сезіп отырмын, сондықтан осы арадан тоқтай салайын. Егер сұрақтарыңыз болса - келесі жазбамда, мүмкіндігінше, толықтай жауап беруге тырысам.

«Мышканы» алып қолыңа,

Үңілдің сайт жолына,

Неге ұзақ ойландың?

Қонақ бол менің блогыма!

Қаннен-қаперсіз отырғам үйде. Өзімше бір бос уақытымды тиімді пайдаланайыншы деп үйдің шаруасына кіріскен болатынмын; жолға жинаған чемоданым да сол күйі тұрған – ондағының барлығын алып орын-орындарына қою керек қой енді /іссапармен солтүстік аймаққа барып келгенмін... әзірге құпия, өйткені ол «Шіркін-life-3»-ке қатысты.../ Кенет бір құрбым телефон соғып: «Менің көршілерім дүрлігіп жатыр, сен радиода жүрсің ғой – жер сілкінісі туралы ештеңе естімедің бе?..» - деп, өзінің балаларын уайымдап отырғанын айтты. Оны өзімше жұбатып қойдым бар әдемі сөзімді айтып, бірақ, көңілімде бір күдік оянды. Мерекеде біздің радиода журналисттердің барлығы демалады, сондықтан жаңалықтар тек қана ресейлік әріптестерімізден шығып отырады эфирге. Олар күдіктенетіндей ештеңе айтпаған-тын /біздің журналисттер жұмыста болса да, халықты дүрліктірмес үшін тіс жармас еді деп ойлаймын бәрібір/. Менде «Evronews» қосылып тұрған, олар Каддафи туралы қоймай баяндайтын болды ғой өзі – соны есім кетіп көріп отырғанымда тағы телефоным шырылдай қалды. Екінші бір құрбым. Ол: «Не істеймін?» - деген жоқ, өзінің жолдасы, екі баласымен көшеге шығып кеткендігін айтты. Даусында қорқыныш сезілмейді, үйден дүрліктіріп алып шыққан жолдасын мазақ қып күліп қояды қайта. Мен де бір күліп алдым не болып кеткенін түсіне алмай. «Құжаттарыңды ал да – шық!»  - осы сөздерден кейін мен апыр-топыр киіне бастадым: киім ілгіштегілердің бірін алып, бірін қайта ілем орнына – не сән керек десейші, ж-о-о-қ, Маржан қолына түскенді іле салса жақсы ғой – жүріп біраз таңдады көңіліне ұнаған киімді іздеп; шықты сосын сызылып әдеттегі 14-см-лік біз өкшемен. Не деген бейқамдық!!!

Көлікке отырған бойда қызу әңгімеміз басталды дейсің!.. Кім айтты, не деп айтты, қашан айтты?.. Әрлі-берлі көшемен жүріп өттік. Сағат сол кешкі 10-дардан кете болған жағдай. Жұрттар топырлап жүр, көліктер де күндегіден көптеу сияқты көшеде... кішкентайлар ештеңені сезіп отырған жоқ. Әкелерінен: «Сонда не болады?.. қалай болады?.. үйлер құлай ма?..» - деп сұрапты көлікке отырып жатқандарында. Бала деген сол ғой, жанында ата-анасы жүрсе бейне бір солар табиғаттың қандай да болмасын апатынан аман алып қалатындай нық сенеді. Мен де, анам тірі кезде, қиындық атаулыны дәл қазіргідей сезінбеп едім...

Отырып алып смс жаза бастадым. Әуелі тек жақын деген құрбыларыма жібердім хат. Сөйтсем, менен бұрын естіп қойыпты олар. Содан телефонымда нөмірлері сақталған жандардың барлығына бірдей жаза бастадым. Алда-жалда бір нәрсе болып кетсе, ең құрығанда, үйлерінен шығып үлгерсін дедім. Бәрін естіп-біліп отырып өзгелерге ескертпеу – барып тұрған қатігездік қой. Барлығын құтқарып қала алмасам да, құлаққағыс қып ескертейін; одан шотымдағы қаражатым азайып қалар көп болса – біздегі адамгершіліктің ешқандай «единицамен» өлшенбейтіні қандай жақсы деп ойладым. Бас-аяғы 179 смс жазыппын. Олардың көпшілігіне: «Рахмет, естідік. Далада жүрміз!» - деген жауап алдым.  Арасында Айқын сияқты «супер спокойный» жандар: «Алаң болма! Алматыда туып-өскен адам ретінде айтайын саған – бәрі жақсы болады!» - деп біздің көңілдегі алаңдаушылықты басуға тырысты. Бір-екі досым Талдықорғанда киноға түсіп жатыр екен, олар келіншектері мен балаларын уайымдап: жетейін десе – жете алмай, арадағы қашықтықты жеңе алмай... бірақ, оларды дүрліктірген мен емес, өздерінің айтуынша, менен бұрын он шақты адам соңғы хабарды жеткізіп үлгеріпті. Тағы бір жақсы досым: «Орталық мешітке кел! Барлығымыз осында жиналып жатырмыз! Маған бір көріпкел айтты, өте қатты жер сілкінісі болатынға ұқсайды... кел!!!» - деді зілді дауыспен. Астанада жүрген «Жігіттер» де бейхабар отырмаған екен. Бірінен соң бірі жауап-хаттар келе бастады. Енді-енді сезіне бастадық жағдайдың ушығып бара жатқанын. Соның арасынша Қалдыбек телефон соқты Жайсаңбай, менің қалжыңбас әріптесім: «Мультфильмнің озвучкасына бара жатырмын...» - деп қояды жұрт дүрлігіп қауіпсіз жер іздеп жүрсе. Ол ештеңе емес, біреуге жақсылық жасаймын деп басым бәлеге қалды. Нөмірімді ауыстырғалы мені көп таныстарым жоғалтып алды ғой, ал мен барлықтарына бірдей хат жолдап есімімді жазуды ұмытыппын астына. Сонымен: «Сен кімсің?.. Әсетке неге хат жазасың?..» - деп дікең-дікең етіп бір бойжеткен телефон соқты бүгін. Мен бейтаныс адамға «Сен»-деп жекіп сөйлегендерді түсінбеймін, түсінгім де келмейді! Жарайды, қызғанып қалған болар сүйіктісін. Бірақ, мен кездесуге шақырдым ба, әлде басқалай «жылы сөз» жаздым ба оның азаматына?.. Менің хатымдағы сөздер: «Құжаттарыңды алып далаға шықшы, қауіпсіз жерге баршы...» - деген мәтінде болатын. Ол қалайша қызғанышын оятты екен өзгенің?.. Ақымақ қыз! Қайта маған алғысын айтпай ма бір ауыз? Уайымдап, естімей қалған болар деп барлық таныс-досты түгендеп жүрген мен ақымақпын ба әлде?.. осы аңғалдығым қалмайды менің...

Таңертең ояндық: «тірі екенбіз» көзімді ашсам. НТК-дағы бір әріптесім смс жазды таңертең: «Тірісің бе?» - деп. Соған бір күліп алдым. Иә-иә, кешегі «хаосты» осылай күліп еске алып отырғанымыз қандай жақсы!.. Түндегіні сезбей қалдық та, «жер сілкінеді» деген қауесет сөз расталды ғой – түнгі 2-лерде болыпты. Біз жер үйде жатқан соң сезбедік, көп қабатты үйлерде кәдімгідей қатты байқалыпты. Әйтеуір, жәбір шеккендер жоқ, қуанарлығы сол!

Күні бойғы әңгімеміз осы! Эфирде де айтып қалып жатты тыңдармандар бүгін. Не де болса, Жапониядағы оқиғадан кейін халық қорқып қалған сияқты. Бұрын географиядан сабақ беретін апайымыз: «Алматы сейсмикалық жағынан өте қауіпті аймақта орналасқан, егер қатты жер сілкінісі болса – қаланы қар басып қалады...» - дегенде іштей: «Менің ол қалада тұрмайтындығым қандай жақсы!» - деп алматылықтарды кәдімгідей аяйтынмын. Баламын ғой... кім білген бірнеше жылдан соң осы қалаға қоныс аударатынымды өзімнің де...  қызық!.. әпкем ғана телефон соқты, әкем - үнсіз. «Сары қызыңызды уайымдамайсыз ба?..» - деп ренжігендей болдым өзімше. Сөйтсем, ол кісі біздегі жайттан мүлдем бейхабар болып шықты: бір туысымыз қайтыс болған, сол жерлеу рәсімінде жүріпті. Бәсе-бәсе, осыған дейін бір телефон соғатын уақыты болып еді әкемнің. Отырып алып баяндадым басынан бастап, сөз соңында ол кісі: «Е, сәл болмағанда сары қызымнан айрылып қала жаздаппын ғой...» -  деп еміреніп қойды. Мен мәзбін. Ересек адамдардың қатарында жүрсек те бір сәт қиындықтың барлығын ұмытып, сонау бала кездегідей еркелегің-ақ келеді ғой. Мені біреу мәжбүрлеп Алматыға жібергендей шағымданып алдым әкеме, қиналтқым келді...

Шүкір, аманбыз!.. тек көңілді алаңдататыны – дайын еместігіміз келеңсіз жайттарға. Алдағы уақытта не болатынын бір құдай біледі, алайда, сақтанғанды – сақтайды құдай. Бізге кім айтып ескертеді екен: бей-берекет салынып жатқан үйлеріміздің сиқы мынау – ешқандай сейсмикалық ережелер ескеріліп жатқан жоқ. Кеңес дәуірінде бой көтерген ғимараттар аман алып қалар біраз адамды, ал ипотекамен ай сайын балаларының аузынан жырып қыруар қаражат төлеп жатқан қандастарымыз өз өмірлерін сақтап қала алмайтындығын барлығымыз іштей біліп отырмыз. Құрылысқа бөлінген жабдықтарды талан-таражға салып, жемқорлар қалталарын томпайтып шетел аралап жүр. Ісіне немқұрайлылықпен қарайтын ондай компаниялардың тендерде жеңіп шығуына жәрдемдесіп отырған биліктегілердің «тентектіктерін» әлі тия алмай келеміз. Қылмыс құрамы нақ анықталып тұрса да, Кодекстің 311-312 баптарына ілінбей қалып жатады кейбір әрекеттері шенеуніктердің... әлде сот өкілдерінің қатты жаны ашып кете ме?.. дұрыс қой гуманизмнің ізгі жолымен келе жатқанымыз, бағытымыз дұрыс па, бірақ?.. ғимараттардың сапалы салынған-салынбағандығын жер сілкінгенде тексеруіміз керек пе, құлап қалған соң сол үйінділерге қарап тұрып: «Е, мына компания үйлерді дұрыс салмапты...» - деп баға береміз бе? Алдын-ала тексеріп алуға болмай ма?.. «Айта-айта Алтайды, Жамал апам қартайды»-ның күйін кешіп жүргеніміз сол... 

Для казахстанской аудитории конкурс «Евровидение - 2011» будут комментировать Калдыбек Жайсанбай и Роман Райфельд.

Роман Райфельд – известный казахстанский профессиональный журналист. В его портфолио сотрудничество с Казахским радио и газетой "Караван", Первым каналом Евразия и журналом "Esquire Казахстан", телеканалами "Хабар" и "Ел Арна", радиостанциями "Русское радио Азия" и "31". В 2003 году Роман был членом жюри первого конкурса Superstar.kz. С 2008 года является постоянным казахстанским комментатором прямых трансляций конкурса песни "Евровидение".

   Калдыбек Жайсанбай - танымал тележурналист, радио ди-джейі және телевизиялық бағдарламалардың жүргізушісі. «Қазахстан», «Хабар», «КТК» және «НТК» арналарында қызмет істеген. "Евровидение 2011" байқауының тікелей көрсетіліміне комментатор болуға алғаш рет шақырылды.

  

Сәлеметсіздер ме! Мен Қалдыбек Жайсанбай, Евровидение байқауының түсініктемешісі болып жұмыс жасайтын боламын! Байқау үш күн бойы тікелей эфирде сіздердің назарларыңызға ұсынылатын болады.  Өздеріңіздің қандай да бір сауалдарыңыз болса, мүмкіндігінше жауап беруге тырысамын.

/кешегі түсірілім процесін бейнелейтін суреттерді ұсынып отырмын/

Так они остались с братом одни. Мать они потеряли, когда она рожала близнецов. А во время Великой отечественной войны без вести пропал муж Рисалят – Хабибулла. Наверное, именно потому, что она теряла так много родных людей, ей пришлось доживать и их жизни. А прожила она чуть меньше ста лет - точной даты своего рождения Рисалят не знала сама.

Она была маленькая, ростом с 12-летнего ребенка. В свои почти сто лет она передвигалась с завидной скоростью. Ни артроз, ни варикоз, ни другие старческие недуги не сковывали ее движений. Лицо было похоже на высушенный урюк – все в глубоких морщинах. Такой я запомнила свою прабабушку, которую мы, ее внуки и правнуки, называли просто – «бабуля».  

- Когда бабуля умрет, ее золотые сережки с александритом достанутся мне, - мечтательно говорила моя двоюродная сестра. – Так положено, я же старшая правнучка. Жаль, что на серебряный браслет уже тетя Мухаббат глаз положила...

Впрочем, золотые серьги и серебряный браслет – все, что могла оставить в наследство бабуля своим многочисленным потомкам.

Сколько себя помню, наша бабушка – прабабушкина сноха,  готовилась к похоронам бабули задолго до ее ухода: откладывала советские рубли, которые в последствии пришлось перевести в тенге, а потом неоднократно менять на новые валюты; собирала какие-то куски белой материи. Сама же бабуля всем своим видом показывала, что покидать нас не торопится.

Я до сих пор жалею, что в детстве не отличалась особой любознательностью. Ведь за свой век моя прабабушка многое повидала. Но из-за того, что бабуля не говорила по-русски, я не особо тяготела к разглагольствованиям с ней.

 - Мома, чай!!! – этой фразой и ограничивалось наше общение. Так я обычно звала ее к столу.

По утрам я с особым интересом наблюдала, как бабуля надевала свои лакированные мәсә (они же «мәсі») – это такие мягкие домашние сапожки. То был целый ритуал! Сначала она заворачивала каждую ногу в какие-то тряпочки и платочки. И лишь потом натягивала мәсә. Все это проделывалось с особой тщательностью и аккуратностью. Весь процесс занимал до сорока минут. А еще мне нравилось наблюдать за тем, как она заплетала и расплетала свои жиденькие седые косички. Иногда я ей помогала их расплетать.

Бабуля любила меня и мою маму. Это я поняла, когда неоднократно, во время моих частых визитов в дом стариков, она дожидалась пока мы останемся одни, и дарила мне свои носочки и платочки, при этом убедительно просила не рассказывать бабушке. А маме она перед смертью отдала те самые золотые сережки с александритом.

Я не случайно вспомнила о своей прабабушке. 15 мая, в 21:00 выходит первый выпуск новой программы «Туған Өлке» - «Родной край». Это первый проект, где известные казахстанцы – деятели культуры, политики, едут в родные края и вместе с нами узнают о своей родословной. А вы, уважаемые посетители сайта «Ел Арна», знаете что-нибудь о своих корнях?  

«Маржан, сенен өтініш, бөлме гүлдерін қалай күтіп-баптау керектігі туралы білгеніңді жазшы, асыға күтем. Оқырманың Атыраудан Жазира»

 
Менің түсінігімде, әйел бар үйде терезе алды бос тұрмау керек сияқты. Қазақтың төрінде қара домбыра ілініп тұрмаса бір жұтаңдық байқалады ғой, сол сияқты гүлдері жайқалып тұрмаса да ол үйден, өз басым, жылылықты сезіне алмаймын. Ал, егер қонаққа бара қалғанымда бұрыш-бұрыштағы  жасыл желектерді көзім шалып қалса көңілім жадырап сала береді; сол үйдегі жеңгейге деген көзқарасым да өзгереді. Өйткені, гүл өсіру деген – тамыры шыққан өсімдікті жай ғана топыраққа шанди салып, оған мезгіл-мезгіл сарылдатып су құю емес. Ол – біздің жан-дүниеміздің қаншалықты бай екенін көрсететін, біздегі мейірімділік пен ізгіліктің коэффицентін өлшейтін, біздің табиғатпен үзілмеген таза әрі терең байланысымыздың айғағы.

Өзімнің ес білгелі көргенім сол еді – терезе алдына гүл сыймай тұратын. Оның ішінен шыдамдылау дегендерін анам мектепке беріп жіберетін /жаңа оқу жылы басталғанда мұғалімдердің сұрататындары бар ғой/. Бала кезде көріп өскеннің барлығы санаңа мықтап сіңіп қалады екен; осы үлкен қалада неше жылдан бері пәтерден-пәтерге көшіп жүруіме тура келді ғой, сонда бірінші гүлдерімді жеткізіп алуды ойлап тұрам: анау «Леон киллер» деген фильмдегі гүлін құшақтап қылмыскерлерден қашып жүретін кішкентай қыз сияқты жүргенім сол, кей достарым айтпақшы, әуреге түсіп. Негізі сол көші-қон мәселесі тек маған ғана емес, гүлдеріме де үлкен «стресс» - олар да кәдімгідей есеңгіреп қалады. Мен, мәселен, осы соңғы барғанымда Ақтауға, бір тәуліктей өз-өзіме келе алмадым, ал Алматыға қайта ұшып келгенімде тіпті бес күнге созылды «адаптация» мендегі. Гүлдерде де «жаңа жерге бой үйрету» деген болады, айтқым келгені. Сондықтан мұқият болу керек, көшіп жүргенде жапырақтары зақымдануы мүмкін, тамырлары...

Тарихына тоқтала кетер болсақ, үйде өсірілетін гүлдер қолданысқа XIX ғасырда ене бастаған. Бірақ, ең алғаш далада емес, ғимараттың ішінде гүл өсіруді әдемілікке жаны құмар мысырлықтар одан да ерте игерген көрінеді. Греция, Рим империясы және Қытайда да халық гүл өсіруге қызығушылық танытқан. Тек екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ғана гүл өсіру деген кең етек ала бастайды. Ол кезде енді бүгінгідей неше түрлі әдемі тұқымдары болмаған шығар, әйтсе де, қыз-келіншектер өсімдіктердің тілін түсінуге алғашқы қадамдарын жасапты, қуанарлық жайт. Соның арқасында біз үшін бүгінде гүл өсіру - таңсық дүние емес. 

Сонымен, гүлдерге қатысты не білеміз, нені білмейміз?.. оларға не қажет?.. Уақытында су құйып тұрсаң да солып қалатын гүлдер бар емес пе – оның себебі не?.. Мәселен, қалтасы қалың жігітке тұрмысқа шықтыңыз делік, ол сізге күнде болмаса да, күнара қымбат тастармен көмкерілген алқа, жүзік, білезік сыйлаудан шаршамайды. Үлде мен бүлдеге оранып жүрсіз... бірақ, сүйіктіңіздің қолы босамайды сізді бір сәт еркелетіп құшағына алуға: «Жаным, менде бизнес-ужин, бизнес-ланч...» - деп ұшты-күйлі жоқ боп кетеді сізді тағы бір «бриллиантпен» алдап. Зәулім коттедж үйдің іші жылымайды ешқашан, өйткені, жүректе бар салқындық... сол сияқты, гүлдерді де аз уақыт су құйып «алдауға» болады, тек күндердің-күнінде олар бұндай мәнсіз тіршіліктен бас тартады. Мейірім қажет, айтқым келгені, оларды назардан тыс қалдырмау керек. Жапырақтары шаң басып кетсе өсімдіктерге ауа жетпей тұншығады, оны кейбіріміз сезбейміз де. Арнайы су бүркитін құрал бар /ол кез-келген дүкенде болу керек, шаштараздың жиі қолданатын құралы ол бір жағынан/, сонымен жапырақтарын тазалап, жұмсақ шүберекпен жайлап сүртіп қою керек аптасына бір рет. Бірақ, асықпай-аптықпай, жапырақтарын зақымдап алмауға тырысқан жөн. Топырағына көңіл бөлу керек онымен қоса, даладағы қара тал өсетін қара топырақ, әрине, жарамайды. Ым-м... жарап қалуы да мүмкін, алайда, гүлге жандарыңыз ашитын болса олай істемейсіздер деп ойлаймын. Не дегенмен, үй гүлдері – барлық өсімдіктердің ішіндегі «элитасы» ғой, олардың намысына тимеу керек!!! Онымен қоса, қай гүл болмасын, күн сәулесінің өзіне тікелей түскенін қаламайды. Егер терезенің алдында тұрған болса жұқалтаң перденің тұтылғаны жақсы – сонда күннің өткір сәулесі жапырақтарын күйдіріп жібереді-ау деп алаңдамайтын боламыз. Егер гүлдерге қолайлы жағдай жасалмаса – жапырақтары солғын тартып, өңі кете бастайды; сөйтіп бірте-бірте жансызданады. Ал, «ауырып тұрғанын» байқап бірден тиісті шаралар қолдансаңыздар келеңсіз жайттардың алдын алуға болады, әрине. Мәселен, топырағы құнарсызданып кеткен болар, құйып жүрген суымыздың сапасыздығынан шығар немесе гүлге өзінің жайғасқан жері ұнамайды, бәлкім. Суға қатысты ең бірінші ескерту: хлормен улап өлтіргілеріңіз келмесе – құбырдан ағып тұрған суды қолданбаңыздар! Қолымызды жууға, шомылуға, амал жоқ, тура келеді. Бірақ, құбырдан ағатын сумен бетімізді жууға және ол H2O–ны /судың формуласын ұмытпаған болармыз?../ гүлдерге құюға мен қатаң тиым салар едім. Бензол, фенол, диоксин... ауыз судың құрамында басқа қандай улы заттардың бар екенін «біздікілер» тіс жарып айтпайды. Мен оны ресейлік бауырларымыздың бір бағдарламасынан көріп қалдым. Содан бері, шынымды айтсам, гүлдерді суғаруға тек қайнаған суды қолданам /суытып құям, әрине, бұрқылдап қайнаған шәйнектегіні ақтарып салуға болмайды деп ескертудің қажеті жоқ шығар/. Тағы бір пайдалы ақпарат: қара шайдың тұнбасын да құюға болады /менің анам солай істейтін/. Шайдың қалдықтарын да қолданады кейбір үйлер, бірақ, одан кейін гүлдердің топырағында майда шыбындар толып кетеді. Кей гүлдерде шайдан емес, басқа себептермен де шыбындар құжынап кетуі мүмкін. Ондайда /бір орыс әжейдің айтқан кеңесі/ марганцовканы суға ерітіп /түсі алқызыл немес одан да ақшылдау болу керек/ гүлдің топырағына құю керек. Шыбын-шіркейден құтылудың бірден-бір тәсілі осы – дезинфекция! Ым-м... тағы бір айта кетерлік жайт, кейбір гүлдер /тіпті гүлдердің көпшілігі дерлік/ күнге қарап өседі. Сол үшін гүлдің құмыраларын кейде әрі, кейде бері қаратып, мейлінше күн сәулесінің жан-жағынан түсіп тұрғанын қамтамасыз еткен абзал. Әйтпесе, олар бір жаққа қарай ауыр салмақпен «құлап» өсе береді. Ол, бір жағынан, әдеміліктен жұрдай етеді, екінші жағынан, гүлді ауруға шалдықтырады. Мәселен, кішкентай бүлдіршін мектепке барғанда мұғалімі ең алғаш оған партада түзу отыруды үйретпей ме, сол сияқты гүлдердің де «бүкіреймей» түзу өсуіне жағдай жасауымыз керек.

Иә, әр гүлдің өзіндік мінезі бар. Алоэ – көп суғаруды талап етпейтін гүл, мысалы, қыста тіпті сирек су ішеді. Негізі осылай әр гүлге жеке-жеке тоқталып өтуім керек-тін. Бірақ, сіздердің үйлеріңізде қандай гүл барын мен білмеймін ғой, сондықтан жалпылама жазып жатырмын. Ал, шындап кірісем десеңіздер, ғаламтордан оп-оңай тауып алуларыңызға болады. Мен сіздерге өз білетінімді, жалпы барлық гүлдерге қатысты мәліметтерді ұсынып отырмын. Қазіргі дүкендердегі еуропадан әкелінген гүлдердің арнайы кітапшалары бар екенін байқаған боларсыздар, олардың күтімі сәл-пәл өзгешелеу болады; ішінде шыдамдылары бар, тым нәзік – жіті қадағалауды талап ететіндері бар. Әркім өзіне ыңғайлысын таңдайды ғой, не дегенмен. Ал, енді ең маңыздысын айтайын: жылы сөзді қажет етеді гүлдер. «Қайырлы таң!.. Мен кеш келем, сау болыңдар!.. Қайырлы түн!..» - деген өз алдына, бір жас жапырақ шықса қылтиып: «Ой, қандай керемет! Қандай әдемісің!..» - деп тамсанып отырам үнемі. Мені, бәлкім, қияли дер біреулер. Мейлі, десе – десін! Былдырлап сөйлескенді жақсы көрем, олар да кет әрі емес, білем...  міне, сол менің сүйкімділерім – барлық сырымды білетін, сөйте тұра ешкімге тіс жарып айтпайтын адал достарым! /арнайы фотоссесия жасадым сіздерге көрсету үшін/. Ал кейін, «Шіркін-Life»-тың кезекті маусымын түсіріп келген соң, достарымның қатарына тотықұстар мен балықтар қосылады... деп жоспарлап қойдым!!!  

  /тағы бір пайдалы ақпарат: гүлдің құмыраларын әсемдеу үшін неше түрлі керексіз не керекті нәрселерді пайдалануға болады. Мәселен, мен Ақтауға барған соңғы сапарымда теңіз жағасындағы "ракушкаларды" арқалап келгенмін. Оларды түрлі-түсті тырнаққа жағатын лактармен бояп, гүлдердің топырағын әсемдеп қойдым. Бірінші суреттен анық көруге болады. Сол сияқты ірі-ірі моншақтарды да пайдалануға болады. Онымен қоса, теңіздің жағасындағы тастарды да терезе алдына жайып тастадым, ол да өзінше бір көрік беріп тұр. Негізі, әр аймақтың өзіндік табиғатына қарай материалдар табылады. Мысалы, Алматыда жаңбырдан кейін ұлуларды теріп, үйдегі бұйымдарды солармен әшекейлеуге болады немесе шыршада өсетін "шишкаларды" пайдаланады кейбір фантазерлар. Ал, ұлуларға қатысты болса: теріп аламыз (мүмкіндігінше ірілерін терген дұрыс), қайнатамыз бір ыдысқа салып, жобамен уақыт белгілейміз, содан соң пышақтың ұшымен жайлап ішіндегі "етін" алып тастаймыз да - кептіру үшін терезе алдына жайып тастаймыз. Ал, одан кейін өздеріңіздің қалауларыңыз бойынша, сыртын бояуға да болады лактармен, не сол күйі қоя салса да - әдемі. Кейін сол ұлулардың тасымен әшекейлеген бұйымдарымды көрсетермін/. 

Балауыз шам жанып тұр...   уақыттың  жүрісі баяулаған тәрізді, көңілімде алаңдаушылық жоқ... көзіне тік қарауға ыңғайсызданам... қорқам. Бейне бір бар сырымды ұғып қалардай сол адам. Осал емес, шын тырысса мендегі жайды оп-оңай суреттеп берер еді, оған күмәнім жоқ. Кім біледі, шет жағасын сезсе де, үндемей ішінде сақтап қалған болар - мен де айтпадым ғой көп сөзімді...  балауыз шам әлі тұр маздап жанып.  Ең керекті, ең маңызды деген сөздер әлі де болса айтылар емес. Ол да үндемейді, мен де... әлеуметтік мәселелер, қоғамдағы болып жатқан өзгерістер, тіпті кешегі құрбыларыммен отырыс ұйымдастырғанымыз да әңгіме болды бірталай. Сол кеште бір жігіттің қылымсып танысуға ниет білдіргенін де жасырмадым. Білем, ер азаматтың жанында өзге жігіттер туралы айтуға болмайды, мен оны жақсы білем; әйткенмен, көргім келді көздерінен, сезгім келді әрбір әрекетінен... ол мені кішкене де болса қызғанды ма екен?  мүмкін ғой қызғануы?  мүмкін. Білдірмеді, әйткенмен... ұстамдылығы жеңіп кетті, білем. Ұнайды маған сондай мінезі ерлердің! Бала кезден бері арманымда жүрген ханзаданың мінезі ғой бұл... иә, тек мінезді ерді ғана армандаппын, түр-тұлғасын ешқашан елестете  алмайтынмын. Құрбыларым сияқты Рикки Мартин, я Backstreet Boys-дың жігіттерін жақсы көріп, сондай болса деген емеспін сүйіктім. Рас, Ален Делонға есім кететін – бір фильмін өткізіп алмауға тырысатынмын. Онымен қоса, талай әнші жігіттерге сүйсіне қарағанмын: Губин болды олардың қатарында, «Иванушки»-дің жігіттері; «Нұр-Мұқасан» дуэті «Бауыржан-шоу»-дан бой көтере бастағанда Мұқасанға іштей ғашық болған қыздардың бірі едім мен. Оның барлығы жай ғана иллюзия: оңаша қалғанда, кешке ұйықтар кезде тыныштық орнағанда үйде – қиялдайсың. Анау үнді киноларының сценарийін жаз деп жіберер болса мені сол кезде... ойымда неше түрлі әдемі эпизодтар тізбектеліп жүретін... Мұқасан гүл ұстап келеді біздің үйдің алдына... кешке тыныш болушы ма еді қала, мына бұрыштан төбелес іздеп жүргендер табыла кетеді; содан иық тіресу, артынша қатты-қатты шыққан гүжілдер, одан – төбелес... соңында аман қаламыз, бақыттан жүзіміз бал-бұл жанып... ойййй, бұндай романтикалық оқиғаларды кез-келген бойжеткен 18-іне дейін ойластырып, ұйқастырып, небір сценарийлерді жазып тастаған болар...

балауыз шам жанып тұр әлі.   Әдемі отырысымыздың аяқталуға таяп қалғанын сездім. Ол адам телефонына алаңдай бастады. Оны іздеп жатыр:  маңызды шаруа болса керек, бармаймын деп айтпады. Ал, мен тоймай қалдым, құмарым қанбай қалды – бұндай ләззатты сәттер көп бола бермейді ғой, мүмкіндігінше отырысымыздың әлі де болса бірнеше минуттарға созылғанын қалап тұрды жүрегім. Жүректің ісі осы: ескертпейді, айтпайды... тек соғысы үдей береді. Қоштасқым келмеді менің. Қимадым. Сол сәт оны асықтырған телефонға ызаланғаным-ай!.. сол құрғыр телефон үндемей қалтада жата берсе ғой, алаңдатпаса ғой... далаға шықтық. Сенбі күнгі серуендеуге қолайлы ауа-райы. Күн күлімдеп тұр тас төбеден. Біз отырған мейрамханада қалды барлық айтылмай қалған сырлар. Бейкүнә балауыз шамдардың тағы басқа «екеулердің құпиясына» ортақтасары анық. Ортақтасады, бірақ, жәрдемдесуге дәрменсіз... қош айтыстық. Келесі кездесуден көңілім үміткер, алайда, қоғамның ережесіне қайшы келеді бұл тілегім. Қарама-қайшылық деген көп, иә, жер бетінде. Мен іздеген адам, мен армандаған жан қош айтысып барады. Ал, мен бақытым үшін күресуге хақым жоқ, өйткені... ол - өзгенің ханзадасы.   

Қымбатты менің оқырмандарым,

тыңдармандарым мен көрермендерім!!!

Көптен бері ойымда жүрген дүниені жүзеге асыруға кірістім. Өздеріңізге жақсы белгілі, соңғы жарты жылдықта табиғи апаттардың саны күрт өсті. Оған себеп жетіп артылады... бірақ, бір-бірімізге жәрдемдесуіміз үшін сондай бір келеңсіз жайттың орын алуын күтіп жүруіміз керек пе? Себепсізден-себепсіз қуантуға болады емес пе адамды?.. Жазғы демалыстарды уайымдап жүрген жоқ, әлеуметтік жағдайы төмен отбасыларындағы ата-ана жаңа оқу жылына қатты алаңдаулы. Ол дегеніміз: қара домалақтардың қыруар қаражатты талап ететін кітап-дәптер, қаламдары мен киімі. Қазір олардың бағасы одан әрі өспесе, кемитін емес. Ал, кішкентай бүлдіршіндер, әрине, дәптердің әдемісін, қалам мен қарындаштың түрлі-түстісін ұстағысы келеді; өзгенің баласынан кем болмасыншы деп бір жағынан әмиянына сан үңіліп, бір жағынан баласының бетін қайтармауды ойлаған ата-ананың уайымы артады... бұл жағдай барлығымызға жақсы таныс. Көрген кезде жанымыз ашып жылы сөз айтамыз, бірақ, өзіміздің де шалқып жүргеніміз шамалы - қол ұшын беріп жәрдемдесуге мүмкіндігіміз бола бермейді. Ал, егер барлығымыз бірігіп жұмыс істер болсақ нәтижелі іске қол жеткізе аламыз. «Көп түкірсе – көл болады» -дейді қазақ. Барлықтарыңызды, барлықтарыңызды осы «Мектепке барамыз!» деген атпен басталған қайырымдылық акциясына қосылуға шақырам! Қолымызда ұялы телефондарымыз бар бәріміздің, смс жазудың шеберіміз қай-қайсысымыз болсақ та, ендеше құны бар-жоғы 75 теңге тұратын бір хатты жолдасақ – одан кеміп қалмаймыз, керісінше, қоғамға бір пайдамыз тиді деп көңіліміз марқайып қалады. Ол үшін: 

5454 нөміріне  

K komek        /K пробел komek/ 


- деп жазылған смс хатты жіберу керек.

Қол ұшын беріп жәрдемдесуге келіскен жандар көптеп табылып жатыр. Қазір компьтер жабдықтарын сататын дүкендермен келіссөздер жүргізіп жатырмын. Ол мәселе біздің жағымызға шешілетін болса – онда көп балалы отбасыларының әрқайсысына компьютер алып беруге мүмкіндік туайын деп тұр /өздеріңізге жақсы белгілі: қазір бірде-бір жұмыс компьютерсіз бітпейді, ал кейбір отбасыларының оған қолы жетпей отыр/. Онымен қоса, оннан аса республикалық басылымдар ақпараттық жағынан қолдау көрсетуге келісімін берді. Бірер күндікте плакаттар мен брошюралар дайындаймын. Және сіздерден де көмек болсын: барлық таныс-туыс, достарыңызға айтып жеткізсеңіздер! 

                             
                                                                                                  Ниеттеріңізге рахмет! 

                                                                                                  Сіздерге деген құрметпен: Маржан Құлмұратқызы  

Сағаттың шырылынан ерте ояндым бүгін. Тәтті сезімге бөлеген жайттың барлығы – түсім екен... түн ортасы ауғанша өлең оқып ем қорқынышымды басайын деп, сол әсер еткен болу керек. Ұйқымды шайдай ашатын ыстық кофеден соң да тарқамады ол әсер: домбырамды алдым қолыма. Сағынам қоңыр даусын қос ішектінің, мамамды сағынам – ол кісідей: «Домбыра тартшы...» - деп қолқа салмайды бүгінде бір адам... ән айттым отырып ас үйде қою кофеден ұрттап-ұрттап қойып, рахаттана тыңдады гүлдерім. Ойыма бірер шумақ өлең келді, ыңылдап отырып өзімше ән жазғандай болдым. Тәп-тәуір шыққан сияқты еді, артынша ұнамай қалды әуені – жалғастырып жатпадым.
      Әнімді менің тыңдашы,
     Оралшы, мама, оралшы... – осы жолдары ғана қалды есімде... жайлап-жайлап ұмытылып барады бастан өткеннің барлығы, тек сол қоштасқан күннің әрбір минутын санамнан сызып тастау мүмкін болмай тұр. Ол ойға сан мың рет оралып, шаршап жүрген кездері бір жылап алуға себеп болады... иә, жылауықтардың тізімін жасайтын болса – мен үздік бестіктің алғашқы сатысын иемденер ем, ол – сөзсіз. Менің әлемімде осылай: ой деген тоқтамайды, қиял-жүйрік жүйткиді... анда-санда бас көтеріп: «Осы шынайы өмірде не болып жатыр екен?..» - деп сұраққа берілем. Өзгеріссіз болушы ма еді?.. бәрін тізбектеп қайтем – көп, әйтеуір, өзгеріс деген. Менің соңғы жазбам да өзгерткен сияқты ойларын кейбір оқырманның... дәл солай! Қызу талқыға салыпты, өйткені! Не дейін енді?.. /қазақ, әдетте, тойдағы тілегін осы сөздерден бастайды ғой/ шындықты қабылдағысы келмей шыр-пыр болып жүргендер бәрібір түсінбейді, бірақ, қазақтың көп жігітімен қазір «подружка» боп жүргенімді жасыра алмаймын мен де /«Қыз да болсаң мен саған мұң шағамын...» - деген Мұқағалидың Фаризамен сырлас болғаны мүлде бөлек жағдай, шатастырмайық!/ Маған кездескендер «туымыз түстес» болып жатса,  жылтыраққа құмартып, тырнақ бояйтындар көбейіп бара жатса осы күні – мен бе екен кінәлі?.. кешіріңіздер, көпке ұнау үшін жазбаймын; жазған екем – негізсіз болмайды әңгімем. Көзбен көргенімнен бұрын, өз басымнан өткенді түсірем қағаз бетіне. Мендегі жағдай осындай! Қалқанын көтерген Қабанбай да, бөгде жұртқа сырын бермеген Бөгенбай да, ең бергісі, ерлікті барынша дәріптеген Бауыржан Момышұлы атамыз да түсінбеген болар еді осы күнгі тырнақ бояғыш еркектердің жайын. «Бас жарылса – бөрік ішінде, қол сынса – жең ішінде» - деп отыра беруге болады, егер біздің қазақтың жігіттеріне қатысты болмаса бұл әңгіме. Өзге ұлттың өкіліне өкпе артып қайтеміз, өзімізді жөндеп алайық! Найзасын көтеріп жауға шапқан батыр халықтың ұрпақтарымыз біз, еркектеріміз отырмаған тығылып жау шапқанда елге. «Түйенің жүгі жеңілдеген сайын жатаған келеді» - деп ұрсушы еді мамам жалқаулыққа салынып жүргенімізде. Бейбіт заманда ерлердің мойнына артылып жатқан ауыртпалық жоқ, не істерін білмей сұлулық салондарына әйелдермен жарысып баратындары содан ба екен?.. содан ба екен, әйтеуір, соңғы кездері жиын-отырыстарда: «Еркектер үшін!» - деп тост көтеруім жиілеп кетті менің де. Бұрын қылмыңдаған жігіттерге қабақ шыта қарасам, қазір қуанам қыздарға көңілі ауатын ерлерге. Қарасын, сүйсінсін, есі кете ғашық болсын, ынтық болсын, ынтызар болсын, өліп-өшіп сүйсін жан-тәнімен беріле, тек еркектерді емес – нәзік жандыларды! Бар арамызда табиғат-анамыз жүктеген міндетін атқара алмай жүрген ерлер, қатты сынға алам оларды...

    «қазаққа шықпаймын!..» - дегенім сол еді – ғашықпын бір қазақтың жігітіне! Тағдырымыз бірікпейді, бірақ. Білеміз – ол да, мен де. Сезім бағынбайды ғой, әйткенмен, қоғамның заңдылықтарына. Баянсыз деуге келе ме, білмеймін, мендегі махаббатты. Нұрхан досым айтқан: «Қозы-Баян, Төлеген мен Жібектің махаббаттары баянды, керісінше. Өйткені, олар сақтай білді сезімдерінің тұнықтарын. Қолы жетіп бір-біріне, қосылып қарық қылғандар шамалы...» - деп. Жанымда болмаса да – жүрегімде ол адам. Дәл қазір қайда жүр? – білмеймін; кіммен? – білем...   


                                                                 
                                                                                 *            *             *

              Төмендегі пікірлерге жауап бермек болғанмын... қысқаша емес, бірақ! соңғы жағы күнделік жазбаларына ұқсап барады күн өткен сайын...


08.07.2011, жұма
Қазақтың бар жігітіне күйе жағып жатқам жоқ, біріншіден. Бар екенін айттым – оны жасырғанда жеңіл болар ма еді?.. Екіншіден, мәрт жігіттердің барын да жоққа шығармаймын. Бар!!! Сыйлаймын оларды, өзгелерін – сынаймын қатты... күні кеше, естігендер бар шығар, бәлкім – айттым өтінішімді бар қазақ жігіттеріне радиодан: «Жігерлі болыңыздаршы...»- деген... смс жазыпты біреуі: «Ғашықпын сізге... әттең, тек қолым жетпейді-ау... аман жүріңіз...» - деп тура бір маған сөз айтып кеп, мен оның бетін қайтарып жібергендей. Адам тырысып көрмей жатып қалай жеңілуге дайын тұрады – ақылға сыйымсыз!  Телефон соқ, айт ойыңдағыны! Бұрын мамам ұрсатын: «Тіліңді кесіп алмайды ғой – айт! – деп, - керек жерінде». Тіпті телефонда: «Жоқ!» - дегенді естісең де нең кетеді, әйтеуір, тырысып көрдім деп нәтижесін біліп отырасың ғой. Кім біледі, келісетін шығар ол қыз сенімен кездесуге?.. сырттай тон пішіп, бірнеше километр қашықтықта жүре берсең – әкеп бере ме саған біреу қызын?.. Шақыр кездесуге, гүліңмен кел, көңілін тап! Енді қызға қалай сөз айту керектігін отырайын үйретіп ел үміт артып отырған ерлерге?! Телефон соғып үндемей тұру деген – не «прикол»??? Ондай жеңілуге дайын тұратындардың «ту түстес» емес, ЕРКЕК болғандарынан да пайда жоқ па дейсің кейде... сонымен қоймай, қыз бірінші қадам жасаса мұрнын шүйіретіндерін қайтерсің: «Жөні түзу қыз жігітке айта ма сырын?..»- деп. Мен тек табиғи міндетін орындаудан «жалтарғандарды» сынға алады деп ойламаңыздар – жігерсіз десем оның қатарына жеңіске ұмтылмайтындар да жатады. Қызға сөз айтып, көңілін бұрса – ол да бүгінгінің батырына «үлкен ерлік» боп көрінеді-ау, шамасы?.. «ғашықпын!» - деп жазатындар көп, мақтанғаным емес - ол хаттардың көптігінен масайып жүргенім жоқ. Керісінше, ызаланам қатты. Адам сонша енжар болар ма?.. немқұрайлы неге қарайды өз өміріне?.. күреспей ме?.. қыз басыммен мен жеңілмеймін оңайлықпен, айттым ба – соны істеуге тырысам, қамшылаймын өзімді; елдің алдында емес, ең әуелі өзімнің МЕН-імнің алдында сыйлы болғым келеді. Іштей берік болмасаң өзіңе, сенімді болмасаң – сырттағы дүниелерді де бағындыра алмайсың! Күләш Ахметованың өлеңінде бар ғой: «Жүк ауырын көтерсе азаматтар – керегі не әйелге мықтылықтың?.. » Шамасы келмей жатқан соң ерлеріміздің кейбірінің - тізгінді өз қолымызға алуға мәжбүр боп жатырмыз. Қыздардың қаталдау, қаттылау боп кеткенін – заманның «азғандығы» деп түсіндіруге болмас. Ерлер бағындыра алса, көндіре алса – бұлай туламас ек деп ойлаймын. Нәзік жандылардың 80 пайызынан көбі соны аңсайды : мықты азамат кездессе - алдында  иілуге, бұйрықтарын орындауға, бағынуға, жеңілуге дайын тұрады; тіршіліктегі күрестен бір сәт бас көтеріп  өзін әлсіз сезінгісі келеді, ӘЙЕЛ екенін есіне түсіріп қоятын еркек қайда бірақ бас-басына?.. ер мінезді азаматтары тапшы заман болды, отырады сол күрсініп-күңіреніп смс жазып... құдай-ау, кітап оқысашы, барлығы жазылған ғой тәсілдердің қызға жақын барудың, сөз айтудың... Әзілхан Нұршайықовтың «Махаббат, қызық мол жылдар»-ындағы Меңтайдың қызыл көрпесін қалай суреттеген,.. «Ботагөз»-ді оқып біткенімде жылағанмын егіліп студент кезімде, әлі есімде... Бексұлтан Нұржекеевтің «Күтумен кешкен ғұмыр»-ы қалай шымырлатып жібереді жүректі... кітаптардағы кейіпкерлерге ғашық болып өскен қиындау, бір жағынан, шынайы өмірден сондай адамды таппай дел-сал күйде жүресің. Бірақ, жігіттерге жақсы методикалық нұсқау болар еді бұндай махаббат романдары... жарайды, кітап оқымаса да, апта-ай сайын киноға барады емес пе: онда неше түрлі романтикалық кездесулер көрсетіледі. Соны неге қолданбайды дейсің өз өмірінде?.. қолданатындардың барын еске түсіріп отырмын... қапсыра құшақтап аш белімнен бір жігіттің айтқаны бар: «Енді сен былай айтуың керек... жігіт қызды құшағына алғанда солай дейді ғой киноларда...»- деп... ол романтик  жігітпен арамызда мыңдаған емес, миллиондаған шақырым жер жатыр... географияның да тікелей қатысы бар екен махаббатқа, тек физика мен химияның ғана заңына бағынбайды екенбіз.  

Негізі, қысқаша ғана пікір жазбақ боп оқталғам. Ойдан-ой туып біраз шимайлап тастағанымды аңғармай қалыппын. «Қысқаша смс жазуға да шабыт керек!» - деп айтқан еді бір жақын /өте-өте жақын досым/, күлгенмін: «Кітап жазып шыққан адамға, тәйірі, смс жазу деген қиын ба?» - деп. Сөйтсем, үлкен шығармадан гөрі сол смс-тың жайы бөлек екен. Түсірілім кезінде ... /оны кейін бағдарламадан көресіздер/ ...құлап-жығылып жарақат алғаным бар еді – көзімнен бір жас шықпады сонда. Есесіне, кітап жазғыш досымнан бір хат келіп егіліп жылағаным бар... смс дегенің - кейде бір күткен хабарыңды жеткізіп қуантады, кейде – осылай Маржанның ызаланып хат жазғыш «ғашықтарға» біраз өкпесін жазуына себепкер болады...

                                                                                  * * * * * * * * * * * 

10.07.2011 ж, жексенбі
...әлгі «жеңілуге» дайын тұрған жігіт-сымақтың жыры жалғасып жатыр. Бүгін таңғы эфирге шығатын болғандықтан ерте жатайын дегем ұйқыға - кеше. Телефоным шырылдап, тұтқаны көтердім, естігенім: «поступил звонок за ваш счет...» - деп сайрайды әдемі дауыс. Ең құрығанда бірнеше бірлігін қиып телефон соға алмаған соң ол жігіттен не күтесің? Қайдағы романтика осыдан кейін?.. Шыдамым жетпей өзім телефон шалдым. «Не керек өзіңе?» - деп сұрайын дегем. Тұтқаны көтермейді азаматың. Масқара! Бүйтіп еркек болғаныңша  - өлсейші! Сонысымен қоймай: «Құдайға шүкір, еркекпін! – депті, - сіз мен сияқты қарапайым жігітке қарамайтын шығарсыз... логиныңызды жазып жіберіңізші».  Қарапайымдылық па осы? Бұндай әрекетін жігіттердің қалай бағалауға болады? Жігерсіздік, намысының жоқтығы - ерге тән мінезден жұрдай екенін басқаша қалай жазуға болатындығын білмеймін. Естіп жүресің: «ойбай-ау, жігіттерді менсінбейді екен...» - дегенді. Ол, негізі, кез-келген бойжеткенге қатысты айтылады. «Өңі - ажарлы, күйеуге неғып шықпайды?.. соның менсінбейді-ау анау-мынауыңды...» - деп жүреді үлкен кісілер. Мынадай былықтың болып жатқандығынан бейхабар ғой олар. Бұрын бір көргеннен, не сыртынан көз салып жүріп қызды алып қашып кетіп жатқан жігіттерге барлығы үрейлене қарайтын еді, есімде... нағашы әпкемді әкетті жездем бәрімізді «шок» қылып, талай құрбым қалды сөйтіп жыламсырап – қазір балалы-шағалы боп отыр... құдай-ау, телефон арқылы сөйлесуге батылы жетпегендерден не күтесің, не деп ренжисің оларға?.. қазақ айтады: «Әйелінен ұялған баласыз өтеді» - деп. Жүрсін онда қызға сөз айтуға бата алмай «ұялып» алтын уақытын өткізіп бекерге! Қателеспесем, Қадыр ағамыздың өлеңдерінде болу керек: «Саған, жігіт, алмас жүзді жастықты – бәрін, бәрін жеңіп алсын деп берген!..» нағыз қан ойнап, қызып тұрған шақта жастықтың отымен ерлікке бара алмаса – ертең не болмақ? «Отызында орда бұзбаған, қырқында қыр аса алмайды» - шашасына шаң жұқтырмаған тұлпарлардың дүбіріне елең етпесе -  жиырма бесінен не қайыр айхайлаған?.. «Абылайдың асында шаппағанда – атаңның басында шабасың ба?» - биыл мерейтойы аталып өтілмесе де, халық «іштей тойлап» жатқан атаулы күн иесі - Абылайдың өзі бір аунап түсетін шығар жігіттердің әлсіздігін біз өкпелі үнмен айтқан сайын... «жігітсіз жүрмін!» - деп мұң шаққаным емес бұл, әкем: «ұл болады» - деп сонша күткенінде еркек боп туылмағаныма налимын, әйтпегенде, көрсетер ем шалбар киіп жүргендердің біразына...  

                                                                      *              *             *

12.07.2011 ж, сейсенбі
Жұмысқа, әдеттегідей, кешігіп барам... үйден тез жиналып шығуды әдетке айналдыра алмай жүрмін әлі. Тек: «такси тоқтай қалса...» - деп тілеп келем жолға жеткенше. Байқасам, әр күнім осылай өтіп жатыр екен. Бірақ, бүгін сәл басқаша болды!.. алдымнан аяғы ауыр бір келіншек шықты – әдеміше келген жас келіншек. Эфирден көріп жүрген болу керек мені, танығанын көзқарасынан аңғардым – жылы шыраймен амандасты да өз жолымен кете барды. «Қандай мәдениетті жан!» - дедім ішімнен. Себеп жоқ емес. Осы екі-үш күндікте адамдардың көп жиналған бір отырысына барып қалдым. Өзіме көпшіліктің назарын аударғым келмеді, бір шетте отырдым құрбыммен. Танып қалды бір адам... екі... үш... ыңғайсызданғаным сол – анау бұрыштан бір, мынау бұрыштан бір пыш-пыштасқан әңгімені ести бастадым өзім туралы айтылып жатқан; көзқарастары қандай өткір еді ол адамдардың... тура бір қылмыскерге қадала қарағандай – көздерімен сүзіп өтеді дейсің. Түсінбеймін, әлі де болса түсінбей келем. Мен де өзгелер сияқты екі қолы, екі аяғы бар тіршілік иесімін ғой. Менімен келіп сөйлесуге болмай ма, жай ғана өтіп бара жатып амандаса кетуге болмай ма, әлде саусағын шошайтып жануарлар саябағындағы бір мақұлықты көргендей кейіп танытуларын дұрыс санай ма?.. ұшып түстім үйге келдім де. Қызуым көтеріліп таңға дейін кірпік қақпастан дөңбекшіп жаттым. Шамам болмады тұруға: тоңып-дірілдеп шілденің шіліңгір ыстығында, таңғы эфирге де шыға алғам жоқ. Ондайда маматайым істеуші еді бір нәрселерді ырымдармен байланысты... жанымда ешкім болмады. Тіл-көзден ұшып кететінімді білем, бірақ, сол моншақ-түйреуіш дегендерді тағу есімнен шығып кете береді; әйтпесе, ондайға пысық едім. Не керек, сол ұйқысыз түні екі келі салмақ тастаппын, көңіл қуантарлығы – сол ғана... бала кезде еркелеп жата беруші ек, әрине, алдыңа асыңды даярлап бәйек боп жүретін адамыңның барын біліп жатасың. Есейгенде – басқаша бәрі. Қамшылап тұрғызасың өзіңді орныңнан, өзің емделуге мәжбүрсің, өйткені, жұмысың тоқтап қалмау керек. Егер ол жұмысыңнан басқа маңызды дүние болмаса өміріңде – онда қамшының он екі өрімдісін аласың қолыңа... жарайды, ауру туралы көп жаза бермейінші еске қай-қайдағыны түсіріп... елсіз далаға кетіп қалғым келеді кейде – ешкім танымайтын, ешкім білмейтін; кейде көптің арасында жүргенім жақсы деймін жалғыздыққа қатты бой үйретпей... мең-зең күйден арыла алмай-ақ қойдым. Оның үстіне, күн – ыстық, шыжғырып барады тас-төбеден шақырайып. Синоптиктер 36 градус десе, біз оған ойша бір ондықты қосуымыз керек – айтылған мен болып жатқан дүниелер сәйкес келе бермейді. Ол біздің өркениетті еліміздегі үйреншікті жағдай ғой, бірақ. Ешкімнің жұмыс істеуге құлшынысы байқалмайды. Бәрі, әйтеуір, кешкі 5-ті болдыра алмай жүрген бір жан. Ал, мен оларды шығарып салам үйлеріне бағдарламада оқылатын әдемі хаттармен. Қазір де «Стол заказов» болып жатыр эфирде...   

                                                                            *                *                 *                                 

15.07.2011 ж, жұма.
Сәті түсті әлгі «гудок тастағыш» жігітпен тілдесудің... смс хаттарымен толассыз шаршатып жіберді; амалым құрып өзім телефон шалдым. Бірнеше рет тұтқаны көтермеді. Әйтеуір, жауап берді бір кезде:

-         Сонымен?..

-         Маржан, мен саған кешке тариф нөміріммен телефон соғайын өзім...

-         Жоқ, қазір айта беріңіз! Не керек өзіңізге? Шаршаған жоқсыз ба гудок тастаудан?..

-         Енді... духым жетпей қалды... сөйлесуге...

-         Менің мазамды алу керек пе сонда?

-         Егер гудок тастамай кәдімгідей соққанымда сен менімен сөйлесер ме едің?..

-         Гудок тастасам сөйлеседі деп ойладыңыз ба?

-         Енді телефон соғам кәдімгідей...гудок тастамаймын...

-         Енді тым кеш! Бүкіл шымкенттік жігіттердің атына күйе жақтыңыз! Ғаламторға жаздым бәрін...

-         Қойшы... енді олай істемеймін...болды...

-         Тағы мазалайтын болсаңыз телефон нөміріңізді жазып қоям... – деп қорқыттым сөз соңында. Қорыққан шығар?..  тағы біреуі: «Мен сені сүйем!» - деп телефонды тастай салды. Оның да «духы жетпей қалған» болу керек, шамасы. Әй, жігіттер-ай, телефоннан тістеп алмаймыз ғой біз...

Түсірілім жиырма шақты күнге созылады дегенде менің бірінші уайымым: «Гүлдеріме кім қарайды?» - дедім. Көршілермен аралас-құраластығымыз жоқ, белгілі ғой, алматылықтардың есіктерін тарс жауып алып «ожау сұраспайтыны». Әр бағдарламаға киетін көйлектерім және оған сәйкес аяқ-киім әзірлеу керектігі тағы бар... әйтеуір, қарбалас шақ болды. Содан бірер апта бұрын ғана бастағам қайырымдылық акциясын, телефон соғып мазалаушылардың көбейіп кеткендігі де әсер етпей қоймады. Шыжбыңдап жүрген кезім еді... жолға әрең дегенде жиналдым. Мөлдір құрбым шығарып салды, гүлдеріме бас-көз боп қалатын да сенімді адам еді ол. Продюсеріміз Толқын кішкентай қарадомалақтарын тапсырып жатса жолдасына, мен сапарға шығар алдында гүлдерімді дұрыстап тұрып аманат еттім Мөлдірге. 

Вокзалға келдік. Сапырылыс. Операторлардың жұмысы басталып кетіпті: камераларын қосып алып жүгіріп жүр екен ол шеттен- бұл шетке. Амандастым біразымен, бірақ, қабағым ашылмады: тырысып жүрмін қорықсын деп менен. Өзімнің о бастағы принципім бар: қатысушы-жұлдыздармен ешқашан дос болмаймын. Сәл шүйіркелесіп сөйлесе кетсем «жібіп» кетерімді жақсы білетіндіктен ара-қашықтықты мықтап ұстануым керек-тін. Оған Еспанов мырза ренжіп: «Маржанға не болған?.. салқын тартып жүр...»  - деп. «Қалыпты достығымыз түсірілімнен кейін жалғасады» - деп ескерткем, соның өзінде... ренжіген Еспанов қана, қорыққандары жетерлік - менен. Әсіресе, сылқым бикештердің көзқарасынан бір үрейді байқап қалдым. Ал, Асхаттан... ешкім қорықпайды! Осы жобаның «жауызы да, жалмауызы да» - Маржан. Оған үйреніп те болыппын... жүрмін жоламай қатысушыларға. Жігіттердің бірі: «Ой, Маржан, өмірде сондай әдемі екенсіз...» - деп жылы сөзін арнап еді, жұлып алғандай жауап қатты Маржан: «Бұл сізге жобада ешқандай жеңілдік бермейді!» - деп. Осы уақытқа дейін бірде-бір қатысушыға жақтасып көрмеппін: сыбайлас жемқорлыққа жол берген емеспін – соныммен мақтана алам! Өткен маусымда жерлесім деген Ғаділбекке қалай қарсы шыққанымды көрді ғой жұрт – күмәні болмас ешкімнің. Бұл жолы да «жерлестер» табылды – менің де, Асхаттың да. Бірақ, беттеріне күліп қарағамыз жоқ олардың. Тапсырмалар қиын болды! Өте-өте қиын!!! Динара Қырықбаеваның табаға өзгенің ашытып қойған қамырын салып: «Нан пісірдім!» - дегені, Салтанат Бақаеваның маникюрын ойлап картоп аршудан бас тартып безілдегені далада қалды. Осы жолғы «экстрим» кейбір қатысушылардың көз алдында бүкіл өмірін жылт еткізді санаулы секундтар ішінде. «Маржан не деп тиісер екен бүгін?.. » - деп қорықса кешкі бас қосу алдында, тапсырмаларды орындау кезінде үрей деген екі-үш есеге үдей түсті. Біздің жобаға бұрын қатысқандар: «Бізден де қызық болды ма?» - деп сұрайтынды әдетке айналдырып алған. 2-ші жоба басталғанда қызыға-қызғана қарады «біріншіге» қатысқандар,  енді «екінші» құраманың бармақ тістейтін кезегі! Өйткені, осы үшінші маусым – біз күтпеген тосын сыйларға толы болды! Дауластық, ренжістік, өкпелестік, жыладық бірге... татуластық артынша... ғашық болдық... гүл сыйлап сезімімізді білдірдік, Еспанов айтпақшы «тегін гүл ғой алқапта өсіп жатқан».

...әзірге осы! Күнбе-күн бастан өткен қызықтарды жазып отыруға уәде берем! Бағдарлама эфирге шыққанға дейін оооооой қанша уақыт бар. Сондықтан «интрига» жасай берейін астарлап жазып өткеннің барлығын. Келесі жазбамды 3-ші маусымдағы ең, ең, ең жағымсыз кейіпкерге арнайтын болам. Бір ескерте кететін жайт: әрбір жазбадағы құрмалас сөйлемдер тізбегі – менің субъективті пікірімді ғана білдіреді. Бәлкім, мен ұнатпай қалған қатысушыны сіздер жақсы көріп кететін шығарсыздар, кім біледі?.. сондықтан ренжіп жүрмеңіздер маған – қалай болғанда да мен өз көзқарасыммен қалай өтті түсірілім, соны сипаттап жазам. Сұрақтарыңыз болса – әдеттегідей жауап беруден жалтармаймын! Ықыластарыңызға рахмет!!!

-Айдын ҮСІПБАЕВА -  1992 жылы Жамбыл облысында дүниеге келген.  Халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Қол күресінен АҚШтың Лас Вегас қаласында өткен әлем чемпионатының жеңімпазы. Екі дүркін Азия чемпионы (2009 ж. Ташкент, 2010 ж. Индия). Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы.  Спорт мектебінде жаттықтырушылық қызмет атқарады. Жамбыл облысы «Болашақ» гуманитарлық кәсіптік колледжінің студенті

 -Нұрлан ЕСПАНОВ – ОҚО, Арыс қаласында туылған. Танымал әнші, бірнеше хит әндердің авторы, сазгер, тележүргізуші. ҚР мәдениет қайраткері. Хоббиі: марка жинау. Үйде бос уақытында балық асырағанды жаны сүйеді.

 -Айжан НҮСІПОВА – 1988ж. Алматы қаласынан. Жастардың сүйіктісіне айналған «Слэнг» тобының әншісі. Студент. ҚР Президентінің алғыс хаты иегері, «Небо содружества» халықаралық фестивалінің жүлдегері. Бос уақытында бимен шұғылданады.

-Еркін МӘУЛЕН - әнші, ОҚО, Кентау қаласының түлегі. Республикалық «Жас қанат» байқауында «Көрермендер көзайымы» номинациясының иегері, 2007 ж. Халықаралық «Астана Жұлдыз» байқауының лауреаты, 2008 ж. «Ән жүрегім Астана» байқауында бас жүлдеге ие болған. Ән айтудан басқа уақытта жүзу, еркін күрес, үстел теннисі сынды спорт түрлерімен айналысады. 

Мен –аңсаймын, ол – аңсамайды... мен – бірге атқызсақ деп арайлы таңдардың бірін, ол – қайталанса деп сол алғашқы тәтті кездесу.

Мен – күтем, ол – күтпейді... мен – кездесуді ләззат сыйлайтын, ол – хаттарымды өзінен басқаға арналмайтын.

Мен – сенем, ол – сенбейді... мен – хабарсыз кетпесіне, ол – мендегі сезімнің шынайылығына.

Мен –сағынам, ол – сағынбайды... мен – құшағын ыстық, ол – еріндерімді тек өзін аймалауға дайын тұрған.

Мен – іздеймін, ол – іздемейді... мен – жылулығын өзіме деген, ол – арманшыл қызды түндерде қиялға берілетін.

Мен –ызаланам, ол – ызаланбайды... мен – сезіміне ерік бере алмады деп, ол – арамыздағы кедергілердің көптігіне.

Мен ашуға берілем, ол – ашуланбайды... мен – сонша немқұрайлы қарайтынына маған, ол – телефонды тастай салғанымда да.

Мен – жақсы көрем, ол – жақсы көрмейді... мен – әрбір қылығын өзінің, ол – сабырсыздықты мендегі.

Мен –сүйем, ол – сүймейді... мен – салмақты үнін, ол – өзін тағатсыздана күтіп жүрген аруды.

Мен – күлем, ол – күлмейді... мен – есіме алсам баладай аңғалдығын, ол – табиғатынан салмақты мінез иесі болғандықтан.

Мен – тырысам, ол – тырыспайды... мен – бүгінгі барыммен өлшеуге бақытымның мөлшерін, ол – азғана қуаныш сыйлауға маған.

Мен – таң қалмаймын, ол – таңданады... мен – ғашық болғаныма ессіз мықты ерге, ол – таңдауымның өзіне түскеніне.

Мен – алаңдаймын, ол – алаңдамайды... мен – алыстап кетер деп онсыз да қолым жетпей жүргенде, ол – кездесер деп бір сері жігіт алдынан.

Мен – қиялдаймын, ол – қиялға берілмейді... мен – түндерде ұзақ өзін ойлаумен ғана, ол – жүрсек деп қол ұстаса әдемі кештерде.

Мен - күрсінем, ол - күрсінбейді... мен - тымырайып өзінен бір хабар әкелмеген үнсіз телефоныма қарап, ол - уақыттың бізге қарайласпағанын ойлап.

Мен – білем, ол – білмейді... мен – мойындамайтынын оянса да сезімі маған деген, ол – өзгеге мойын бұра алмай жүргенімді өзін кездестіргелі, сыйлаған гүліне сан рет қарап сыр айтып.

Мен - жазам, ол - жазбайды... мен - ойларымды әр кездегі том-том қылып, ол - мені қуантатын бір смс.

Мен – айтам, ол – айтпайды... мен – сағынатынымды өзін сол сәт жанымда отырса да, ол – аңсары ауса да бір кез көргісі келіп мені.

Мен – тыңдаймын, ол – тыңдамайды... мен – өз  жүрегімнің үнін, ол - өзіндегі жүректі,  ақылға жүгініп тек қана.

Мен – жылаймын, ол – жыламайды... мен – үмітсіз келер таңыма налып, ол – ...еркек болғасын!






 Шығарманың аудио нұсқасын мына жерден тыңдай аласыздар: 

http://my.mail.ru/mail/tykyldak/

-Гүлмира АХМЕТОВА –Алматы облысынан. Тележүргізуші, «Бармысың бауырым» сынды бірнеше бағдарламалардың продюсері

-Талғат ЖОРАБАЕВ –ОҚО, Төлеби ауданында дүниеге келген. Талантты әнші. «Дискавери» байқауының лауреаты (Болгария). Халықаралық жас орындаушылар байқауының бас жүлдегері (Румыния). «Әлем әндері» байқауының лауреаты, (Молдова)

-Диана СӘДУАҚАСОВА – Қызылорда облысының тумасы. Самбодан Халықаралық деңгейдегі спорт шебері. Азияның екі дүркін чемпионы (2007-09жж. Ташкент), Әлем кубогының 3-орын иегері. Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. Олимпиадалық даярлау орталығында әдіскерлік қызметте.

 -Медет КӨЖЕКБАЕВ –Жезқазған қаласынан шыққан жас әнші. «Арай» (бұрынғы «Арна») тобының мүшесі. Бос уақытында да ән айтуды жақсы көретін Медет, аракідік футбол ойнап тұрғанды ұнатады.

Диана ҚЫРЫҚБАЙ –Шымкент қаласынан. Тележүргізуші, жас актриса. «ҚазЛото», «Сүйінші» бағдарламаларын жүргізеді. «Любовь в кредит» к/ф-інде басты рөлдердің бірін сомдаған.


Бақтыбай ҚИСЫҚОВ –Ақтөбе қаласында дүниеге келген. Қазақша күрестің хас шебері. Екі дүркін Әлем чемпионы. Екі дүркін Азия чемпионы. Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. Қазақша күрестен Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері, жаттықтырушы. Бос уақытында аңға шыққанды, балық аулағанды жақсы көреді.


Ренат БАСИТ- Әнші, «Азия» тобының солисті, актер. Мемлекеттік «Гүлдер» ансамблінің әншісі. Хоббиі:
Бильярд, кино, кітап оқу.

Түнде оқып бітірдім. Шеті бір шықпай жүрген еді осы кітаптың... әдетім бар сондай: екі-үш шығарманы қатар бастаймын – бірінен жалыға бастасам, екіншісіне көшем, солай – үшіншісіне... бұл кітап қолыма тигенде жай ғана қызығушылықпен бастағанмын: өзге елдің салт-дәстүрі, наным-сенімдері, жалпылама тұрмыс-тіршілігі – бәрі өзгеше ғой, білсем дедім. Ол кезде өзімнің де өмірімде барлығы басқаша-тын... қазір – бөлекпін. Кітаптың соңғы жағында сипатталған жағдайдың сол қазіргі өзгерген өміріме қатты ұқсап кеткені... жүрегімнің ауырғаны... соңғы парақтарын оқып отырып көзіме жас алғаным... Мен сені түсінем, Минеко, жақсы түсінем... қандай күйде болдың, қандай сынақтарға төзуге мәжбүрледі сені... тағдыр... Сен ғана түсінер едің мендегі жайды, өзгелер ұқпайды бәрібір – сынға алады, сөз етеді сыртыңнан; бейне бір өздері барлығын реттеп, өмірлеріндегі келеңсіздіктер мен қолайсыздықтарды орын-орындарына қойып алаңсыз жүргендей ақыл айтады келіп... ел не дейді деп елеңдеп жүргенім шамалы сонда да менің. Осылай шимайлап отырып жазам әлденелерді, түсінбес жан артынша сын пікірін жазып қалдырады. Оған шамданам біраз, түсінбейді деп емес, неге түсінуге тырыспайды деп. Шаханов ағамыздың өлеңінде бар еді ғой: «Қылмыспен тең – түсінуге тырыспау...»  кінәлап қайтем үйірі басқаны, өз бауырларыма-ақ ренжиінші алыста жүр деп, жанымда емес... кеткен өзім, бірақ, алыстап.  Ах, Минеко, Минеко, мен де кейін сен сияқты кітап жазар ма екем қателіктерден тұратын өмірімді сипаттап?.. өз өміріне ұқсас тұстарын тауып сол кітаптан бір бойжеткен отырар ма екен менше ойға беріліп?.. заманымыз – басқа болса да, жүрегіміздегі дерттің бірдей болғанын қарасайшы; қызық-ау, сонысы... әдетте осы: «Заман өзгерді, басқаша еді бұрын...» - деп үлкендер қоймай әңгіме айтады ғой. Өзгерсе сол – саясаттағы, ғылымдағы дамулардың әсерінен болғанды айтатын шығар, жүректің жайы – әлі де болса небір мықты деген мамандарыңның игере алмай жатқан дүниесі емес пе?.. білмейді ешкім, нақты айта алмайды - неден, қалай, қайтіп... жазады мақалаларды үйіп-төгіп, оқып қарасаң – өзіңнің білетініңнен аспайды әрі. Психологпын дегендердің қаншасының қарап шықтым қолжазбаларын – теориялық тұрғыда сауатымды арттырып жатырмын күнбе-күн, тәжірибеде ақсайтыным белгілі, әйткенмен... иә, ұқсастық көп өмірімізде, тек біріміздікі – аяқталды, біріміздікі – енді басталып жатыр, Минеко, айырмашылығы – сол. Әйтпесе, оқиға желісі бірдей екен: сезімнің жетегіне еріп кеткендердің жайы... түсіме кірді ол адам, шамасы, мен туралы ойлап қойған болу керек, әлде ұйықтар алдында мен қатты ойландым ба ол туралы.. әйтеуір, түс көрдім бір. Сен жазған кітаптың әсерінен шыға алмадым, білем, өзгенің де өмірінде осындай жағдайдың болатындығына кішкене жұбанған түрім бе  - басқаша өтті бұл түн, ояндым – басқаша. Өзгерген ештеңе жоқ, алайда, бәрі сен суреттеген оқиға желісіндей... менікі басталмай жатып аяқталады-ау деп қорқам, Минеко, сен үлгердің ғой татып бал дәмін сол ләззатты шақтардың, менде ондай да алданыш жоқ... күбірлеп кеше отырдым ас үйде түн ортасы ауғанша кітаптың басты кейіпкерімен - сенімен, Минеко, күбірлеп сөйлесіп. Бүгін де отырмын алдымдағы микрофон өшірілген уақытта жазбамнан бас алмай. Әріптесім Сережа түсіне алар емес менің күбірлерімді өзіне айтылып жатқан сөз бе деп; оқырмандардың талайы отыр қандай кітап туралы әңгіме өрбіп жатқанын біле алмай, нендей ұқсастықтың барын ұқпай, ең құрығанда соңғы жағында айтылар деп бірер сөз... табиғаттағы ашылмай жатқан талайлы құпиялардың бірі боп қала берсінші, жазбаймын ашып. Уәдем бар берген: сағынбайтын, іздемейтін, күтпейтін мені бір адамның... телефон шалар деп елеңдемейтін, балконға шығып темекісін түтеткенде өтіп бара жатқан біз өкшелілерге қарап мені есіне алмайтын; келсе де тәтті ойларды төріне шығармай, көңілінен біржолата аластатуға асығатын; қорқатын менің сезімімнен , өз сезіміне ерік бермейтін - іштей қалап тұрса да арнамайтын бір жылы сөзін... сағынбайтын, іздемейтін, күтпейтін мені бір адамның - қалам мен құпиясы боп!

Ностальгия...


Бала кезде ғой...

 сүт пісіретінмін күн сайын. Құрғақ ұнтақты суға дұрыстап араластырып отқа қоясың да, тасып кетпес үшін жанында қарап тұрасың. Қазір ғой ол дайын сүтті сатып алатынымыз, бұрын қап-қабымен алып қоятын үйдегілер ұнтақ сүтті – соны пісіретінбіз шайға. Ол – маған жүктелген іс болатын. Әпкем екеуміз барлық шаруаны бөлісіп алатынбыз: шайды жинайтын – ол, ыдыс жуатын – мен. Сыпыратын – ол, еден жуатын – мен... шала-пұла істеймін, сол үшін талай ескерту де алғаным есімде. Бала кезде сондай шалағай болдым үй жұмыстарына. Үнемі асығып жүрем бір жаққа, қайда  - білмеймін?.. сүт піскенше де шыдамым әрең жететін. Кейде басқа нәрсеге алаңдап ұмытып кететінмін сүттің отта тұрғанын. Ұрыс естисің артынша, оған қоса ыдыстың түбіндегі қара дақты кетіру де – оңай емес. Неге есіме түсті?.. отта тұрған сүтке ұқсаттым өмірімді қазіргі. Баптап-бақылап тұрған жан жоқ: от маздап жанып тұр, сүт болса тасып-қайнап төгіліп жатыр. Олай да бұлай өткен жан е отын өшірмейді, е қарап та қояйын деп ықылас танытпайды. Әркімнің өз шаруасы бар мойнына жүктелген. Бірі - сыпырып, бірі – еден жуып жатыр, ал сүт пісіретін адам жоқ... оралмасқа кеткен. Аяқсыз қалды бастаған ісі - ақша бұлттардың арғы жағында жүріп уайымға берілетін шығар, жер бетінде оған алаңдап жатқан пенде көрінбейді. Сүт бұрқылдап қайнап жатыр әлі, қайнап... табылса ғой бір адам, әдемі етіп шайға қатып ішер еді ол сүтті... «бұл – менің міндетім емес!..» - деп басын алып қашып жатыр, әйткенмен, барлығы. Бірі – сыпырып, бірі – еден жуып, әркім өзіне жүктелген жұмысты атқарып әлек. От тұр әлі маздап жанып -  сөнейін демейді, тасып-қайнап сүттің берекеті кетті әбден. Өзгеріс жоқ. Тек сағаттың тілі ғана өзгеріп жатқанын еске салып қояды дүниедегінің – тәулік, күн, ай, жылдар...     

     

Телефон тұр үнсіз... ұялып, бір хатымен қуанта алмағанына. Қоңыраудың шалынуынан мүлде күдер үзген екеуі де: телефон және оның әдемі иесі. Қазір екеу болды, бұрын бір емес еді. Бөлек еді, бұндағыны – ол, ондағыны – бұл түсінбейтін. Алақайлап жеткізіп отыратын әрбір келген хатты: «Ием керек ете ме, жоқ па?..» - деместен. Қазір біледі ол ақылды телефон не керек екенін: кімнің хатына қуанып, кімнің қоңырауын күтпейтінін иесінің... даусы бәсеңдеу шығады жұмыс бабымен хабарласқандардың хаты келгенде, қоңыраулары естілмей де қалады кей кез; әдемі иесі түгіл телефоны мән бермейтін болыпты шамалыға. Оған керегі бір ғана нәрсе: нөмірінің соңы 80 санымен аяқталатын абоненттің хаты... не қоңырауы... байланыс нашар ма деп тексеріп көргісі-ақ келіп оқталады, иесінің саусақтары сол 8701.......80-ге бара бергенде телефоны қарайды оған ашулы жүзбен берген уәдесін еске түсіріп... бейне бір ұмытып қалғандай иесі. Қайдан ұмытсын?.. Берген уәдесін де, ол абонентпен бірге өткізген тәтті сәттерін де ұмыта алмай дел-сал күйде жүр ғой сол әдемі қызыл телефонның иесі. Біледі, бәрін... сылтауратып кофе ішуге барғандарында куәгер болған ол, тыңдаған сөздерін бөлмей әңгімелерін ұзақ, көрген көзқарастарын шарасыздықты жеңе алмаған -  біледі телефоны оның бәрін. Сонда да болса намысқа тырысады, естіді ғой иесінің уәде бергенін соңғы кездесуде: «Енді хат та жазбаймын, қоңырау да шалмаймын...» - деген. Анау абоненттің қатты екенін де көрді: «Ұзақ қоштасып кеттің ғой...» - деп қағытқанында кіжініп қалған кәдімгідей. Иесінің осал емес екенін жақсы біледі, әйткенмен, дәл осы жағдайда әлсіздік танытқанына қайран қалды – телефоны тани алмай жүр иесін. Не болған? Талай қоңыраулар кетіп еді ғой үзіліп, талай хаттар қалып еді жауапсыз - ол абоненттерге бас қатырмаушы еді. Бұл жолы... бәрі басқаша! Не өзгерді, не үшін, қалай өзгерді... әйтеуір, бірер қоңыраудың шалынғаны есінде – оған аса көңіл аудармап еді міндеті болған соң байланыс орнату, одан соң кофе ішті иесі сол абонентпен кездесіп... саусақтары дірілдеп отырған, иә... есінде... неге ол жағдайды назардан тыс қалдырған – содан басталып еді ғой ұлы өзгерістер иесіндегі... хаттар жазылатын болды күнбе-күн, жауаптар келе бастады біртіндеп, қоңыраулар ара кідік шалынып тұратын. Иә, орнап қалды енді үнсіздік бір түсініксіз. Анау сөзге сараңдау абонент те қуантайын демейді қалыпты қысқа хатымен, иесі де жұбанайын демейді, әйтпесе, хаттар келмей жатыр емес  – келеді. Өзгелер аямай жазады жылы сөздерін, ұсыныстарын  түптің түбінде... қабылданбайтын.   

Телефон тұр үнсіз... ұялып, бір хатымен қуанта алмағанына. Әдемі иесі жүр күтіп бір абоненттің қоңырауын. 8701.......80  нөмірі ғой тыныштықты бұзған үнсіз қалып...

«Күйіктің де күлкісі бар» - деуші еді үлкендер... бұл сөзді де анам кеткенде естігем. Иә, талай дүниені көріп, танып білуіме тура келді ғой сол кезден бастап – өз бетімше. «Мам, мынау көйлек жақсы ма?.. мам, былай істегенім дұрыс па?..» - деп әрбір басқан қадамымды сол кісімен ақылдасып шешіп отыратын ем, басқаша болмайтын да. Қазір айтып көр бір адамға: «Қара, көр, өзіңе қалай сияқты?..» - деп сенің орныңа шешім қабылдауға кірісіп кетпейді ешқайсысы. Өзің ойлан, өзің істе, өзің көр!!! Шешем кеткелі осыны ғана естимін. Қалай қиын десеңші үнемі шешім қабылдау; бір сәтке бойыңды жазып бар жауапкершіліктен безіп кеткің-ақ келеді... бірақ... білесің жоқ екенін демер жанның, көресің ешкімге керек еместігін сендегі қиындықтардың, түсінесің бар ауыртпалықтың маңдайыңа жазылған дүние екендігін... бір жылап аласың ұйықтар алдында, ертесі күні көзің ісіп жұмысқа барғанда айтар сылтауың сол: «Үнділердің киносын көріп ем...» - дейсің. Сенеді айналадағылар. Қайдан білсін жадырап-жайнап жүрген соң күн сайын, сені алаңсыз-қамсыз жүр деп ойлайды... Обама елуге келді деп сыр ақтаруға кірісіп кетіппін ғой өзі. Сегіз жыл өткенін білем, бірақ, тура биыл анамның елуге келгендігін ойға алмаппын. Кеткен күннен ғана есептеп жүріппін мен, өйткені, сол күннен бастап есеюге тура келді еркеліктің барлығын қысқартып. Қысқарды талайы арманның да, мақсаттардың да... қазір бір нәрсеге қанша ұмтылып тұрсаң да – тартыншақтайсың. Тәуекелге бел буып кететінім де тез – содан шығар, бәлкім... өмірдің дәл бұрынғыдай құнды болмағандығынан шығар... Ал, Барак мырза, көтерем Сіз үшін бокалымды! Шампанды да тура осы күні ойлап тауыпты ғой, көтерейік олай болса! Рамазан айында дұрыс емес, білем, бірақ... көтерем мен бокалымды Сіз үшін! Алысқа кеткен жақынымды еске салып жүріңіз аман!  

«Қайта шапқан жау - жаман, қайтып келген қыз - жаман» - деген мақалдың тілге оралатындығы белгілі бұндайда. Бірақ, мен жау да, ақ босағадан сәукеле киіп өзге елге аттанған қыз баласы емес едім ғой... блогыма қайта оралдым, қысқасы! Кетуіме де себеп көп еді, оралуыма да себеп жетіп артылады. Өкініш жоқ, ең бастысы! Менде – жоқ, әйтеуір. Бары – бірінен соң бірі араларына «үтір» қойып келіп жатқан өзгерістер.

Иә, иә... өзгеріс көп менде! «Атасының басына Заң жаза ма – орындата алмаса...» - деп сұхбат бергеннен кейін  http://www.abai.kz/content/marzhan-syltanbaeva-oryndata-almasa-atasynyn-basyna-zan-shygara-ma    артыма түсіп біраз қуғындана ма деп едім – тыныш әзірге: Бекболат мырза да – үнсіз. Мен тастап кеткен радио баяғыша «Тіл туралы Заңды» өрескел бұзып тұрып жұмыс істеп жатыр, оған қарап жатқан адам жоқ. Істейтін басқа шаруа жоқтай: «Ғарышкерлер күнін қай күні тойлаймыз?..» - деген тақырыпта дауласып бір бітімге келе алмай жатыр. Мен болсам, қазір РЕТРО-дамын!  4 жылғы табанды еңбегімнен кейін неге кетіп қалдым деп еш өкінген емеспін. Қайта, керісінше, негізгі жұмыс орнымды өзгертіп, сол арқылы басқаша ойлауды үйрендім. Үйдегілер, әрине, қатты уайымдады. Қазір де алаңдаулы. Тек, әкемнің ғана көңілі – тоқ. Соңғы берген сұхбатым әкеме қатты ұқсайтындығымды тағы бір дәлелдеді, не керек. Айтпақшы, бүгін «Феличита»-да келген хаттарды оқып отырсам бір жігіт жазыпты: «РЕТРО-да неғып жүрсің???» - деп. Үйреніспей жатыр ғой деймін әлі тыңдармандарым )))) иә, иә... жаңа өмірге етің бірден үйреніп кете қоймайды, рас. Бірақ, жақсы дүниелер тез баурап алады өзіне, оны да жоққа шығара алмаймыз.

Кеш қайырлы! Енді қайта пікір алмасатын боламыз. Бағдарламаға қатысты болса, «Шіркін-life»- қа, жаңа ғана көріп шықтым біріншісін. Менде, үйде, тек «Еларна» көрсетпейтін. Енді жаңа пәтерге көштім /жалдамалы, әрине/, онда көк жәшікті арнайы мамандарды шақыртып қостыру керек. Алдағы уақытта бағдарламаны көппен бірлесе отырып көрем деген үміттемін. Қазір толық жаза алмаймын ашып. Келесіде маған ренжіп жүрген «томпақ» жұлдыздар туралы баяндаймын. Әрине... егер тірі болсам ол күнге дейін... иә, иә, нағыз қауіпті өмір менікі екенін енді сезіп жатырмын. Артық айтып қойсаң, жазып қойсаң, көрсетіп қойсаң – қоқиланып шыға келеді екен «аяқ-қолыңды сындырам»-ға басып... ондайлары да бар түрлері эфирден жылтырап жүретін жұлдыздардың... сондықтан, менімен бір нәрсе бола қалса алда-жалда – күдіктілерді айнымай танитын боласыздар! Жау алыстан келмейді дегенім ғой...

Қасымдағы жүргізушілер бірінен соң бірі үйленіп кетіп жатыр. «Азамат»-тағы Русланның тойына бара алмай қалғаным – ол бар, енді «Шіркін-life»-тағы Асхаттың да тойына бара алмайын деп отырмын. «Ретро»-дағы әріптесім Ғабит Қаматайдың да тойы болады осы демалыста. Оған барудың сәті түссе жақсы болар еді... кешкілік эфир бар қазір – радиода, соған асығып барам. Бағдарламаны көріп жатқан боларсыздар, мен – жоқ. Әлі теледидарды қостырған жоқпыз тұрып жатқан үйіміздегі. Бірақ, коммент-тердің біразын көзбен шолып шықтым. Жаман емес! Ең бастысы, қарама-қайшы пікірлердің көптігіне риза болдым. Адамның барлығына бірдей ұнау мүмкін емес, ұнауға тырыспаған да жөн. Әйтпесе, несі қызық??? Бәрі мақтай берсе... мектепте мен ылғи да мақтау сөз еститінмін. Соның өзі жетер! Жалығып кеттім жақсы сөздерден. «Ой, Султанбаева қандай жақсы, Султанбаева керемет жазады шығарманы, Султанбаева тағы да олимпиададан жеңіп шықты...» Ол мақтаудың бірі – шын жүректен айтылса, бірі – ескі әдетпен айтылып кете береді. Белгілі ғой. Мұғалімдер бір баланы жақсы көріп қалса – айрылмайды! Әу баста «жақсы» боп көрініп қалсаң – мектепті бітіргенге дейін «үлгі» боп жүресің өзгелерге... менің сын пікірлерді рахаттанып оқитыным да содан шығар деп ойлаймын. Әр адамның өзіндік пікірі болады және әр адам өз пікірін ашық айтуға құқылы. Соны ұмытпасақ болғаны! Жә-жарайды, мен эфирге кеттім! 

О, әріптесім Дина Төлепбергенова сәлем айтып жатыр сіздерге))))))!!! 

Ал, мынау мендегі соңғы түсірілген суреттердің бірі - экс-әріптесім, қазір жай ғана досым Малик Рузиевпен бірге бір мерекелік кешті жүргізгенбіз, содан қалған естелік!

 Дәл қазір той бастала қоймаған шығар, қазақтың кешігіп жүретін қашанғы әдеті бар емес пе?.. Асхаттың үйлену тойы туралы ойланып, ойымдағылардың барлығын қағаз бетіне түсіріп отырған түрім ғой. Мен жете алмадым. Шынымды айтсам, кеше кешкісін аяқ астынан ұшаққа билет алып, бүгін таңертең кетіп қалуым мүмкін еді Шымкент жаққа. Оқталдым біраз ойым кетіп. Алайда, қол байлау болған дүниелер ойымды жүзеге асыруға жол бермеді. Әйтпегенде, кеше радиода отырып-ақ телефон арқылы біраз нәрсені шешіп тастар едім: билетке қатысты дегенім ғой. Ал, таңертең жиналып кете салар едім. Тек... мұнда «Ақиқаттың» монтажы бар, «Азаматтың» түсірілімі бар, «Шіркін-life»-тың сценарийі бар жазылмаған... сонымен, сылтау жетіп артылады тойға бармауымның! Қазір отырмын енді «бір қыз күйеуге шықса – қырық қыздың басы ауырады» - деген күйде. Ринат, Рысбек, Медет, Диана кеткенін білем – біздің үшінші маусымның қатысушылары: «Жолға шығып барамыз...» - деп телефон шалған еді. Жаңа біраздарда Нұрмұхаммед те телефон соққан /экс «All-давай»/, біздің екінші маусымның қатысушысы: «Қайдасың? Осындасың ба?..» - деп. Тағы кімдердің барын білмеймін, бірақ, МЕН қалдым ол тойдан. Санаулы минуттарда басталады: әдемі ән...беташар...тойбастар...тәтті торт...шаршағанын сездірмейтін кемпір-шал...әйтеуір бір нәрсеге өкпелеп кететін көп қонақ...ең соңында қалыңдық қолындағы гүлін лақтырады, оны қағып алған бойжеткен ақ үмітін арқалап үйіне көңілді қайтады... той сонымен бітеді! Бұл, негізі, әдеттегі тойлардағы бұлжымайтын сценарий... күні кеше телефон шалған бір жігіттің бұртиғаны бар: «Сол баяғы дәстүр бойынша киноға, ресторанға шақырып, гүл сыйлауым керек пе?.. оны барлық қыздарға қатысты айтуға болады, ал сенімен ерекше болғанын қалаймын...» - деп. Сондағы ерекшесі: ол маған түнгі 12-лерде телефон шалады екен жұмыстан қолы бір босағанда, мен оның әрбір әрекетіне түсіністікпен қарауым керек екен ақылды әйелдің кейпіне еніп. Оу, көкесі, әуелі қызды өзіңе қаратып алсайшы бірдеңе етіп, содан соң заңды түрде сенің «меншігіңе» айналғанда қайда кетеді сені түсінбегенде?.. Мен де ерігіп жүргем жоқ, тура бір осы қоғамда өзі ғана мұрнынан шаншылып жұмыс істеп жүргендей әңгіме айтты ма дедім ғой. Жоооқ, ашуланғаным жоқ. Күлкім келді. Оған қоса: «Сен мен туралы интернетке жазып қойған жоқсың ба?» - деп сұрап қоятынын қайтерсің. Менің әңгімемді естіген құрбыларым аң-таң боп, не керек, шай үстінде біраз күлісіп алдық. Мейлі, ескі дәстүр болсын, бірақ, қызды киноға не мейрамханаға «шақыру» ғана бірдей, ал одан арғы болатын жағдайлар «біп-бірдей» бола бермейді ғой. Кездесу бар – көргің келмей қалады ол шақырушыны, кездесу бар – аңсап тұрасың келесі шақыруын... ой, оны өздеріңіз де жақсы білесіздер. «Свиданиеге» мен ғана шығып жүргендей әңгіме айтпай-ақ қояйыншы...

Қазір тағы да радиоға жүгіріп бара жатырмын: 3-қабаттан 6-ға көтерілем. Бір жақсысы, лифт жөнделіпті. Әйтпесе, бағана тұрып қалған. Үйге «Золушка»-дан бір сағат ерте барам бүгін, ал ертең таңертеңнен жоспарланып қойған кездесулерім бар: Мутурганчик келеді – үлкені, сосын Рома есімді шоумен жігіт. Олардың автокөліктерін түсіріп алмақшымын. Осы аптада «Ақиқатта» сол темір тұлпарлар туралы сюжет шығады деп жоспарлап қойғам.

Ал, бәрін айт та, бірін айт: «Асхат пен Ерке бақытты болсын!» – деп қолдарыңыздағы кофе не шайларыңызды ұрттап-ұрттап қойыңыздар! Менде – шай және... тәтті кекс... мммм, тәп-тәтті!    

Менің де уақытым тығыз. Қате жазылған сөздер болса, айыпқа бұйырмаңыздар. Себебі мені осы суреттегі Нияз ағам мен Қанатбек ағам күтіп отыр. Ойынның монтажы жасалу керек.

Екінші шақырылым (2-ші поток) ойыншылары, мынау өткенде "пошталарына салып жіберемін"- деп уәде берген сендердің сертификаттарын. Есімдеріңді де жазып қойдым.  Құдай қаласа, жұма күні поштамен салып жіберемін. Уақытым болса, әрине :-)

 Жоғарыда айтқан, "жекпе-жек" сайысынан кейінгі сәт. Нұрсұлтан, өмір осымен аяқталмайды. "Талмайтын жақ, сүрінбейтін тұяқ жоқ" екенін ұмытпа!

Міне, осылай өтірік болса да күліп қой!

Екінші апталық ойын біткеннен кейінгі сәт... 
 Бүгінге жазарым осы. Келесі блог жазылғанша аман болыңыздар. Біздің арна қосулы болсын, ағайын!

Таңертең сағаттың шырылы, одан соң жаңбырдың тырсылы – жақсы ояндым! Мынау пәтерде, бір жаманы, жаңбыр жауса – терезенің жақтауына ұра ма тамшылар, әйтеуір, қатты тарсылдап кетеді. Алдында түнде тіпті ұйықтай алмадық. Оянған соң, таңғы астағы ең бірінші сөз сол – жаңбырдың тарсылына өкпемізден басталған. Бүгін олай болмады. Өйткені, апыр-топыр барлығымыз жұмысқа жүгірдік. Мен шақырып қойған қонақтар – Роман Миронов және Карим Мутурганов, белгіленген уақыттан кешікпей келді. Түсірілім жақсы өтті!!! Қазір енді тезірек сценариін жазып, видеоларын жинап дегендей... қыруар шаруаны атқарып тастауым керек! Тақырып – автомобиль!..

Айтқандай, түскі астарыңыз дәмді болсын және бойға сіңімді болсын! Далаға шығар болсаңыздар – жылырақ киіну керектігін естеріңізге салып қояйын. Жағдайым мәз емес болғандықтан осындай әңгіме қозғауға мәжбүрмін. Мұрным пысылдап, ыстығым біресе – көтеріліп, біресе – түсіп... мазам кетті. Бірақ, жұмыстың барлығын бір шетке ысырып тастай алмай отырмын. Құрғыр, алдыңғы күні тренировкадан шыққанда салқын душ қабылдап ем, содан тылпиып түстім-ау деймін. Жарайды, неден болғандығы маңызды емес, қазірге керегі – пайдалы ақпарат: қалай емделем – тезірек онда да! Ертең «Азамат»-тың түсірілімі таңертеңнен кешке дейін, ал кешке «Cinema Music Club»-та РЕТРО-ның тыңдармандары жиналады – онда да барып үлгеруім керек. Одан кейін, егер шамам жетсе, әріптесім Ғабит Қаматайдың үйлену тойына барғаным абзал еді... сонымен, кім ҚАНДАЙ КЕҢЕС береді: тезірек емделудің жолдары??? «Бабушкины рецепты» деген кітапша жүретін еді, сонымды таппай жүрмін. Әйтеуір, бал қосып ыстық шай ішу керектігін білем. Басқа?????..........

Кімнің жазғаны есімде жоқ, бірақ, айтылған ой есімде қалыпты. Расында, қандай да болмасын жаңа таныстық – саған жаңа дүниелердің есігін ашу керек. Мәселен, менің неше күннен бері автомобильдер туралы сюжетті жасаймын деп көзім біраз ашылып қалды. Бұған дейін қызығушылық жоқ-тын: джип па - ол, крузак па, тіпті мерс пен ауди-ды да айыра алмас едім. Қазір енді мықты шебермін демеймін, әйткенмен, таным аясы кеңейді айтарлықтай. Оған қуаныштымын!.. тек, ол қуанышты толыққанды сезіне алмай жатырмын мынау тұмаудың кесірінен. Оған қоса, күн сайын бір-бір хаттан келіп тұрады, блогқа коммент-тер жазылады... көбісі, мені жек көретіндіктерін жазады, сөзбен сыбап-сыбап алады. Бұрын, негізі, қатты уайымшыл болатынмын. Қазір, байқасам, уайымдауға, сол уайымды тудыратын ойлармен арпалысуға мүмкіндік болмай кетті. «Работа – наилучшее лекарство от безутешного горя» - деп жазған кезінде Мэри Кей Эш. Әрине, өзіңнің қызығушылығың болмаса – жұмыс сені құтқара алмайды ауыр ойлардан... соңғы екі апта – мен тіпті ойлауды доғарыппын үй туралы, бауырларым туралы, өзімнің жеке өмірім туралы... жұмыспен есім кетіп жүр. Иә, телефон шырылдайды мезгіл-мезгіл. Кеше біреу соқты, 33 жастағы еңгезердей жігіт, өзінің кәсібін әлі таппаған. Таң қалдым. Жиырмадағы жігіт болса – жағдай басқа, әлі аяғынан тұрып кетер дейсің. Отыздан асып кетсе де, өзіне не керектігін анықтап алмаған ер адамнан қорқу керек, меніңше. Әйтеуір, санама мықтап сіңіп қалғаны: «Отызында орда бұзбаған, қырқында қыр аса алмайды». Рас! Бұрын мектеп қабырғасында жүргенде мен «екілікші» оқушыларға мән беріп қарамайтынмын...мммм, менсінбейтінмін. Кейін, оқу бітіргенде түсіндім - әңгіме күнделіктегі бағада емес - адамның ұмтылысында, білуге құштарлығында, қызығушылығында. Мәселен, достарым бар қазір, сұрасам, мектепте сотқарлардың қатарында болған екен. Қазір, өз бизнестерімен айналысып жүр. Ол, бәлкім, математика мен географияны алып кете алмаған шығар, алайда, алғырлық бар болып тұр ғой қанында. Қазіргі нарық заманында әрекет жасаған адам ғана табысқа жетеді... негізі, қай кезде болмасын, әрекетсіз іс бітпейді, солай ғой. Іші «5»-тікке толып тұрған дипломымды, айтпақшы, енді сұратып жатыр екен арнадан. Қызық, 5 жыл бойы ешкімге керек болмаған ол дипломым. Онда да заң факультетін бітіргенмін мен. Ол енді жарай ма бір нәрсеге, заңдық күші жойылып кетпеді ме – соны анықтау керек.

Жаңа Есен мырза телефон соқты - Елеукен. Қазанның 3-4 қатарынан КВН болады екен /САЦ ат. театрда/. Сонда қазылар алқасына шақырып жатыр. Егер тамашалаймын десеңіздер, келіңіздер! Бірақ, билеттер турасында мен ештеңе білмеймін. Әйтеуір, естімей қалдық деп жүрмеңіздер /менікі – жарнама емес!/ сол, қандай киім киетіндігімді қазір ойша жобаластырып жатырмын. Оған дейін өз-өзіме келетін шығармын деп ойлаймын. Мынау тұмаудың бетін қайтару үшін не істемей жатырмын – дәрілер, уколдар, бал қосылған ыстық шайлар, сорпа... тек анау фервекс, терафлю дегендеріңнің бір жаманы – ұйқыны қатты шақырады екен. Ондайды ішкен соң үйде жату керек жылы көрпеге оранып. Ал, жұмыста отырсаң – маужырап, мысық сияқты қисая кететін жұмсақ жер іздеп отырасың... ойша.

Сенбі. Демалыс... ал, бізде – монтаж.

Маған біреу – ренжулі, мен – біреуге... Асхаттың тойына бара алмағаным өз алдына, сол уақытта телефон соғып та құттықтамап едім. Мазасыз жүрген кездері ештеңеге зауқың соқпайды ғой. Сонымен, ол жігіт ренжіп жүр телефонын көтермей. Ғабит әріптесімнің де тойына бара алмадым, ол – түсінді, әйтеуір, жағдайымды. Мұрным пыс-пыс етіп әлі жүрмін, бірақ, кішкене жеңілдеді тыныс алуым. Рахмет, сіздер берген кеңестерді қолдануға тырыстым. Соның ішінде, горчичник жақсы көмектеседі екен! Бірер күнде айығып кетермін деп ойлаймын.

Жұмысқа жүрегім алып-ұшып келіп едім. Кеше кешкісін әріптесім Малик Рузиев телефон соққан: «Алып кетерсің!» - деп ескертіп. Белгісіз біреу гүл әкеліп тастапты мен «тастап кеткен» радиоға. Шамасы, менің жұмыс орнымның өзгеріп кеткендігін білмейтін болу керек. Әйтпесе, РЕТРО-ға әкелер еді ғой. Гүлмен қоса хатын тастапты: «Лично Маржан!» - деп жазып. Жаңа барсам, гүл – тұр, хат – жоқ. Әрі қарадым, бері қарадым – таппадым. «Таңертең ғана жатқан еді...» -деп ақталады жігіттер. Оларға сендім. Бірақ, күдік деген зат ағаттау; ызаланып отырмын іші тар экс-әріптестеріме. Жо-жоқ, еркектер ондай әрекетке бармайды. Сол баяғы қатын-қалаштың қыстырылып жүретін қытымырлығы ғой – басқа ештеңе емес! Сол хатты ала алмай қалдым деп уайымдап отырғаным жоқ. Тек кеше ойлап қойғанмын: «Әй, сол хат менің қолыма тимейді-ау...» - деп. Өйткені, білем ғой қандай адамдармен жұмыстас болғанымды. Таңертең ғана стол үстінде жатқан, бір диджейдің жұмыс уақыты аяқталғанда ұшты-күйлі жоқ болып кетсе – кімнің ісі екенін білу қиынға соғып тұрған жоқ маған. Бірақ, ондай пасықтыққа барған адамның өз әрекетін мойындамайтыны белгілі, сондықтан оның деңгейіне дейін түсудің қажеті жоқ деп ойлап отырмын. Қуанып отырмын, бір жағынан, сондай адамның қасында жұмыс істеу бақытсыздығынан құтылғаныма! Ол адамның осы блогқа бас сұғатынын да – жақсы білем; сондықтан, жазып отырмын!

Қазақтың кең жерінде жүрген біздің –

көңіліміз де кең болсыншы!!!

1. Құжынаған адам, 
2. Ароматерапия + сауна (жазда да, қыста да) 
3. Картоп тасығандай қозғалатын автобус

Енді, міне,блог жазуымның да реті келіп тұр. 2004 жылдан бастап ҰБТ елімізге енгізілгеннен бері тест жайлы небір пікірлерді естіп келемін. Тіпті ҰБТ-ны Ұлттық Біріңғай "Трагедия" қылып алғандар да бар. Қарапайым ғана 3,5 сағаттық тесттен трагедия жасаудың еш қажеті жоқ. Себебі, өз дайындығына сенімді болсаң, жоғары ұпайға қол жеткізетінің сөзсіз анық. ҰБТ-ға дайындықты неден бастау керек деген сұрақтың жауабына мен айтар едім ең алдымен мамандығынды таңдау керек. Көбіміз маған "грант болса болды" деп жатамыз. Олай айтуға мүлде болмайды. "Грант бар екен" деп оқуға түсеміз де, кейін дипломды алып жұмыс табалмай жатамыз. Жұмыс таба алмасақ үкіметті, басшыларды кінәлап жатамыз. Ондай жайттарды бастан кешірмес үшін өзің қалаған, (қай салаға бейімсің сонымен байланысты) мамандықты таңдау қажет. Қазақта жақсы сөз бар: "Өмірде екі нәрседен қателеспеу керек: бірі- мамандық таңдаудан болса, екіншісі- жар таңдаудан." Сонымен қатар армандаудың да артығы болмас. Армандау арқылы мақсат пайда болады. Осы бір арман мен мақсат адамды аянбай еңбек етуге жетелейді. Болашақ түлектер, сендердің еңбек еткендерің тестке дайындалу болмақ.

11 сыныпта менің таңдаған пәнім-география еді. Дайындықты математикадан бастадым. Ана тілім – Қазақ тілі болғандықтан, Қазақ тілінен дайындалмадым. Қазақстан тарихын оқулықпен дайындалдым. (солай дұрыс) Географиядан да оқулықтарды оқып, тест құрайтын едім. Орыс тілін аса қатты оқымадым. Көбінесе орыс тіліндегі сұрақтарды қазақшаға аударатынмын. Менің жинаған ұпайым- 122 болды. 5 пәнді алып тастағанда 97 ("Алтын белгі" деп мақтанып қояйын :-)  Әр адамның өзіндік дайындалу әдісі болу керек. Менің айтар ең негізгі ақылым- қай пәнді оқысаң да соған деген сүйіспеншілігінді ояту керек. Өзің қаламаған \ұнатпаған\ пәнді оқысаң бәрібір ол өз нәтижесін бермейді...
ҰБТ-дан аз балл алып қалған жағдайда көңілінізді түсірмеңіз. \суицид дегеннен аулақ болыңыз\ Бәрі өткінші нәрсе. Ит үреді, керуен көшеді. Өмір онымен тоқтамайды. Әлемдегі ең бай адамдардың тізімінде жүрген Билл Гейтстің өзі 2007 жылы диплом алғанын естен шығармаған жөн.  

Көптеген оқырмандарымыз мен жайлы сұраған еді. 2009 жылы мен де ойынға қатысқан едім.

Ал мынау менің сертификатым. 97 балл! Болашақ түлектер, сендерге де жұғысты болсын.

Өткен аптада ҰБТ-дан 125 алған Әсем, Аида, Жанболат деген көшбасшы достарымнан сұхбат алған едім. Соларды да оқып шығу артық етпес:
-Әсем, сіз 2009-2010жж  «XXI ғасыр көшбасшысы» ойнының жылдық ойын жеңімпазысыз! Бұл ойын сізге не берді?
-Жан-жақты ашылуыма көмектесті. Бұрын ойынға қатыспай тұрғанда ұяңдау болғанмын. Ойыннан кейін жылдам ойлауға, пысықтыққа үйрендім.
-Өткен блогымда ҰБТ-ға дайындалу жайында жазамын деген болатынмын. Сіз сонымен қатар ҰБТ-дан 125 балл жинадыңыз. Осындай балға қалай қол жеткіздіңіз?
-Дайындалдым (күлді). Сынақ  кітапшаларындағы тесттерді орындадым. Кітаппен де дайындалдым.
-ҰБТ-ға қалай жүйелі дайындалу керек?
-Барлық 5 пәнді қатар алып жүру керек. Яғни, 1-2 ай тарих оқып, одан кейін тарихты тастап, басқа пәнді оқуға болмайды. Барлығымен бірдей уақытта дайындалу керек.
-ҰБТ-да шпаргалка қолдандыңыз ба?
-Шпор алып кірдім, бірақ, қолданбадым.
-125 балл алғаныңызда қандай сәтте болдыңыз?
-Қатты қуандым да, айқайладым. Ата-анамның құшағына қарай жүгірдім.(күлді)
-Бүгінгі күні қайда оқып жатырсыз?
-Қазақстан-Британ техникалық университетінде
-«XXI ғасыр көшбасшысы»  ойынының жылдық ойын жеңімпазы ретінде сізге келесі сұрақты қойғым келіп отыр. Біздің ойынға ойыншыларды шақырғанда ата-аналары- балам ҰБТ-ға дайындалып жатыр, келе алмаймыз деп айтатын ата-аналарға не айтасыз?
-Олай етуге болмайды. Себебі дарынды оқушының жолын бөгейді. Ойынға кез келген оқушы қатыса бермейді ғой. Ойынға қатысуды армандайтындар көп. Мен өзім Орал қаласынан Алматыға 3 рет келдім. (Апта-айлыққа, маусымдық,жылдыққа) Еш нәрседен ұтылмадым, керісіңше, ұтқаным көп. «XXI ғасыр көшбасшысы» ойынының өзі - үлкен мектеп.

 -Сәлем, Аида! Әсеммен бір университетте оқисыз. ҰБТ-дан 125 балға қол жеткізгендердің бірісіз. Сіз де осы ойынның түлегісіз. Ойынға қалай келдіңіз?
-Ойынға қатысуды бала кезімнен армандайтынмын. 2010 жылы іріктеу Шымкент қаласында өткен. Сол кезде жоғары нәтиже көрсетіп, іріктеуден өттім.
-125 балға қалай қол жетіздіңіз?
-Дайындықты 10 сыныптан бастадым. Тестке дайындайтын курстарға жазылдым. Оқулықтарды да бір емес, 2-3 мәрте оқып шықтым.
-Таңдау пәнініз не?
-География
-ҰБТ-ға дайындалғанда бәріміз де стресс, шаршау болды. Сондай сәттерде не істеу керек?
-Қатты қобалжи бермеу керек. Сабыр сақтау  керек. Себебі бәрі уақытша нәрсе ғой. 3,5 сағат деген не, өтеді де кетеді. Өмір онымен аяқталмайды. Сонымен қатар үнемі ата-ананың қолдаулары керек.
-125 балл алды дегенде қандай күйде болдыңыз?
-Класс жетекшім қоңырау шалған еді. Мен сенбей қойдым. Содан кейін өз көзіммен көрейін деп, тест тапсырған жерге жанұямызбен бардық. Өз ұпайымды көріп, жылап жібергенім бар.
-«XXI ғасыр көшбасшысы»  ойыны сізді неге үйретті?
-Ойынға қатысқанымның университтете де пайдасы тиюде. Ойын мені ұйымшылдыққа, тез ойланып, жылдам шешім қабылдауға үйретті.

 -Келесі 125 баллдың иесі- Жанболат Жаулыбаев. Сіз де кезінде (2010-2011жж) ойынға қатысқансыз, ойын сізге не берді?
-Мен ойынға Орал қаласынан келдім. Қазақстанның әр аймағынан келген оқушылармен танысып, білімімді шыңдап, оқуға деген құштарлығымды ояттым. Болашағыма сеніммен қарайтын болдым.
-Ал 125 баллды қалай жинадыңыз?
-125 балл алғанымды бір бақ деп есептеу керек. Себебі кез келген 125 ала бермейді. Осы жинаған балымда бір жыл емес, 11 жыл оқуымның нәтижесі жатыр. Бақ пен бап қатар жүруі керек секілді.
-Көптеген оқушыларымыз 125 балды армандайды ғой, соларға қандай кеңес бересіз?
-Әркімнің өз дайындалу әдісі бар ғой. Мен оқулықпен дайындалдым. Оқығын мәліметтерімнен тест құрайтынмын. Солай дайындалған дұрыс. Тесттерге 100 пайыз сене беруге болмайды.
-Шаршаған сәттерде не істеу керек?
-Кітаптан бас алмай, күні-түні оқи берудің қажеті жоқ. Анда-санда миды демалту керек. Адам қаншалықты демалса, соншлықты күш жинайды. «Күш жинау керек екен» деп дайындалмай қойып жүрмеңдер. (күлді) Әр нәрсе өз уақытымен. Мен шаршағанымда серуендейтінмін, компьютерлік ойындар ойнайтынмын.
-ҰБТ нәтижесін естігенде қандай сезімде болдыңыз?
-Достарым маған 124 алдың деді. Оны естіп көңілім түсіп қалды. Себебі мен өз-өзіме 125 алатыныма сенімді болғанмын. Нәтижесін өз көзіммен көрсем, шыныммен де 124 алыппын. Қазақ тілден 1 балл жетпепті. Ертесіңде аппеляцияға барып, менің жауабым дұрыс екендігін оқулық бойынша дәлелдеп бердім. Сөйтіп, маған 1 балл қосты. Сол кездегі қуанғанымды әлі ұмытар емеспін...
-Бүгінгі күні қайда оқып жатырсыз?
-Әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің 1 курс студентімін. Саясаттану мамандығында.
-Сұхбатыңызға рахмет! 
                                 Бүгінге жазарым осы... Біздің арна қосулы болсын, ағайын! 

«Егер Сейфуллиннің, Майлиннің дәуірінде тусаң «халық жауы» деп атылып кеткен болар едің...» - деді кеше телефон соққан әпкем. Ол кезде күліп едім, қазір... жылап отырмын. Қандай ұсақ боп кеткен адамдар!!! Қанша күннен бері түсірілімде жүрмін. Камераны көрсе безілдеп шығады, алдында тұрып бірдеңе айтпас бұрын тіпті. «Ұрлық жасағанның – арты қуыс» - деуші еді. Шамасы, бәрінің бүлдірген «бірдеңелері» бар болған ғой деп пайымдадым. Әйтпесе, ойын жалтақтамай ашық жеткізер еді ғой. Жаңа ғасыр, жаңа БАРЛЫҒЫ да, енді неғып ойларымыз жаңармайды?.. Сол баяғыша: «Ойбай, мені әдемі қып көрсет! Ойбай, мен дұрыс күлмей қалыппын... артық сөз айтып қойыппын, қиып таста, көрсетпе ондайды...» - айтатындары. Көрсетіп қойсаң, анау «Жігіттер»-дегі Мырзахан сияқты гүж-гүж етіп соғады телефон: «Еркек болсаң аяқ-қолыңды сындырып кетер едім...» - деп. Енді күтіп жүрмін сол Мырзахан-батыр маған қашан «подлянка» жасайды екен деп, өзі уәде еткен. «Каспий» тобындағы серілер де тістеніп жүр маған. Алдында батырып айтқанмын: «Неғып сахнаға билеп дайындалып шықпайсыңдар?...» - деп. Ұнамай қалды соным оларға. Жап-жас жігіттердің қимылы да шапшаң болу керек емес пе?.. «Дос-Мұқасан»-ға: «Неге билемейсіңдер?» - деп айта алмайсың, түсінікті. Ал, 25-30-дағы алғыр жігіттерге неге билеп шықпасқа? «Меломен», «Жігіттер», «Жебе», «Жалын»... қырғын топ бар жігіттерден құралған. Бәрінің үстінде – костюм артық майларын жасырып тұратын және артық қимыл жасамайды, сол майларын жоғалтып алардай, жалқаулықтан өсірген қарындары құдды бір қазынасындай қазақтың. Айтсаң оны – жеккөрінішті боласың. Сахнаға сапқа тұрған сарбаздардай сыптиып шықса ғой дейсің, жарайды, толық болса да қимыл-әрекетін жөндесе дейсің. Жоооооқ! Артық салмақ жинаған жұлдыздар емес – кінәлі, көптің ойынша, оны эфирден көрсеткен Маржан – кінәлі. Қандай логика!!! Анау «Арнау»-дағы Салтанат жартылай жалаңаш, майлы құйрықтарын бұлтаңдатқан жігіттермен клипке түседі екен, оныкі – дұрыс! Ал, Маржан соны эфирден көрсетсе: «Ұялмай ма Маржан? Менталитетке жат дүние ғой бұл!» - дейді. Бір білгіш отыр: «Маржанды досым деп жүрсе... ол барды да Ғаділбекті жаман қып көрсетті...» - деп әңгіме айтып көпшілікте. Жалғыз Ғаділбек емес, оның ішінде Мырзахан да болды, «Музарт»-тағы Кенжебек те, Бүркіт те, Қапқарашка да болды. Оған қоса: «қарындары салпиып... былшиып семіріп...» - деген ар-намысына тиетін сөздермен масқаралаған ештеңем жоқ. Нақты фактілермен: «Бойы ... см, ал жасы .... болса, демек, салмағы осынша кг болу керек» - деп келтіргенмін. Оның несі айып?.. Немене, олардың клиптерінен, сахнадағы кескін-келбеттерінен халық көрмей жүрді де, Маржан көрсеткенде біліп қалып па олардың толық екендерін?.. Рас қой енді «томпақ» екендері!!! Оған қайта менің Мөлдір құрбым жақсы айтты: «Анау да менің досым, мынау да менің досым. Сонда мен жұмыс істемеуім керек пе?» - деп. Отырайын енді әр сценарийді жазар кезде: «А, Саят Медеуовтің құдалары келіп жатыр – ұят болады, Мұқасанның інісі туған күнін жасап жатыр – мазаламайын, Сейфуллин мазасыз жүр – оған жұмсақтау сұрақ қояйын...» - деп әрқайсысын уайымдап. Журналисттің жұмысы «Барлығының көңілін табу» деп атала ма??????? «Неге олай істейсің? Мен енді ғана күйеуге шықтым ғой...» - деп ебіл-дебілі шығып Салтанатың жылайды. Мен немене оны күйеуінен айырып алу үшін істеппін бе? Осы ғой театрда актрисалар «елдің күйеулерімен» аймаласып-сүйісіп жатады. Ол көріністердің жай ғана рөл екенін -  халық та, өздері де жақсы біледі, түсінеді. Енді мен «Салтанаттың ойнаған бір рөлін» көрсетсем – жылайды. Менталитетке сүйенетін де тұстары болады әр жағдайдың, оны – мойындаймын. Бірақ, біздің жұлдыздарға тиіп кетсең айтатындары: «менталитетімізге қайшы келеді...». Қазір де тағы бір сюжет эфирге дайындалып жатыр «ең сексуалды жігіттер» туралы, оны да біраз адам сынға алады – ішім сезіп отыр. Тура ертең, уақыттарыңыз болса, көріп шығарсыздар. Костюммен жүретін жұлдыздар туралы да «кішкене» шымшыма сөз қосқанмын арасына. 4 минуттық сюжеттен кейін  « +4 » деген белгіні түртіп қоям қойын кітапшама: маған өштес жандардың тізімі тағы 4 тұлғаға толықты деген сөз ол... жақында ғана бір қаламы ұшқыр журналисттің жалған дүниемен қоштасып кеткендігі турасында естіген боларсыздар?.. иә, иә, бұрынғы Влад Листьевпен болған оқиға әлі жалғасып келе жатыр...

Түсінікті. Ауызекі сөйлеу тілі – бөлек те, жазбаша түрде ойыңды жеткізу – бөлек. Бірақ, біздікілердің көбі шатастырады екен ара жігін ажырата алмай. МОЙ МИР деген – нағыз сауатсыздардың мекені, мәселен. Онда соңғы кездері ештеңе жазбайтын да болдым. Дені дұрыс хат та, тұщымды пікір де жоқ келіп жатқан. Әрине, барлығы демеймін. Алайда, көпшілігі кіреді мен айтып отырған топқа. Бүгін де жұмысқа келгенімде бір кішкентай қыздан хат алдым. Шамасы, мектептің оқушысы болу керек. Есімі... міне, Меруерт Аширова! «Жақында сен туралы өсек жіберем ғаламторға...» - деп қорқытып жазыпты. Хатын толық мәтінде көшірмей-ақ қояйын: мардымды ештеңе жоқ. Ондай сөйлесу мәнерін мен, шынымды айтсам, ең жақын деген достарымның арасында да қолданбаймын. Жиіркенішті... адамның жазған хатынан, ондағы әрбір сөйлемі мен сөйлем құрылымынан оның ой-өрісінің қаншалықты кең /бұл жағдайда қаншалықты «таяз» дегеніміз дұрыс болар/ екендігін байқауға болады, солай ғой. Жарайды, екілікші оқушының бірі шығар дейік ол қызды, ересек адамың да оңып тұрған жоқ. Facebook-та жазыпты бір жігіт Саясат Нұрболатович Рыскалиев: «Сенің есің дұрыс па? Не болып жүр саған?» - деп. Бірден ашуға міндім. Мынауың енді – сауатты адам, анкетасында жазыпты тізгілеп - оқыған жерлерін, білетін тілдерін... Бейтаныс адамға хат жазғанда не телефон соққанда «Сіз» деп сөйлеу керектігін бастауыш сыныптарда үйретеді ғой осы. «Сен» деп дікілдеп тұрса – кімге ұнайды??? Қарапайым этикет ережелері, қарап тұрсаң! Оны білу үшін асқан ақылды болудың да қажеті жоқ. Тек сөйлесіп тұрған адамыңа деген құрмет – ол. Соңғы кездері айтып тастайтын болдым қатты-қатты батырып. Бәріміздің шаруамыз бар бітпей жатқан, бәріміздің жүгірісіміз бітпейді, бәріміздің мойнымызға жүктелген міндеттемелер бар. Кейде – ашулымыз, кейде – жүзіміз – жайраң, кейде – ашылып сырласамыз, кейде – томаға тұйықпыз... көңіл-күйі адамның бір қалыпты тұрмайды. Енді елестетіп көрейікші: ашулы жүрсің үлгере алмай, сол кезде телефоның шырылдайды. Арғы жақтан бейтаныс біреу: «Сәлем! Қайдасың???» - деп сұрайды. Біреуіне жауап бердім: «Алматыдамын» - деп. Екінші біреу соқты тура сол сұрақпен. Оу, саған бәрібір емес пе?.. Басқа айтатын әңгіме жоқ па дедім. Сосын... бейтаныс адамға боқтап-бұралап хат жазса керемет ләззат алатындар бар арамызда. О-о-о-о, сөздік қорлары не деген бай десеңші!!! Шымкентше, батысша... неше түрлі боқтық сөздер кетеді. Ол жағынан бәрі «сауатты»! Осы туралы жаңа біраздарда, асханаға түскенімізде, НТК-дағы Айша әріптесіммен әңгімелескенбіз. Ол да алады екен сондай хаттарды күнбе-күн. «Бұрын осы саған гүл сыйлап жатушы еді ғой...» - деп өткен күндерді еске түсірді шай үстінде. Эх... деп күрсініп қойдым. Соңғы кездері өзімнің гүл сыйлағандарым болмаса әріптес-қыздарыма, өзіме гүл сыйлаған адамды есіме түсіре алмай отырмын. Қайдағы гүл?.. кеше үйге дейін жеткізіп салған такси жүргізушісі таң қалдырды мені. Мен оған ақша төлейді екем, онымен қоса телефон нөмірімді қалдырып кетуім керек екен. Егер менімен танысып-сөйлесуге ниетің болса – ақшадан бас тартсайшы, көкем. Адам бір нәрсені таңдау керек емес пе?.. Ақша жүрген жерде – қайдағы романтика??? Қыздардың қашанғы өкпесі осы: бұған дейін де бір рет жазғанмын осы турасында. Қыз баланың табиғаты сондай: ақшасын алған екенсің, демек, ол бойжеткен саған жай ғана «такси жүргізушісі» ретінде қарайды. Жігіттің әдемі көзқарасы, салмақты үні... шындап келгенде, Джонни Дептен айнымайтын жігіттің де ондай кезде «шансы» жоқ. Сондықтан, осы жазбаны оқып отырған жігіттер болса – қаперлеріңізде жүрсін!!! Я такси жүргізушісі боласыздар, я телефон нөмірін аласыздар қыздардың. Бірақ, ол да ұтымды позиция дей алмаймын – жолақы сұрамау деген. Кейде қыздар нөмірін бермей қояды. Оған да әсер етуші неше түрлі факторлар бар... ол енді – ұзақ әңгіме. Қазірге маңыздысы – ертеңгі болатын той. Әріптесіміз Ысқақ үйленгелі жатыр. Оған шала бүлініп Маржан көйлек тігеді, қазір үйге барып. Және... көп-көп-көп өзгерістер болады алда – жұмысымда.  Ол туралы, бірақ, айтпаймын. Көзқарасы түзу емес азаматтардың аз еместігін ескерер болсақ, мен өзіме: «Маржан, үндеме! Ол туралы тіс жарушы болма!» - деп қатаң ескерту жасадым.    

 «Бұл мінезің де басылады сенің… кейін күйеуге шыққанда, бала көтерсең… бәрі басылады. Әдетте, қыз баласы үй болғаннан кейін тыншып қалады біраз…» - деген жанашыр бір ағалардың бірі өнерде жүрген. Ал, мына жағдай мені қатты таң қалдырды. Суреттегі кім??? Көкейлеріңіздегі пайда болған осы бір сұраққа жауап беруге асықпын. Бұл бойжеткен бір үйдің ибалы, инабатты келіні, сәбиі де бар. О, келін болғанда да- Шымкенттің келіні. Ал, ол жақтың дәстүрін мен жақсы білем десем, артық болмас. Жеңгелерім бар – иіліп тұрады қонақ келгенде, дауыстары да үлкен кісілердің алдында бәсеңдеу шығады. Қорыққаннан емес, сыйлағаннан солай істейді. Ал, мына бойжеткеннің жаңа ғана парақшасына үңіліп, оның «келін» екендігін білгенде – жағамды ұстадым. Ондай да болады екен! Адамға ақыл-ес деген бір кірмесе бала кезде, шаруасы бітті деп есептеуге болады екен, анық! Себеп жоқ емес олай деп тұжырым жасауыма. Ол қыздың бұған дейін жазған хаттарына мән берген жоқ едім. Шамадан тыс кетті. Меніңше, қол қусырып қарап отыруға болмайды. Міне, оқып көріңіздер ибалы келіннің не деп жазатынын маған күнбе-күн: /хаттың мәтінін өзгертпегенді жөн көрдім. Лас сөздерді эфирде «пииии» деген дыбыспен жауып тастайтын едік. Қазір ол мүмкін емес. Сондықтан, айып етпессіздер. Өйткені, маған да оңай тимейді күнде хат алу боқтық сөздермен/.  

Газиза Омарова (23.10.2011 12:51) :

Ей сучка,сумелек бопкапсынго.котек боп.бок жеп калдын ия,баягыдан берi осындай болу керек едi котектенбей.

Газиза Омарова (16:13) :

Ей сучка

Газиза Омарова (16:14) :

Озндi куштi торешiмн деп ойлайснба?

Газиза Омарова (16:18) :

Озндi кушти критиковать етватрм деп ойлайснба?сен какпас кемпр бадкснго

Газиза Омарова (16:19) :

Дура

Газиза Омарова (16:19) :

ЕШКIБАС

  
  Бұндағының бәрі басқаша: ауасы да, адамдары да, аяздары да... иә, бұл түріммен Қоразбаев көкемнің әнін әлі талай айтатын сияқтымын ғой ыңылдап: «Еске алсаң Көктөбені, жаныңа от береді...» -деп. От іздеп жүрген жайымыз бар енді: көздерден, сөздерден... жылуы аздау қала екен, не де болса, оны мен ғана емес мойындауға мәжбүр болған. Ауадағы ызғар көңілдерге қалай өтіп кеткен десеңші?! О, тоба!.. Қала – әдемі, сөз жоқ, бірақ... сондай бір салқын сұлулық. Тура анау «Мисс Казахстан»-ға қатысқан бикештер сияқты: бәрі – бар, былай қарасаң, жүрек – жоқ. Алматы болса – «қылықты қызға» ұқсайтын ол жағынан. Алатаудың құшағында еркелеп жатқан сылқым қалам, сағынып кеттім сені...
 
  бір ай бұрын елдің бәрі дүрлігіп үйленіп, кейбірі сол күні әдейі ажырасып та жатқан кезде МЕН келгенмін осы қалаға оңды-солды барлап қайтпақшы боп... 11 жылдың, 11 айы, 11 күні болатын. Бүгін де – 11-і, тек 12-айдың. Бір айда біраз дүние өзгерді... адам, асылы, аяздан қашса – аңдамай аязға ұрынады екен ғой мен сияқты. Тағдыр айдап тағы тарттым таныс емес түкпіріне тұғырлы елдің  - тыныштық іздеп жаныма... сорым ба, әлде бағым ба?.. түс көрдім бүгін тағы да... үлкен бір адам қолымды алып арнапты сөзін жылы, бәлкім, аязы қарыған ақ қалам да айқара ашар құшағын, ақтарар дархан көңілін...
                                
                             сенем мен!     

Осымен менің Қытайдағы үшінші сапарым басталды. Бұл жолғы сапар бұрынғыдан өзгеше демекші, келуімнің сыры да, мәні де, мақсаты да басқаша. Нақтыласам – көршілес жатқан Қытай Халық Республикасындағы қазақ диаспорасының жағдайын білу, олардың тарихы, мәдениеті, өмірі мен болмысымен танысу.

Алматы-Үрімші тікелей бір жарым сағаттың рейсіне отырып, лезде Қытайдың әсем де, дара, чем-то қазақтың қаласына ұқсайтын Үрімшіге тап болдым. Әзірше бірінші сезімдерім: ұшақтағы қою кофе, ылғалды аязды ауа, және бос қала.

Шынымен де қызық. Қытайға қанша келсем де таң қалатыным – мұнда түңгі бірден кейін бәрін ұйықтатып тастайтын секілді. Далада тірі жан көрмейсің. Не Шанхайда, не Бейжіңде, не мында Үрімшіде. Мен сияқты алыстан ат шаптырып келіп, орналасып не адасып жүргендер болмаса.

Қытайдың шығыс қалаларын аралағанда бүкіл жолдың ауыртпашылығын өзім көтерсем (аудармашы да, гид те өзім боп), Үрімшіге үш рет келдім, әйтеуір рақат, әрдайым жолсерігім бола қалады. Бірінші жолы Билимжан бастаған ұйғыр достардың тобы, екінші барғанда інімдей бауыр басқан досым Қайсар, ал енді Tuersinbieke-тің көмегі керемет боп жатыр. Соңғысының қазақша аты қандай екенін өзіңіз топшалай беріңіз.

Осы сапарға дайындық үстінде көп ақпаратқа қызығып кеттім. Жалпы Шыңжаң дегеніңіз көпұлтты, тарихы тылсым және көпқырлы жер екен. Әкімшілік бөлінісіне бір көз тастағаннан-ақ Қазақ, Ұйғыр, Қырғыз, Моңғол, Дұңған халықтарының арнайы, дара префектуралары бар екенін байқадым. Бұл жайт бейне бір бағзы замандағы көшпенділіктің ізі іспетті. Біздің Қазақстанымызда бәрі оңайырақ қой. Қазіргі көпұлтты халықтың басым көпшілігі XIX ғасырдан ғана бастап қоныстанған, қалғаны өзіміздің қазағымыз, сондықтан алып бара жатқан жік жоқ қой. Ал мұнда Шыңжаңда әр ұлттың өзіндік бағзы заманның қоныстанып келе жатқан, қалыптасқан жерлері бар. Тұрпанның басымы –ұйғыр, Қызылсу қырғызға, Бортала мен Байыңғолын моңғолға, Санжы болса дұңғанға, ал Қазағыма бірдей үш аймақ бұйырған екен – Құлжа (Инин), Шәуешек (Таченг), және Алтай (Алетай). Хами (Құмылда) жерінде де бір ауданы бар екен ондағы диаспораның. Ойлап отсаң, ғасырлар бойы жоғарыдағы этностардың ұрпақтары алмасып, осы кең Шыңжаң даласы билеп, жайлап, соғысын да жариялап, тату тәтті де өмір сүрген екен.  Неткен бай және алуан тарих десеңізші!

Сол этностардың қоныстануына, аймақтың тарихына көз жіберсең, жарықтық Дулат, Уйсін, Қимақ, Қарахан, Теле, Ғұн хандықтары мен тайпаларының есімі шыға келеді ғой. Оқып отырып, марқаясың. Бейне бір өткен тарих көз алдыңа қайта келгендей.

Дипломат халықпыз ғой. Кезінде ойрат-жоңғармен соғыссақ та, оларға деген кек пен ыза бойымызда қалмаған екен. Бірақ сол ойраттарың бүгін қалды ма екен деп ойланасың әйтеуір. Дегенмен Боратала мен Байыңғолын моңғол аймақтары кезінде сол жоңғардың атамекені мен ордасы болған ғой дейсің. Атасу-Алашонькоу құбырын тарттық, бір қызығы сол Алашонькоуы бұрынғы жоңғар баса қаптап кірген Жоңғар қақпасы маңайынан алыс та емес екен.

Әзірше біліп, көрген, тоқығаным осы. Асылы, алда да талай ашылулар болары анық. Тарих деген шіркін түбі жоқ терең қазан ғой. Ішіне түссең, төмен сырғи бересің, сырғи бересің. Түбіне жетпесем, қаспағынан дәмін татқым келеді енді. Сондықтан компьютерімнің мониторынан алыстап, жаңа фактілер әлеміне сапарымды жалғастырайын.

Сіздің Ингниян-Нариман.

«Сенің жерлестерің қайтеді-ей?..» - дейді мені көрген әріптестер, менің сол кішкентай қалашықта туғанымды білетін әріптестер. Монтаж бөлмелеріне кіріп қалсаң да журналисттердің шұқыланып-шұқшиып жасап отырғандары сол – Жаңаөзен туралы сюжеттер... ғаламтордың да беттері сол ақпарлардан босар емес. Мен де... шошыдым. Үйдегілерді уайымдап, шыр-пыр болып... бәрі өтті дей беруге негіз бар сияқты енді. Кішкене де болса тынышталды ғой, әйтеуір!

........................................................................................................................................................................
Ештеңе айтқым жоқ!

Барлық арналардан қоймастан көрсетті, әлі де болса көрсетіп жатыр, біраз уақыт БАҚ соны көрсетумен-ақ рейтинг жинайды арналарына. Белгілі ғой ол: эфирді толтыра алмай жүрген журналисттерге жақсы азық болды, не де болса. Енді жан-жақтан «эксклюзив» видео жинауға кірісіп те кеткен шығар?.. Иә, әр адамның сенгісі келетін «шындығы» бар. Сен оған былай деп айт, дәлелде, көзіне шұқып тұрып көрсет – қабылдағысы келмейтін ақиқатты ол көрмейді де, естімейді. Сондықтан даурыққан жұрттың жетегінде желігіп сөз тергілегенше... әліптің артын бағайық! Құзыретті органдар өздеріне тиесілі міндеттерді атқарып жатыр, ал біз болсақ онсыз да әрең отырған бақылаушыларды бір-біріне қарсы қоюдан аулақ болайық... мен де білем көп шындықты – үндемей отырмын, бірақ. Үйдегілердің де араласпағанын қалап отырмын бұл іске. Нәтижесі болмайтынын біле тұра ұрыс алаңына шығудың нендей мәні бар?.. Кімнің жеңетінін онсыз да іштей біліп отырғамыз жоқ па?..

Туған жерім еді - Жаңаөзен,

...балалығым өткен жер еді – Жаңаөзен,

...анамнан айырып аңыратқан жер еді – Жаңаөзен,

...армандарымды күл талқан етіп алысқа аттандырған еді – Жаңаөзен,

енді...
               алыстан ана қабірінің бір уыс топырағын аңсатып қойған жер – Жаңаөзен...

Иә, иә... уақыт деген жүйткиді! Жобамызды бірі - мақтап, бірі - даттап, әйтеуір, қызу талқыға салып еді көпшілік. Енді, міне, ол алып-қашпа әңгімелердің де қысқаратын тұсы таяу қалды. Жобамыздың санаулы күндерде соңғы саны шығады эфирге. Сонымен... бітеді барлығы!!! 

http://www.khabar.kz/rus/blogs/show-blog/212.html

Пора вступать в новый год с  оптимистичными прогнозами и радостными надеждами. Быть красивыми и модными, умными и понимающими. Ведь каждый ушедший год добавляет нам мудрости и знания жизни -  так почему бы  не начать применять эти знания на практике?..  
Смотрите  в новом сезоне программу "Женсовет", пишите и звоните нам. Будет интересно!
С Новым годом, друзья! Здоровья, счастья и любви всем!!!!!

Жылды барлығы қорытындылап қойыпты ғой... бүгін, міне, төртінші күні «айдаһар»-дың – Жаңа Жылдың... бәлкім, «соңғы» да шығар бұл жыл адамзат үшін?.. бағана ғана, әңгіме арасында, әріптесім  Ғалымжан /естеріңізде болса, МЕНТ фильмінде басты рөлде ойнаған жігіт... жарнама жасап кете берейін сөз арасында, артық болмас/ солай деп барлығымызды ойландырып тастады. «Ойбу... өмір сүріп қалайық онда...» - деп әжуалап күлгендер де болды. Сол ақырзаман болады дегенді естуіміз шарт па еді деп ойлаймын, әйтпесе, тыпыр етпейтін түріміз бар. Әйтеуір, өтіп жатқан бір уақыт: сұрауы жоқ сұр күндер мен есебі жоқ естеліктер санада сарғайып өшіп бара жатқан... анау КВН-де әзілдегендей: «Қазақтар ақырзаманнан қорықпайды, олар ақырзаманды – күтеді!» - жаман айтпай, жақсы жоқ! Әр күнімізді бағалауға шақырады мұндай алып-қашпа әңгімелер. Сіздердің де үрейлеріңізді ұшырайын деп жатқам жоқ, алайда, БАР-ды бағалайық дегім келеді қолдағы. Жаңа Жыл қарсаңында небір әдемі тілектер айтылды, көзге жас та алған шығармыз ойша жеткен жетістіктерімізді тізбелей жөнелгенде, ызаланған да болармыз қолымыз жетпей қалған дүниелерге қарманып... өз басым, қатты ойға берілдім осы бірер күн ішінде. Не болды, не болып жатыр, не болады??? Осы үш сұрақ жауапсыз қалып мазалады мені. Болғаны – болды ғой, өтті дерсің... өкінішін айтсайшы артында қалдырған. Болып жатқаны тағы көңіліңнен шықпай жатса – дегбірсізденесің. «Боладысы» тағы бар бұлдыр-бұлдыр еткен... өз жұртым бар, нағашы жұртым бар – барлығы тура бір «осылай айтайық» деп келісіп алғандай Жаңа Жылда айнытпай бір тілек айтты маған. Онда да «тілек» деп айтуға келсе... ескерту жасағандары деп түсіндім мерекеде «тілек» қып айтқан маған. «Жұрттың қыздары тыныш жүреді осы. «Білмеймін» деп үндемей қоя салсаңшы... сен айқай-шудың ортасында жүресің ылғи да... тыныш жүрші, тыныш... тыныш жүрші... тыныш жүрші...» соған қарағанда, көп нәрсе бүлдіргенмін-ау ескі жылда... ыммммм.... солай-ау, шамасы! Ойланып қалдым. Күлдім де... тағы ойландым. «Ештеңе етпес, Маржан, өзгерістер болады алда!» - деп жұбаттым өзімді. Жыл соңында бас қалаға қоныс аудардым... осымен-ақ өзгерттім қалыпты маршрутты. Жүретін көшелерім өзгерді, тыныстап жүрген ауам да бұрынғыдан өзгерек. Міне, қызық! Жаңаөзеннен кеткелі қоныс  тепкен қалаларымның барлығы «А» әрпінен басталады екен: Ақтау, Алматы, Астана. Және 11.11.11 күні келген едім «қоныс аудару» туралы оймен осы қалаға. Бәрі де бұндай сәйкестіктің жайдан-жай емес. Мен, әйтеуір, сенем осындайларға. Бәлкім, белгісі емес шығар ұлы өзгерістердің, кім біліпті... сенгеніңе байланысты ғой, не дегенмен.

Жаңа Жыл мерекесі өтті де кетті сонымен! Бүгін барлық әріптестерім жұмысқа шықты, мен – қуандым. Соңғы екі күн жарылып кете жаздап ем жалғыздықтан. Бөтенсіреп жүргенім бар әлі де бұл қаланы... уақыт керек әлде де үйренісу үшін. Күндердің-күнінде тұрармын мен де: «Сүйем Астанамды!!!» - деп үзіліп сұхбат беріп. Менен бұрын келіп қойған әріптес-достарым солай дейді, әйтеуір, ояныпты олардың махаббаттары. Менікі де көп ұйықтап жатпас деп ойлаймын, сезімтал деген жандардың алғы шебінде едім негізі... айтып-айтпай не керек, бас-аяғы 50 құттықтау хатын алыппын мерекеде. Рекордтық көрсеткіш қанша екен, қызық?!. Сіздердің араларыңызда да бар шығар небір хат жазғыштар?.. иә, иә, хат жазылды, телефонмен айтылды біраз әңгіме, жүзбе-жүз кездескендер бар қаншама – жақсы сөзге сараңданбадық! Ең «көп сөйлемейтін» адамың да мерекеде үнсіз қалмаған шығар. Сол тілектер айтылған жерде қалып кетпесін тек! Жаратқанға қол созып отыра бермейік дегенім ғой, өз қолымызбен де реттелетін дүниелер бар емес пе?.. мәселен, бірімізге-біріміз жақын болайық, жалғыз қалдырмайық қиын сәттерде! Бақытымыз үшін күресейік! Ым-м, тым қатты айтылды ғой деймін... иә, тырысып көрейік, ең болмағанда!  «Бірер ауыз сөз жаза салам...» - деп отырам да, клавиатураны тарсылдатып тоқтай алмай қалатыным бар. Игорь Сахар досым сапарынан оралса тағы бұрқылдайтын болды: «Көп жазыпсың шұбыртып...» - деп. Шыдамы жетпейді оның аяғына дейін оқып шығуға менің шимай-шатпағымды. Болады ғой сондай бір сәттер... ой бөлісетін жан жоқ жаныңда, я айта алмайтын құпияларың болады жадыңда... сондайда астарлап отырып жазасың осылай: шеріңді тарқатқандай боласың.

...бүгінге осы!

                     
                                                                                                  http://www.khabar.kz/kaz/blogs/show-blog/218.html

 

...деп жазыпты, сөздерінен ұққанымдай менің бір әріптесім. Ешкімге тиісіп үлгергем жоқ, шынымды айтсам, жұмысқа тыныш барып, тыныш қайтып жүрмін. Ешқандай қақтығыс орын алмай жатып әңгіме мынадай... менің ойымша, ешкімге ұқсамаймын - сол ызаландырады кейбіреулерін осылай деп хат жазатын. Әйтпесе, ешбір әріптесіммен тістесіп-шаштасатындай не оларға ұнамай қалатындай әрекет жасамадым деп нық сеніммен айта алам. Бар-жоғы екі айдан енді асты барғаныма, қоныс аударғаныма Елордамызға. Алғашқы күннен-ақ байқағанмын «өткір» көзқарастарын юбка киген кейбір әріптестерімнің. Сондықтан ер балалардың жанында көбірек жүрем, әбүйір болғанда, қазіргі командамда – өңкей жігіттер. Артық сөзі жоқ, әрекеттері – нақты, жұмыстары – тыңғылықты. «Сенің шаш алғаныңнан қорқып ем, өзің ер бала боп туылмай қалғансың ғой... әйтпесе, еркексің сен!!!» - деді мені танып қалған жолсерік ағай /мен іссапарда жүрмін қазір/. Сол ЕРКЕК болмай қалғаныма өзім де қынжылам, әкемде де өкініш бар, білем. Эх, мен егер ЕРКЕК боп туылсам - талайды бір ұрып құлатар ем бетіме келген. Жасырмаймын, көп мәселені жұдырықпен шешкен болар едім, әрине, егер дипломатиялық жолмен келмей жатса реті. Шаханов ағамыз жазғандай, «әйелге ұқсас еркектерді» жолдас қылмас ем. Содан шығар, етегі желбіреген көйлек киіп жүрсе де, атылып кететіні Маржанның кей кез айбат шегіп. Содан шығар, көңілі ауып тұрса да Маржанға жақын келуге «духы» жетпей қалатын кейбір жігітсымақтардың. Содан шығар...

«Менің қызым әлгі шаш алатын...» - деген ғой әкем. Қасында келе жатқан кісі таң қалыпты: «Құдайберген Сұлтанбаевтың қызы деп жүрсем мен оны...» - деп, әңгіме арасында. Қап, ол кісі де кетіп қалды. Әйтпесе, екеуміз бір ШОУ ашар ма едік – СҰЛТАНБАЕВтар!!! Әттеген-ай дейсің...  ТВ-нің жайы мүшкіл қазір. Несін жасырайын?.. Бейшара бәрі «көшірме» жасауға ғана дайын тұрған. «Жасаймын» дегендердің қолы қысқа. Басшылықты айтпай-ақ қояйын, олардың да «бастығы» бар... қарапайым қатардағы журналисттерді айтқым келеді іштерінде май айналмайтын /Сол еді: «ауыр ойларға жүктімін...» - деп жазғаным. Ақымақтар онымды «тіке мағынасында» түсініпті/. Кірген-шыққаныңды аңдып, киген киіміңді талқылаудан аспайды кейбірінің күнделікті жұмысы. Өте қиын. КРИЗИС басталды менде моральдық. Шаршатты мына қатулы қабақтары қызметтестердің. Егер жасап жатқан бағдарламалары РЕЙТИНГ жинап, шулатып жатса –үндемес ем.  0.1 мен 0.8-ң ортасында рейтинг көрсеткіштері . Сонда да мұрындарын көкке көтеріп, шекірейеді де жүреді. «Шіркін-life» тың рейтингі ешқашан ондайға түскен емес. Олар біледі оны жақсы. Мойындағысы жоқ, бірақ. Көздерін жұмып, құлақтарын тығындап алып жүр бәрі. Продюсер ретінде Толқынның еңбегі қандай: пиар жасауда, ұйымдастыруда, реттеуде бәрін. Редактор, администратор, техникалық топтың еңбегі... реалити-шоудың ҮШ маусымын түсірген КОМАНДА мүшелері қазір өз бетінше жұмыс істеп жатыр. Кім қайда жүр – бақылаймын сырттай, бақылап жүрем үнемі. Элементтерін байқаймын сол баяғы біздің «Шіркін-life»-тың. Бәрімізге жақсы МЕКТЕП болды ол. ШОУ дегенді түсіндірдік, түсіндік өзіміз де. Кезінде «Дарабоз» болды бастамасы, олар,  бірақ /ренжімесін олар маған/, көрсете алмады, өздері түсінбеді реалити-шоудың форматын. Әйтпесе, талпыныс болды жасауға жаңа дүние оларда...

«Шіркін-life»-тан шықшы!.. Шықшы!.. – дейді маған «су жаңа» әріптестерім. Менің шыққым жоқ! Жақсы сабақ алдым, өйткені. Неге енді сол тәжірибені пайдаланбасқа?.. Неге мен барлығын жоққа шығаруым керек?.. Жүгірдік, жасаймыз деп шапқыладық тың дүние, қанша рет таяқ та жедік, сөз естідік...

15:21    18.01.2012    Толқын Сейдоллақызы

Маржан,сені сынап-мінеп,"Көреалмаушылықтың қызыл итіне жем болып жатқандардың" әр сөзіне мән берсең,өмір сүргің келмейді.Түңіліп,тентіреп кетуге болады.Үш маусым барысында, сенің тарапыңа қаратылып айтылған оғаш сөздер мен кейде санаға сыйымсыз пікірлердің көптігі жүйке жұқартты.Осы уақыттар аралығында продюсер ретінде кірісіп,араша түсіп,ақтап алуға да атсалысбаған едім.Себебі,сені білмейтін көпшілік :"Адвокат жалдап алыпты ғой"-деген ойда қалмасыншы дедім.Саған,сенің мінез-құлқың мен жүргізушілігіңе байланысты пікірлерімді кей басылым беттерінде жарияланған мақалаларда білдіргенім рас. Оны көпшіліктің бірі оқыса,бірі оқымаған ды да болар.Шыны керек ,дәл қазір сені -менен жақсы білетін адам жоқтай көрінеді.Үш маусымда да бір шаңырақтың астында мекен еттік.Бір үйдің балаларындай, бір дастарханнан ас іштік.Шығармашылық ой-санамызды ұштастырып,үйлестіруге тырыстық.Құрбы ретінде сырластық-мұңдастық.Әрине,қырсық мінездерің де жетерлік.Оны бетіңе де айтқанмын.Байқағаным,көп жағдайда Шіркін,лайфқа айтылуға тиісті сын-ескертпелердің көбі сенің ауылыңа айтылып кеткен секілді.Сынның салмағын бір кісідей көтеріп келе жатырсың."Қазіргі қоғамда,сен туралы көп айтылса ,көп жазылса,яғни танымалдылығың басым" деп өзің айтып едің ғой.Сенің есімің аталып,өзің туралы тілге тие етілген ортада ,бір әріптесім:"Маржанға күшік ұстатып,шашын алғызып,ұрыс-керіс ұйымдастырып,рейтинг жасадыңдар.Маржан болмаса "Шіркін,лайфтың көрермені аз болар еді.Маржан сомдаған Стерваның образы ашыла түскендей...дегені бар еді.Шыны керек, ол әріптесімнің пікірімен де келісуге тура келетін секілді.Бір нәрсе жазсам,шұбалаңқы жазатын әдет тауып алыптым.Ұзын сөздің қысқасы-танымалдылық дегеннің жүгі де,салмағы да ауыр.Жауапкершілігі де көп.Рухани мықтылығыңнан ажырама-сары қыз!Айбындағы қадамың құтты болсын!Жаңа белестер,жаңа жеңістер тілеймін!

 - осы жазбаны оқығанымда көзіме ыстық жас келді... ыршып шықты жас... іссапарда жүрген кезім еді, ешкімге көрсетпей сүртіп алдым көзімді. Қазір ойласам, қалай шыдадым деп таң қалам. «Ең қиын кезеңім осы шығар, бұдан қиын болмас енді...» - дегенмін. Сөйтсем, одан да ауыр күндер күтіп тұр екен мені. Қазір жолымды кесуге тырысады бәрі. Ешкімге тиімді емес Маржан істеген бағдарламаның рейтингі көтерілген. «Өзім істей алмаймын, өзгеге де істетпеймін!» - ұрандары олардың. Егер Маржан көптің бірі боп, дараланбай жүретін болса – қарама-қайшылық туындамас еді. Мен жүрген жерде қазір барлығы «инкубатордың балапандары» сияқты. Айырмашылығын көрмеймін: тіпті дауыстарын да айнытпай салып алған бір-бірінің. Азын-аулақ ақша бөлінеді, бағдарлама шықса болды, әйтеуір. Жанталасып жүрген адам жоқ рейтинг жасауға, бағдарламаны елге танытуға,.. салпаң жүріс бәрінде... келеді... кетеді кешкі сағат 6-ларда... толмай жүр көңілім. Тапқан жоқ сияқтымын орнымды өз... жоқ, қаланы ауыстырғаныма өкінбеймін, жақсы болды: салқын ауа бассын дегенмін қызбалықты мендегі. Жанып, өртеніп барады ішім. Көп энергия, жұмсалмай жатыр тек. «Темірді қызған кезде соқ» дегенге салам... осы, міне, күйіміз біздің! Соңғы кезде көп алам хат: «Сіз сияқты жүргізуші болғым келеді...» - деген жеткіншектерден. Қиналам оятқаным үшін сондай құштарлықтарын, білмейді ғой олар мұндағы жай-күйді. Оқырмандарымның бірі жазып еді: «Қош келдіңіз, бұл - ҚасқырЛЭНД» - деп. Соны айтқым келеді, журналистика саласына барам дегендер болса -таңдайсың: я ДАРА боласың ешкімге ұқсамайтын, бірақ, ол үлкен арпалыс... дайын болу керек! Я жүресің тапталған даңғыл жолмен салпылдап, ол ең – жеңілі!!! Кім болғың келеді?.. Кезінде Айгүл Мүкей, Ләззат Танысбай, Жайна Сламбектер шыққанда жұрт елітіп қалып еді. Естеріңізде болар?.. Қазір, түсінікті, бәсекелестік басталды! Арна да көп, жүргізуші де... алайда, бәрін тани бермейді ел. Мәселен, Платоновты сияқты. Даусы қандай, ұстауы өзін-өзі... ерекше бір! Өкінішке орай, «штамповка» кетті бізде. Платоновтар жоқтың қасы ел айтып жүретін. Қазір жаңалық көреді, жүргізушінің КІМ екені маңызды емес. Ал, мен бала кезімде,.. есімде, Мүкей, Танысбайлардың өзін көруге асығатынмын үйдегілер жаңалық көруге отырғанда. Олардың әрбір қимылы, басын бұрғаны, камераға оқтай қадалған көзқарастары, батылдық... сүйсіндіретін еді /сол кезде ойламақ түгіл, армандамаппын тіпті телевидениеге барам деп, бір қызығы.../ жалғыздың үні шықпайды, ол – рас! Біздің шенеуніктер, негізі, ақылды-ей!!! Команда жинайды ғой бәрі жұмсақ орынға жайғасса бірден. Дұрыс саясат!!! Бір өзің түк бітіре алмайсың, ал егер қолдаушылар, қостаушылар болса сені – жеңілдеу, нәтиже шығаруға болады. Саясаткерлерден үйрену керек бізге де, әрине, жемқорлықты емес! Команда жинау керек: өзгеріс енгізе алатын, потенциалы мол, қорықпайтын сөз-өсектен, жаңаша ойлайтын, себепсіз «менталитет»-ке сүйене бермейтін, ЖАҢА қазақтарды жинау керек! Ең бірінші жаныма Толқынды алар ем мен, ондай продюсер таптырмайды бүгінде: жұмысы тыңғылықты, ТӘУЕКЕЛге қорықпай бара алатын. Мен кезінде бұлқынып-жұлқындым, бірақ, продюсер «добро» бермесе НЕ келер еді қолымнан деп ойлаймын. «Бүйтейік!» - дегеніңде: «Давай!» - деп тұрмаса, тағы БӘЛЕ! Барлық ОТЫҢ басылып қалады ішіңдегі: қандай қуатты КӨМІР болса да уақыты бар, басылады, сөнеді. Ал, біздің жұмыс сол: көңіл-күйің болмаса БЫТ-ШЫТ боласың зауқың соқпай ештеңеге... сол енді БЫТ-ШЫТ күй қазір! Қолдың қысқалығы... эх...

 
http://www.youtube.com/watch?v=e3_T-UCyOX4 

Мөлдірдің сыныбында 24 оқушы болатын. Оның 14-і ұл, 10-ы қыз еді. Осылайша, ауыл мектебіндегі  алғашқы білім күні танысумен аяқталды.

Жалғасын АЛДАҒЫ КҮНДЕРДЕ оқыңыз.....         

МАША  ела  кашу... дегендей,

Сол, кашамен оянамыз, кашамен ұйқыға жатамыз!!! Бірақ, маған ұнады! Жүгіріп жұмыспен, уақыт бола қалғанда хот-дог, донермен тамақтанғаннан әлдеқайда пайдалы ғой асқазанға. Ақыры жатыр екем осында, пайдаланайын дедім: дұрыстап тамақтанайын, асқазанымды еркелетейін!!!)))))  Мен анау суықтан тығылып ұйқыға кететін аюлар сияқты болдым-ау, соңғы екі күн азынап тұр еді, қазір байқасам, терезелерге  ТОННА боп жабысқан қырау еріп кетіпті. Сонда да болса кішкене салқын еніп кетті менің бойыма: аздап жөтеле бастадым... жә-жарайды, жақсы оймен жұбанайық! Дүйсенбі күні осы жерден шығатындай әрекет жасауым керек!!! Қыруар шаруа бар бітпеген... міне, осылай шұқшиям да отырам күні бойы клавиатураны сабалап; олай да былай шықпаймын да, тек асханаға барып келетінім болмаса. Менің есігімді қағушылар көбейді, бірақ, кешеден бері. Көрші палатада жігіттер жатыр екен топырлап: бірі конфет әкеп береді, бірі алмасын сылтауратып. Алғысымды айтып қала берем, олар болса айналшықтап жүреді. Қатты айтуға батпадым, жай ғана: «Мен оңаша бола тұрайыншы, жазатын нәрселерім бар...» - деймін сыпайылап. Олар менімен сөйлескісі келеді, карта ойнағысы келеді... іші пысқандар, әйтеуір. Менің де төзімім сарқылып бара жатыр, дегенмен, бұл жігіттермен шүйіркелесіп жатуға тіпті ниет жоқ: карта ойнау ондай қиын емес, тез үйреніп алған болар едім бір көрсетіп жіберсе... алайда, артық уақытым болса ғаламтордан бас алмауға тырысып жатырмын неше күннен бері. Соның арқасында бірінші рет Кекілбаевтың шығармасын оқып шықтым. Мектеп қабырғасында жүргенде оқыған да шығармын, бәлкім, есімде қалмапты. Осы қолымның бостығын пайдаланып оқыдым. Былайғы уақытта көз жүгіртпес  ем, білмеймін... сол Әбіш мырзаның «қол сүйіп» ШОУ жасағанынан кейін көп адам жақтырмай қалды ғой өзі, әсіресе маңғыстаулықтар. Жаңаөзендегі жағдайға байланысты да тек көк жәшіктен сөйледі, барып амандық-саулық сұраудың орнына. Жалпы, жазу стилі маған ұнай қоймады. Бексұлтан Нұржекеев, Күләш Ахметова, Тұманбай, Қадыр, Ұлықбек Есдәулет, қазіргілерден айтар болсақ, Қалқаман Сариннің шығармалары жақындау екен маған әлдеқайда. «Оқырман қыз... кейде алыс, кейде тым жақын жанбыз...» - Сариннің осы өлеңі бір ерекше әсер етті маған. Астарында біраз құпия жатыр. Оны Қалқаманның өзі  және мен сияқты бір қиялшыл оқырман қыз ғана біледі...

Жылап жатыр. Көрші палатада бірнеше қарадомалақ бар, бірі бастайды дейсің «әләуләйді», екіншісі «за компанию» жылайды. ХОР болады қоспасы! Арасында бір сүйкімді қыз бар үш жастағы, құдай-ау, сондай сүйкімді өзі! Шашы - бұйра, онысы жүгіргенде желпілдеп тұрады жұқалықтан. Қарны бар кішкентай, суды көп ішеді екен, тырсиып тұр... сүйе бергің келеді шөпілдетіп, сүйе бергің... хоп! Тағы да жүгіріп барып бетінен иіскеп, сүйіп келдім. Томпиып отыр екен!!! Қасында бір қыз бар, бірақ, күндіз бастаған жылауды, әлі құрғамапты көздері. Мінез деген баршылық екен... менің де бала кезде шашым бұйра болған, суреттерімді көрсем танымаймын өзімді. Ал, мінезім көнбіс еді! Не нәрсеге болмасын келісе салатын ем, қиғылық салу деген «почти» болған емес, әкемнің айтуына қарағанда. Ойлап қарасам, бала болып тентектік жасауға да мүмкіндік бермепті маған. Балабақшада сотқар болғаным жоқ, мектепте де үздік оқушылардың бірі болдым фамилиясы «линейкаларда» жиі айтылатын. «Үлгілі» боп жүруге тура келді... бірақ, сабақтан қаштым бірнеше рет, оны мойындаймын. Болған ондай жағдай! Қайтесің енді, бәрі кетіп бара жатса, сөмкеңді асынып сен де... үнемі шекарадан шықпауға тырысып жүргеннен мезі болғанмын ба, жарылдым ғой бір күні «бах» етіп сонсоң! Қазір де үндемей қалмаймын жұмыстағы шикіліктерді көрсем, шыдай алмай айтып тастаймын ортаға шығып алып... бір қызығы, жағдайды өзгерткеннен гөрі оларға МЕНІ өзгерту оңай боп көрінетін сияқты: әр сөзіме қарсы пікір айтуға дайын тұрады. Оу, еліміздегі парламенттің де құрамы толық өзгерді: жаңа адамдар келіп жаңаша ой айтады деп жатырмыз. Не дегенмен,  ЖАҢАның аты – ЖАҢА. Ұжымға келген жаңа қызметкердің тың идеяларын неге жүзеге асырып көрмеске? Неге басу керек ол адамды? Неге көптің бірі болып сүмірейіп жүру керек потенциалы мол адам?.. түсінбедім мен, түсінгім де келмейді. Қатарластарыма да қарным ашады қолында мүмкіндігі бар, тек қыбырламайтын артық, салпылдап жүретін жалақысын күтіп, жұмысын беріле сүймейтін, ләззат ала білмейтін өзінің ісінен... ЗОМБИ деймін оларды, сондай ат қойдым. Мейлі жек көрсін мені көп адам, мейлі жақтырмасын /ондайлардың талайы жазып та жатыр ғой пікірлерін/, өзіндік принциптерім БҰЗЫЛМАЙДЫ менің. Ұқсауға міндетті емес адамға АДАМ: тіпті біздің бірдей боп көрінген көз бен құлақ, аяқ-қолдарымызда да айырмашылық бар. Сондықтан, шабаданымды жинақтап қойдым ойша, мені ЗОМБИлердің қатарына қосқысы келетіндерден аулақ кетудің амалын жасаймын енді. Елорда еңсемді түсірді менің, аязы адамдарын мүжіп тастаған екен әбден... ал, мен – ыстықпын! Температурам тағы көтеріліп бара жатыр – 36.8 ...ой, бір ыстық шай ішу арман болды бұнда жатқалы. Компот пен кисельдерін қойшы, шайлары да сондай қан жылым болады екен, оған қоса – қанты аз, тамақтарының да тұзы кем... бірер келі  тастаған болармын деп үміттенем. Ең құрығанда, осындай бір пайдалы тұстары болса ғой, әйтпесе, уақытым бекерге өтіп жатқан сияқты.

Бізде тыныштық орнады!!! Әдетте, осылай тына қалады бір мезетте. Ал, таңғы алты болмай жүгіріс басталғанда - ұйқың шайдай ашылады. Бүгін таңертең: «Султанбаева!» - деген зілді дауыстан ояндым. Атып тұрдым. Осы ғой, әншейінде, сағаттың шырылына да маужырап әрең оянасың... мұндайда қалай ұшып түрегелгенімді сезбей қалдым. Ұйқылы-ояу күймен бардым сосын, жұдырығымды ашып-жұмуға да дәрмен жоқ: ағза оянбаған ғой. Бірақ, үлкен шприцпен тапты күре тамырды, сорды сосын онсыз да аздау қанымды... иә, жүр бір инфекция ойда да, бойда да!

Ауруханада жатып ғашық болдым. Бар-жоғы бірер сағат ішінде астаң-кестең болды мына жүрек деген алқынып. «Жас адамға жүрек - би» -деген, сол мен ғашық болған ер мінездінің айтқаны. Ах, қандай керемет сезім!!! Көз алдымда барлық еркек атаулының мәртебесін көтеріп жіберді ғой бірер ауыз әңгімесімен. Өмірінің кейбір эпизодтары дәл қазіргі менікіне ұқсап та кетті. Содан болар, әлі есім кетіп отырмын... жанында емес, әрине, әңгімесін тыңдап өз аузынан жазып алған жазушының шығармасын оқып отырмын әлі нетбугымды құшақтап. Бұған дейін талай естідік, талай оқыдық мектеп бағдарламасынан, әйткенмен, ол кезгі оқығанның барлығы оны өжет те батыр қаһарман ретінде таныстырды бізге /өз басым солай деп ұғып келдім/. Ал, бүгін ол адамды мен мүлдем басқа қырынан таныдым. Ол менің көз алдымда нағыз еркектіктің ЭТАЛОНЫ боп тұра қалды. Ол – Момышұлы Бауыржан! Не деген мінез десеңші, не деген!..

Әзілхан Нұршайықовтың осы уақытқа дейін тек бір ғана шығармасын оқыппын – «Махаббат, қызық мол жылдар»-ын ғана. Кешқұрым сайттарды ақтарып отырып көзім түсті де, ашып алып оқуға кіріскем – «Ақиқат пен аңыз»-ын бұл жолы. Кіріп емес, сүңгіп кеттім сол шығарманың ішіне. Бас алмастан әлі оқып отырмын. Арасында үзіліс жасап, сіздермен бөлісейін дедім. Кітап оқимын деп гаупвахтаға түсіп қала жаздаған жауынгерді «ой бөліскені» үшін, өзі оқыған кітабы арқылы бүкіл жауынгерлерді рухтандырғаны үшін жазадан босатады ғой / сондай бір эпизод сипатталған, романды оқысаңыздар түсінесіздер..../. Сол сияқты мен де сіздерді қанаттандырайын дедім: кітап оқуға қызығушылық туындар кей адамда, кейбірі ойланар басқа жайттар турасында да... өйткені, мынау өз бойымыздағы кемшіліктерді де, қазір «жігітпіз» деп жүргендердің бойкүйез босаңдығын да байқайсың бұрын мән бермей келген, шығарманы оқу барысында. Негізі, соңғы түсірілімдерде жиі естідім Баукең туралы. Себеп: басымдағы «малақайды» өзім қолдан тіккен едім, оным полковниктердің стандарт үлгідегі бас киімдеріне ұқсамайтын болып шықты. Мені көрген әскерилер: «О, Момышұлының қалпағындай болыпты ғой...» - деп таңданысып жатты. Сонсоң барған жерімізде де Баукеңнің үлкен портреттері ілініп тұрады. Мына сайттан ақтарып отырып тура Баукең туралы шығармаға тап болғаныма өзім де таң қалдым. «Әйтеуір, бір нәрсе оқиыншы...» - деп іздеген едім. Оқып бастап ем... көз ала алмадым. Ұқсастық көп таптым, ең бастысы! Жануарларды жақсы көрген екен ол кісі. Мен сияқты, бірақ, күшік пен мысық құшақтамаған: қозы мен құлынды жақсы көріпті. Тіпті сол сүйікті қозысы сойылып кетіп, дастарханға «тәтті ет» болып келген күннен бастап «вегетарианец» боп кеткенін сипаттап жазғанда көзіме ыстық жас келді. Қырсықтығы сосын, өз принциптеріне адалдығы, жаман бастықтан қашып құтылған оқиғалары... мен де қашып жүрмін ғой әлі бастықтардан. Анау ата-әжеден қашатын бауырсаққа да ұқсатқан бір әріптесім әзілдеп. Рас. Қаштым ғой, мәселен, Русское Радиодан. Жайлы орын еді, микрофон алдында отыратынмын ләззат алып әрбір минутынан жұмысымның...  тек: «Сендер қазақша сөйлегенде біздің рейтингіміз түсіп кетеді...» - деп жиналыста масқаралағандары батып кетті. Орыстарға өкпем жоқ жалпы, тек қай ұлтта болмасын кездеседі «сондай» адамдар. Енді өңкей қазақтың ортасында отырып та... тағы бір бастықтан қашып кеткім келіп отыр. Себебін өздері біледі, айтып жатайын ба?.. тек осы шығарманы оқу барысында көзім жетті көп нәрсеге, айттым өзіме: «Маржан, қиналма! Қандай шешім қабылдасаң да, принциптеріңе адал бол!» Он екі мүшесі сау адамға, тырысқан адамға қашанда жұмыс табылады, солай ғой?! Баукең де қырсықтығының арқасында бір жұмыстан шығып, екіншісіне... одан үшіншісіне барғанын айтады шығармада. Сонда әкесі ұлын шығарып сап тұрып былай деген екен: «Шақырғанға бар. Шалғанмен тірес.Кұлшынғанмен күрес. Жығылсаң жер көтереді. Бірақ, опынғаныңды айтпа, одан кейінгі ойланғаныңды айт. Ызаңды айтпа, ызадан соңғы ындының мен ықыласыңды жеткіз. Жақсының басынан дау кетпейді. Жаманның басынан жау кетпейді. Тірі тұрғанда талай дауың да, жауың да болады, шырағым. Бар, бетіңнен жарылқасын. Алжығанда келген атақ - абырой әпермейді. Атақ, абыройыңды жас кезіңде қу, қарағым!!!»  Ақсақалдың айтқан сөздері менің де көңіліме медеу болды. Күні ертең ауруханадан шықсам, болып жатқанның барлығын өмірімдегі түбегейлі өзгертуім керек болып тұр. Ұрысқа дайындалған жауынгердей отырмын енді стратегиялық жоспар құрып, тактикалық әрекеттерімді бағамдап. Бұл жазбамды оқыған кейбір әпенді: «Бұл қыздың мінезі бір қырсық, жер-көкке сыймады ғой...» - дейді, білем. Баукеңе де солай депті бір бастығы, күлдім мен оқып отырып шығарманы. Мен ғана ма десем осындай шайпау мінез, бар екен ғой, сенем – әлі болады да мінезділер қоғамда! «Әр адамның мінезі – дейді Баукең, - астындағы тұлпары» Өз ойын ашып жеткізе алмаса, өзінікін істете алмаса, ондай принципсіз еркектен «жалбақай орынбасар» ғана шығады... және әйелінің көйлегіне оратылып жүретін күйеу. Болды! Шаханов жазғандай, «әйелге ұқсас еркектерге» МІНДЕТТІ түрде осы шығарманы оқып шығу керек екен, түсінгенім!..

Әлгі журналист сұрақ қойып жатыр: «Сіз өзі қашан аласыз қолға қаламды?.. жылдың қай мезгілінде жазған өнімдірек?..» - деп. Сонда жауап береді Баукең: «Мен – профессионал жазушы емеспін!..» - деп. Тек демалысқа шыққанда құр қол отырмастың амалын істеген... мен де осылай блогымды шимайлап жүріп «жазушы» боп кетпейін күндердің бір күні.

Иә, иә, сөйтіп қысқаша «анонс» жасап жібердім сіздерге /біздің тілмен айтар болсақ/. Егер оқымаған болсаңыздар, кеңесім, тауып алыңыздаршы: керемет рухтандыратын шығарма!!! А-а, міне... көп соза бергенше, жазбамды Баукеңнің мына сөзімен аяқтайын: «Мен Отанға деген сүйіспеншілікті жауынгерлердің жүрегіне ектім, білегіне емес!!!»  

  Керек емеспін мен...  Астанадағы ауруханада жатқанымда солай ойладым: «Бұл қалаға керек емеспін!» - деп. Сөйтсем, қалада емес екен әңгіме. Досым көп Алматыға келіп тағы да ұшып түстім: тағы да іздеп келер жан болмады.

Кімге керекпін?.. ойландым. Бастығыма, әрине. Жасап жатқан бағдарламам уақытылы эфирге шығып тұруы керек, өйткені. Ал, егер менімен бірдеңе бола қалса... басқа бір МАРЖАНды ала салады жұмысқа бас ауыртпастан. БАНКке керекпін: олардан несие алғанмын, себебі... ал, бойдағы қызу 39-дан түспей тұрғанда олардан күтпейсің ғой жәрдем. Достарға ренжи алмайсың... олар – жұмыста!!!

Бала кезде сезетінмін КЕРЕК екенімді маматайыма. Есейе келе КЕРЕКСІЗ болатынымды білсем -«үлкен» болуға асықпас едім ғой...  

Иә, ол күндер де зымырап өте шықты...

Кешеден бері құлау мен тост көтеруден қолым босамай жатыр. Кеше гримеркадан шығып бара жатып тайып жығылғам өкшесі ең биік туфлиіммен, бүгін тренажер залында жүріп тағы құладым сырғанап. Кінәлі кафель ме едендегі, білмедім... ал, тост көтеруге қатысты болса, кеше Қайраттың туған күні болған, Нұртастың. Бүгін болса, біздегі оператор жігіттің туған күні. Сонымен, оқиғалардың бір-біріне ұқсап кетіп жатқандығы таң қалдырды мені, ойландырды... мен өзі осындай бір сәйкестіктерге қатты мән берем. Құдды солар бір өзгерістің белгісіндей көрінеді маған. Ымм... көптен бері жазуды доғардым: мұрша болмай кетті отырып бір ойды жинақтауға, шынымды айтсам. Ол ойлардың жинақталмай жатқанынан опық жеп жүргенім жоқ, бірақ, қуанып жүрмін қайта. Жақсы болды! Күрсінетінім бар еді оймен оңаша қалғанда, қазір ОЙ деген ескі досыммен "интимный разговор" жүргізуге физикалық тұрғыда шамам болмай жатыр. Зыр жүгіріс! Жұмыс, одан кейін өзімді-өзім қинап жүрмін, дәлірек айтсам, бұлшықеттерімді. Шаршап келіп төсегіңе құлағанға не жетсін, шіркін! Дөңбекшіп жатпайсың: "Ұйқым қайда, құдай-ау, ұйқым қайда?.." - деп. Басың жастыққа тиген бойда көзің ілінеді де кетеді. Осылай "шаршап жүргенім" өзіме ұнай бастады. Алғашында мына қалаға үйренісе алмай шыжбыңдадым, одан кейін жұмыс кестесіне көңілім толмады. Ал, қазір... басқаша бәрі!!! Аязын сағына жеттім бұл жолы іссапардан, асыға жеттім Астанаға! Ұнай бастады маған, сезімім ояна бастады Елордаға деген! Осы мүмкін емес боп көрінген маған. Ескі жазбаларымда да бар емес пе сол туралы шимай-шатпағым?.. Ешқашан бауыр басып кете алмайтындай болғам осы сақырлаған аязды қалаға. Қазір болса рахаттанып тұрып жұтам ауасын далаға шыққанда. Алғашында терезеден қарап тұрып: "Осы астаналықтар қалай жүреді екен көшеде?.. серуендеуге шыға ма екен аулаға?.. "- деп сұраққа берілетінмін күннің суықтығынан денем бір жылымай қойғанда. Сөйтсем, адам бәріне де үйренеді екен. Мен, міне, үш ай дегенде есімді жиып, енді-енді көше аралап жүретінді шығардым. Экскурсияны "Маталар дүкенін" іздеуден бастадым. Әуелі ғаламтордан мекен-жайларын шығарып алам, телефон соғып сұрап алам жұмыс уақыттарын, содан кейін "қонаққа барам" оларға. Оңы қайда, солы қайда қаланың, шыны керек, ажырата алмаймын. Бірақ, такси жүргізушілері адаспайды, соларға сенем. Аласапыран кез артта қалды, құйын-мінез тыншыды біраз. Сонымен, не керек, мендегі "адаптация" бір бағытқа түсті. Қуаныштымын өз басым! Ал, өткен шақтағы шытырман оқиғаларды есіме алғым келмейді. Бірер күндікте телефон нөмірімді  өзгертем деп шештім. Имиджімді де өзгертуге кірістім жайлап... солай-солай ОЙ да өзгереді! тек... өткен күннің бәрін бірдей сызып тастағым жоқ. Тәтті сәттерді алып қаламын, оларды ешқайда да жібермеймін. Ұмытуға да мүмкіндік бермейді жұрт. Іссапарда жүргенімде мені көргендер: "А, Шіркін-life!!!" - деп күлімсіреп тұрады бетіме қарап. Мен де күлем... иә, иә, сол ШІРКІН еді бәрін бастаған - өмірімдегі жаңа белесті, жаңа кезеңді...
   
   
   

Өзінің «Ақмаржан»-ына ренжімейді, әрине. Ақмаржанға тіл тигізген Маржанға, маған, өкпелі!!! Не үшін?.. Себеп жоқ емес: менің айтқан бір сөзім оның жүрегіне қанжардай қадалыпты. Бағдарламалардың бірінде, біз жиналып алып, «ұрланған» әндер туралы сөз қозғағанбыз. Сонда бірі – былай тартты, екіншісі – былай... Бейбіт Қорғанның «Шоқ қыздар»-ын, «Мұнарлан», «До мажор» тобының да кезіндегі ұрлаған әндерін әңгіме еттік. Әлбетте, олардың арасында «сұрап» алғандары да бар. Жалпы, шетелдің әндерін «көшіру» турасында сөз өрбіді әрмен қарай. Сонда: «Заттыбекті ән ұрлады деп неге айтпайсыңдар?.. «Ақмаржан»-ның әуені өзбектің мотивымен жазылған...» - деп айтқанмын сөз арасында. Заттыбек мырзаның өзі көрмепті, ол кісіге «жеткізіп барғандар» болса дұрыс түсінбей, әңгімемізді «бұрмалап» айтыпты оған. «Заттыбек тура бір өзбектің әнін көшіріп алды!» - десем екен, онда менің қателігім болар еді. Бұнда «құпия» жатқан дүние де жоқ. Заттыбек мырзаның әндері қазақтың тойларына лайықталып жазылған, ал тойда қандай әндер өтеді??? Әрине, иықты қиқаңдатып, әдеттегідей, шыр көбелек айналып билейтін өзбектің мотивында жазылған әндер! Қызық, соны мен айтпасам білмей келгендей бәрі?!. Мәселен, Алишер Каримовтың репертуарындағы барлық дерлік әндер шығыстың мақамымен жазылған, солай ғой?.. Білеміз. Заттыбек мырза да, Алишер де – екеуі қазақша айтады, дау жоқ, әйткенмен, әуені «біздікі» емес қой. Соны «ауызша» айтқаным үшін жазғыратын болса – ерік өздерінде! Заттыбек мырзаға да бағана тура осылай деп айтқанмын. Ол кісі таңертеңмен телефон соққан. Түсіндіріп айттым.  Мен, демократиялық, зайырлы мемлекеттің тұрғыны ретінде, қашан және қай жерде болмасын өзімнің субъективті пікірімді айтуға хақылымын. Мен ойлаймын солай: Заттыбек мырзаның әндері өзбектің мақамымен жазылған. Демек, Заттыбектің өзі не тойда «Ақмаржан»-ға бір билемесе бастары ауыратын тойшы қауым ренжіп қалады деп мен өз пікірімді ауыстырмаймын. Сотқа арызданып, «ұры!» - деп, көптің алдында масқаралаған ештеңем жоқ. Қайта мен қолдаймын шетелден ән «көшіріп» жүретін әншілерді. Өзіміздің сазгерлер қимылдамаса, орындаушылар – ізденсін! Ғаділбектің «Есте сақта»-сы, мәселен. Хит қой, хит! Әуенінен бұрын, сөзі өтті оның!.. Әйтпесе, небір «аудармалар» бар. Индира Расылханның «Айтшы, қалқатай!» - деп әуелеткені, мысалы, ХИТ болды деп ешкім айта қоймас. Араш көтерді әлемдік деңгейде, ал Расылхан «іліп алып» кете алмады. Бұл да менің - субъективті пікірім! /ертең Расылханның қоңырауын жыр етіп отырмайын...))))))/ Жарайды, өкпе-реніш деген болады, онсыз еш жерде жеңіс те жоқ. Заттыбек мырзаға, не де болса, жақсы ПИАР жасадым-ау! Әйтпесе, бағдарламаның әу баста жазылатын сценарийінде Заттыбек мырза туралы бір ауыз сөз болмап еді. Табан астында шыққан әңгіме, бірақ, бүкіл бағдарламадан көрсетілген видео мен қызу талқыға алынған көп сөзден Маржан айтқан «бір сөйлем»-нің үлкен ДАУ боп кеткені қызық болды. Ризамын! Ризамын «Ақмаржан»-ның авторына! Дікең-дікең етіп: «Мен сені қырам, жоям... аяқ-қолыңды сындырам...» - деп телефон соғатын әлдекімдерден әлдеқайда «жоғары» екенін көрсетті. Онысына Заттыбек мырзаның кәдімгідей сүйсіндім. Сабырлы, салмақты үнмен телефон шалып өкпе-назын айтты, мен де оған тиісінше жауабымды қайтардым. Міне, нағыз мәдениетті жандардың әңгімесі осындай болуы керек!.. – деп ойлаймын өз басым. Келіспейтіндер болса пікірлерін жазар, бірақ, Маржан қашанда өз пікірінде қалады! 

P.S.  Ал, "Ақмаржан" әніңіз, Заттыбек мырза, маған ұнайды! Талай тыңдағанмын, әрмен қарай да тыңдаймын. Бұл - әңгіме, бұл - дау, бұл - түсініспеушілік менің Сізге не Сіздің шығармашылығыңызға деген көзқарасымды өзгертпейді.

Сәуір келді, ТӘУІР боп қалдық кішкене «шешініп»!!! Түндегі емес /ойларыңыз кетіп қалмасын басқа жаққа)))/, күндізгі «шешіну» туралы айтып жатырмын. Күн жылып жақсы болды көліктің жүргізушілеріне: «Пай! Пай!» - деп сүйсініп отырады терезелерінен, капрон шұлықты жаяу жүргіншілер өтіп бара жатқанда. 15 DEN колготкилерді көптеп сатып дүкендегілер мәз боп жатыр. Әйтпегенде?.. Бүгін киген колготки ертеңге дейін шыдамайды: «стрелка» кетті, бітті! Ертесі күні жаңасын киюге тура келеді. Бірақ, жағымды процесс бұл, тек экономикалық жағынан кішкене қиындықтар туғызбаса... әдетте, көктемнің ерте-кеш келгендігіне қарамастан, әйел адамның гардеробында осындай капрон шұлықтардың маңыздылығы орасан зор. Оны еркектер біле бермейді! Сондықтан, дүкенде тұрып: «Маған колготки беріңізші!» - деп, 3-4 қорабын алып жатсаң /әрқайсысында 10-12 данасы болады шұлықтың/: «2-3 жыл бұрын дайындап қойып жатырмысың?» - деп таңдана қарайды. Қайдағы?.. Қайдағы 2-3 жыл?.. Бір күнге жетсе бір шұлық – оның өзі бір ғанибет! Біріншіден, тырнақтарымыз біздің, қатты ұзын болмаса да анда-санда «іліп» кетеді. Екіншіден, жұмыс орнымыздағы үстелдердің «шымшып» алатыны бар. Аяқтарымызды айқастырып отырғанды жақсы көреміз ғой біз)))) Не керек, «шешіну» деген ең әуелі осы шұлықтардың жұқаруымен байланысты екені даусыз!!! Жігіттердің құдайы берді, не де болса, көздері жайнап жол қарап жүр көбісі. Тағы бір факт көктемнің келуіне байланысты: осы уақытта фитнес клубтарда ине шаншар орын болмайды. «Сырамен созған» қозы қарындарын жинау мақсатында жаппай жаттығуға кіріседі еркек атаулының ішіндегі ақылдысы. Сондықтан, мен баруды қысқарттым ондай залдарға: қазір оңаша дайындалам, ешкімге көрсетпей. Хмм.... тура осы тақырыпта бірдеңе жазам деп жоспарлаған жоқ едім. Аяқ астынан шығып кетті. Отырысым мынау: жолға дайындалуым керек, ал мен болсам клавиатураны сабалап әлі отырмын. Айтпақшы, өткен-кеткен мерекелер құтты болсын! Күлкі күні, мәселен! Думанды кеш ұйымдастырмасақ та, «іштей» атап өттік қой. Өз басым жан баласын алдаған емеспін ешқашан, биыл да солай болды. Сәуірдің 7-і Бүкіләлемдік Денсаулық күні еді, білмей қалған болар көп адам. Мен болсам Астананың алақандай бір алаңында мерекелік шараның өткізілуіне атсалыстым. Сол кезде бір ашынғаным бар: Елордамызда дүрілдетіп «масштабно» өткізейін десең де қандай да бір мерекені – келмейді қолдан. Өйткені, алаң жоқ! Жастар сарайының жанындағы «өлшеніп кесілген» кішкентай алаңқайда бірдеңе ұйымдастырылды, әйтеуір. Эх...дедім іштей, Алматының кең-кең алаңдарын айтсаңшы - Фурманов пен Сәтбаев қиылысындағы, Абылайхан мен Төле бидің қиылысындағы... сол жерлерді барып тағы бір көріп қайтпақпын енді. «Жолға шығам» - деп отырғаным сол. Алматыға! Бірер сағаттардан соң арқаланып кетпекшімін - бірер күнге! Әрмен қарай, қарсы ал Маржанды шырайлы Шымкент!!! «Нағашыларым - Шымкенттен...» - деп жаңа ғана Ирак Елекеев мырзаға айтып жатқанмын. Ол кісі оңтүстіктен келін алғысы келеді екен. Бірақ, менің бойым кішкентай болғандықтан ойланып қалды-ау: «Тұқымымды құртады!» - деп, әңгімені әрі өрбітіп жатпады. Ұлының бойы 190-ға барып қалады, айтуына қарағанда... жарайды, бұйырғаны болар! Бірақ, бойы да, ойы да ұзындау болса деп ем жанымның, жарымның; не дегенмен, ер азаматтың өзіңе жоғарыдан қарап тұрғаны жақсы ғой! Әзірге ұзын жігіт туралы әңгімені бір шетке ысыра тұрайық, Маржанды «ұзын жол» күтіп тұр!!! Сәт сапар тілеңіздер сары қызға:
                                                                 Астана сағынсын,
                                                                            Алматы қарсы алсын,
                                                                                             Шымкент күтсін!!!  

Осы пікір қалдырған азаматқа қатты ызаланып жүргем, тек клавиатураны сабалап отыруға мүмкіндік болмады. Соңғы кезде twitter-мен ғана дос боп жүрмін, басқаға көңіл бұрылмай кетті. Бүгінгі демалысты тиісінше пайдаланайын дедім сосын.

Пікірге қатысты не айтуға болады?.. Жай ғана қуанышты хабарды жеткізейін деген едім. Оның несі айып?.. Ауылда, әжемнің үйінде жүрген кезім еді. Асхатқа осы блогқа қатысты бір мәселе турасында телефон соққам. Ол өзінің босамай жатқандығын айтты. Себебін де. Қуандым. Өзге біреулер сияқты: «Менде – жоқ, басқаларда болмасын!» -  деген эгоисттік иттігім жоқ. Қайта өзге жанның қуанышына ортақтасып, сол бақытты сезінген жандардың жағымды энергетикасына шомылып қалсам деймін аз ғана уақыт болса да. Тұнжырап, қабағы ашылмай жүретіндердің жанында ұзақ жүргім жоқ. «Сынықтан басқасының бәрі жұғады» деген.

Әрине, осы бір оқырманның пікіріне қатысты Маржан «ПиииП» деген дыбыспен жабылатын сөздерді жазғысы келеді, бірақ, шектен шықпаған абзал деп өзін-өзі тоқтатты. Осы бірер күндікте Собчакқа күліп қойып ем: «Байғұсты не істесе де жек көреді жұрт...» - деп. Менің еш айырмашылығым жоқ екенін түсіндім сол бикештен: менің де «ең жақсы» деген әрекетімнен «былық» іздейді кейбіреулер. Бірақ, МАРЖАН қашанда МАРЖАН боп қалады!!! Мейлі дей берсін дегісі келгендер, мейлі қараласын, мейлі жақтырмасын, мейлі... өртенсін өзектері қызғаныштан. Иә, иә!!! Бәрін жалмап бара жатқан сол қып-қызыл қызғаныштың өрті!!! Әйткенмен, нені қызғанады, түсінбеймін?.. Маржанның астында феррари бар ма фиолетовый, кең коттеджде кербезденіп жүр ме Маржан, әлде бриллиант білезіктерге аллергиясы ұстап жүр ме??? Не??? Бір кез шулы жобадан танылғаны болмаса, Маржанда ештеңе жоқ. «Доступы бар» пысықтар тексеріп көрсін, Маржанда әлі жабылмай жатқан кредитінен басқа жылжымайтын мүлік жоқ. Маржанда тек МАРЖАНы бар. Ол ештеңеден қайтпайтын, ештеңеден қорықпайтын тентек қыз! Ол – үйінің еркесі емес, жаратушының жарылқап маңдайдан сүйген қызы!!! Осы сөзді айтқызды ақыры, ризамын дұшпандарыма!!! Бала кезден өзімді «бөтен» сезінетінмін бұл әлемге. Түсінбейтінмін өзімнің «даралығымды». Неге ұқсамаймын өзгелерге, неге ерекшемін?.. «Мені түсінбейді...» - деген өкпем кейін басылды, айттым өзіме: «Маржан, олар емес түсінбейтін, өзің оларға жеткізе алмай жүрген ойыңды...» содан қанша жыл осындай түсінікпен өмір сүріп келдім: өзімнен іздедім кінәні ең әуелі. Сөйтсем... біздің қоғамда аз екен көзінде оты бар жандар. Демек, мен сияқты «индивид»-тер керек!!! Эх... бір сілтедім қолымды сосын. Неге ұқсауым тиіс оларға, егер олардың өмір сүру қалпы маған ұнамаса?.. егер олардың маған - БЕРЕРІ, менің олардан аларым болмаса?.. мынау ғой енді нәтижесі: Маржан қуанышты хабарды жеткізіп жатса да РЕЙТИНГ іздеген болып шығады. «Бөрінің аузы жесе де – қан, жемесе де - қан» деген осындайда айтылады. Жо-жоқ, мен ондай, ішінде май айналмайтын жандарға жамандық тілемеймін. Бар болыңдар!!! Намысымды қайраңдар менің! Сендер сүріндірген сайын мен қайраттана түсем! Тек, тағы бір ескерте кетейін: Маржан әр жазбасына тақырыпты өзі таңдайды. Гүлді-гүлді носкилер туралы жазса да – оған ешкімнің басы ауырмасын: оқырман табылады бағалайтын. Ал, бір бөлмеде тығылып отырып коммент жазу – қорқақтың ғана ісі. Батылырақ болыңыздар! Ашық әңгімеге шақырам! Пікір жазғанда есімдеріңізді түртіп қойсаңыздар, ең бергісі. Ал бетпе-бетке қашанда дайынмын.
Астана қаласы. Сарыарқа даңғылы 30. ХАБАР агенттігі.
Мені осы мекен-жайдан оп-оңай тауып аласыздар!!! (перчатка лақтырып дуэльге шақырам десеңіздер, оны да көрейік!!!)